Transverse Orientation

Dimitris Papaioannou

Schilderachtige composities, barstensvol energie

Na het grote succes van zijn voorstellingen The Great Tamer (2017) en Seit Sie (Neues Stuck 1) (2018) is Dimitris Papaioannou terug in het Holland Festival met zijn nieuwe werk Transverse Orientation (2021). Zoals in al zijn werk staat het menselijk lichaam in het middelpunt. Behalve mooi en sterk is dat ook altijd nieuwsgierig en ergens naar op zoek. Verwijzend naar grote thema’s uit de kunstgeschiedenis en Griekse mythologie, stelt de regisseur levensvragen op een lichte manier aan de orde. In Transverse Orientation keert de nieuwe generatie zich tegen een levensgrote stier die symbool staat voor een gewelddadig soort verouderde macht. De stier wordt gedood, zoals de mythische held Theseus op Kreta de Minotaurus (half mens, half stier) doodde: in de hoop op een betere toekomst. Toch heeft Papaioannou bewondering en compassie voor de archetypes waarmee hij symbolisch afrekent: ‘Ze hebben de geschiedenis bepaald en gaven de mens richting.’ Met groot gevoel voor compositie, timing en humor is Transverse Orientation tegelijkertijd een ode aan, en een afscheid van voorouders.

Achtergrondinformatie

Het menselijk lichaam staat centraal, maar dat spreekt nooit vanzelf in het werk van Dimitris Papaioannou. Ledematen van verschillende dansers vinden elkaar en vormen samen een nieuw lichaam. Een naakt onderlijf vormt samen met het naakte bovenlijf van een andere danser één figuur. Een hand kan voor een tong doorgaan. Dansers bewegen als dieren, als insecten of juist als mythische, goddelijke wezens. Ze doen denken aan standbeelden en vormen composities uit de schilderkunst. De verwijzingen zijn eindeloos.

Composities
Dat Papaioannou zijn carrière begon als schilder, is duidelijk terug te zien in zijn voorstellingen. Zelf noemt hij zijn werk dan ook geen choreografieën, maar composities. In de afgelopen jaren maakte hij onder meer de trilogie Primal Matter (2012), Still Life (2014), The Great Tamer (2017) en de voorstelling Seit Sie (2018), waarvan de laatste twee beide op het Holland Festival te zien waren, evenals de video-installatie Inside (2011). Met schilderachtig uitgelichte figuren tegen een donkere achtergrond, deden de toneelbeelden sterk denken aan de clair-obscur-schilderstijl van Goya, Rembrandt en Caravaggio. Zo was in The Great Tamer het schilderij De Anatomische Les van Rembrandt duidelijk te herkennen.

In plaats van donker kiest Papaioannou in Transverse Orientation voor het eerst sinds Primal Matter (2012) voor een witte achtergrond. Dat biedt andere mogelijkheden zoals het gebruik van kleur. Met dit nieuwe toneelbeeld verwijst hij naar het werk van de Amerikaanse theaterregisseur Robert Wilson, een belangrijk voorbeeld voor hem.

Spontane creatie
Voor Transverse Orientation verzamelde Papaioannou voor het eerst een internationale cast. Meer dan vijfhonderd dansers van over de hele wereld deden auditie. Met de acht gekozen dansers werkte hij vervolgens intensief samen. Ze kregen een actieve rol in het speelse en inventieve maakproces, dat door de regisseur zelf met een knipoog ‘een gekkenhuis’ wordt genoemd – altijd op de grens van lachwekkend en betekenisvol. Door de New York Times werden de dansers in het werk van Papaioannou treffend ‘expert puppeteers of themselves’ genoemd.

Hoewel het misschien lijkt alsof de regisseur alles heel precies voorbereidt, benadrukt hij het tegendeel: ‘Mijn stukken ontstaan tijdens het repeteren, ze zijn niet van tevoren bedacht. Ik bereid alleen materiaal voor om het proces op gang te brengen - en meestal gooi ik dat weg. Ik heb me voorgenomen om niet op voorhand te weten wat de uitkomst zal zijn, om op het proces te vertrouwen. Uiteindelijk, als ik geluk heb, openbaart het werk zichzelf en probeer ik het te begrijpen, te perfectioneren. Ik behoud me het recht voor om alles op het laatste moment te veranderen.’

Lichte schoonheid
Hoewel zijn werk altijd raakt aan serieuze, existentiële levensvragen, zoekt Papaioannou – die in het verleden behalve schilderijen ook striptekeningen maakte – binnen die thema’s vooral de lichtheid op. Met de titel Transverse Orientation verwijst hij naar het natuurlijke gedrag van motten, die zich op een verre lichtbron oriënteren, en naar een poëtisch citaat van de Perzische filosoof Rumi: ‘beoordeel een mot op de schoonheid van zijn kaars.’ Volgens een soefi-wijsheid leert de mot het licht pas werkelijk kennen door erin op te gaan. Zo zou de mens ook pas verlichting vinden als hij hierin verdwijnt. Die zoektocht naar een betekenisvol leven wordt op het toneel uitgedrukt door dansers die met behulp van ladders naar een lichtbron klimmen. En in een man, die ondersteund door andere mannen, als een insect tegen een muur op beweegt, wederom naar het licht toe. Het levert vele schilderachtige beelden op, die tegelijkertijd mooi, komisch of verontrustend zijn. Schoonheid wordt in het werk van Papaioannou nooit zwaar. Hij zegt: ‘Ik kijk met ironie naar traditionele schoonheid, om daarbinnen de ware schoonheid te ontdekken.’ Die blijkt licht en geestig. 

Achtergrondinformatie

Biografie

Dimitris Papaioannou werd in 1964 in Athene geboren. Voordat zijn aandacht verschoof naar de podiumkunsten en hij zich ontwikkelde als regisseur, choreograaf, performer en ontwerper, was hij onder meer schilder en striptekenaar. Hij was een leerling van de iconische Griekse schilder Yannis Tsarouchis en ging daarna studeren aan de Athene School of Fine Arts. In 1986 richtte hij Edafos Dance Theatre op, waar hij zijn eerste theaterproducties maakte, waarin fysiek theater, experimentele dans en performancekunst samenkwamen. Met het iconische werk Medea (1993) brak het gezelschap door in grote theaters. Edafos bestond zeventien jaar, tot 2002. In 2004 regisseerde Papaioannou de openings- en sluitingsceremonie van de Olympische Spelen in Athene. In 2006 maakte hij de productie 2, de eerste van een reeks avant-gardistische werken die in de belangrijkste theaters van Athene te zien waren. In 2009 begon hij een aantal grootschalige theatrale experimenten: Nowhere (2009) voor de opening van het gerenoveerde Greek National Theatre en Inside (2011) voor het Pallas Theatre.

In 2012 maakte hij Primal Matter voor het Athens Festival. Een voorstelling waarin hij bovendien voor het eerst in tien jaar tijd weer zelf op het podium stond als performer. Het was een poging om met minimale middelen en slechts twee menselijke lichamen theater te maken. Die eenvoud is ook terug te zien in Still Life (2014), het tweede deel van een drieluik samen met The Great Tamer in 2017. Seit Sie, het eerste stuk dat hij maakte voor een ander gezelschap dan het zijne, ging in première bij Tanztheater Wuppertal in 2018. Deze laatste twee waren beide te zien in het Holland Festival. Seit Sie was ook de eerste keer dat Tanztheater Wuppertal zonder choreograaf Pina Bausch een geheel nieuwe creatie presenteerde op het Holland Festival. Tijdens de lockdown in 2020 maakte hij INK.

De vele producties van Papaioannou variëren van massale spektakels met duizenden artiesten tot intiemere stukken. Ze waren te zien op een groot aantal verschillende locaties, van Empros, het beroemde gekraakte theater in Athene, tot het antieke theater in Epidaurus, en van Olympische stadions tot Théâtre de la Ville in Parijs en Teatro Olimpico in Vicenza.

Biografie

Credits

concept, beeld, regie
Dimitris Papaioannou
met
Damiano Ottavio Bigi, Šuka Horn, Jan Möllmer, Breanna O’Mara, Tina Papanikolaou, Łukasz Przytarski, Christos Strinopoulos, Michalis Theophanous
muziek
Antonio Vivaldi
decorontwerp
Tina Tzoka & Loukas Bakas
geluid
Coti K.
kostuums
Aggelos Mendis
medewerker lichtontwerp
Stephanos Droussiotis
supervisie muziek
Stephanos Droussiotis
sculpturen, speciale constructies, rekwisieten
Nectarios Dionysatos
mechanische uitvindingen
Dimitris Korres
creatief en uitvoerend producent, regieassistent
Tina Papanikolaou
regieassistentie repetitieleiding
Pavlina Andriopoulou, Drossos Skotis
assistent decorontwerp
Tzela Christopoulou
assistent geluidscompositie
Martha Kapazoglou
assistent kostuums
Aella Tsilikopoulou
assistent speciale constructies, rekwisieten
Eva Tsambasi
fotografie, cinematografie
Julian Mommert
technische leiding
Manolis Vitsaxakis
assistent technische leiding
Marios Karaolis
toneelmeester, geluidstechnicus, constructie rekwisieten
David Blouin
hoofd rekwisieten
Tzela Christopoulou
lichtprogrammeur
Stephanos Droussiotis
kostuumatelier
Litsa Moumouri, Efi Karantasiou, Islam Kazi
toneeltechniek
Kostas Kakoulidis, Evgenios Anastopoulos, Panos Koutsoumanis
lichtconstructie
Miltos Athanasiou
siliconen baby gemaakt door
Joanna Bobrzynska-Gomes
rekwisietenteam
Natalia Fragkathoula, Marilena Kalaitzantonaki, Timothy Laskaratos, Anastasis Meletis, Antonis Vassilakis
uitvoerend producent
2WORKS in samenwerking met POLYPLANITY Productions
medewerker uitvoerende productie
Vicky Strataki
assistent uitvoerende productie
Kali Kavvatha
productieleiding rekwisieten
Pavlina Andriopoulou
internationale betrekkingen, communicatiemanager
Julian Mommert
productie
ONASSIS STEGI
productie
Festival d'Avignon, Biennale de la danse de Lyon 2021, Dance Umbrella / Sadler's Wells Theatre, Fondazione Campania dei Festival - Napoli Teatro Festival Italia, Grec Festival de Barcelona, Holland Festival – Amsterdam, Luminato (Toronto) / TO Live, New Vision Arts Festival - Hong Kong, Ruhrfestspiele Recklinghausen, Saitama Arts Theatre / ROHM Theatre Kyoto, Stanford Live / Stanford University, Teatro Municipal do Porto, Théâtre de la Ville - Paris / Théatre du Châtelet, UCLA’s Center for the Art of Performance
met steun van
Festival Aperto (Reggio Emilia), Festival de Otoño de la Comunidad de Madrid, HELLERAU – European Centre for the Arts, National Arts Centre - Ottawa, New Baltic Dance Festival, ONE DANCE WEEK Festival, P.P. Culture Enterprises Ltd, TANEC PRAHA International Dance Festival, Teatro della Pergola – Firenze, Torinodanza Festival / Teatro Stabile di Torino – Teatro Nazionale
gesubsidieerd door
Hellenic Ministry of Culture and Sports
Het werk van Dimitris Papaioannou wordt gesteund door MEGARON – THE ATHENS CONCERT HALL
Credits
Deze voorstelling is mede mogelijk gemaakt door

Cookies

Onze website maakt gebruik van cookies om zo uw online beleving te vergroten. Meer informatie

Toestaan

Holland Festival gebruikt cookies om u een snellere en betere beleving aan te bieden op deze website. In de cookies worden hele kleine stukjes informatie opgeslagen, zodat onze website acties die u doet kan onthouden. Hierin worden geen persoonsgegevens verwerkt en we kunnen niet achterhalen wie u bent.

Websiteverbeteringen

We gebruiken Google Analytics om het verkeer te meten op onze website. Dit geeft ons inzicht hoe bezoekers onze website gebruiken en geeft ons de mogelijkheden om de website te verbeteren. Daarnaast gebruiken we Google Analytics voor remarketingdoeleinden via Google AdWords.

Informatie delen

We maken gebruik van Facebook, TwitterAddThis en Google Plus zodat u informatie kunt delen met uw vrienden via sociale media.

Video's

Om video's te tonen op onze website wordt een cookie gebruikt om te onthouden waar u bent gebleven tijdens het bekijken van de video.

lees ons cookie beleid

Geen cookie modus

lees ons cookie beleid