Beethoven

Hans van Manen, Wubkje Kuindersma, Remi Wörtmeyer, Ernst Meisner
Het Nationale Ballet

Ballet op grootse composities

‘Aan Beethoven kan de danskunst zich maar beter niet wagen, zijn muziek valt niet te choreograferen’, zei choreograaf George Balanchine ooit. Met een beroemd meesterwerk en een nieuwe creatie op muziek van Beethoven, bewijst Het Nationale Ballet echter dat dit wel degelijk mogelijk is. En hoe! 

Naast het ballet Grosse Fuge van grootmeester Hans van Manen ziet u de  wereldpremière van een nieuwe, gezamenlijke choreografie van Wubkje Kuindersma, Remi Wörtmeyer en Ernst Meisner: Prometheus.

Achtergrondinformatie

Grosse Fuge, Hans van Manen
Eén brok samengebalde energie

Van Manens sublieme choreografie Grosse Fuge, op Beethovens gelijknamige strijkkwartet, werd na de première in 1971 uitgeroepen tot ‘meest belangwekkende Europese ballet van het decennium’. Vandaag de dag heeft dit zinderende dubbelkwartet nog altijd niet aan populariteit afgedaan: Grosse Fuge is een van de meest uitgevoerde Van Manen-balletten wereldwijd. ‘Briljant en oogstrelend’, ‘één brok samengebalde energie’, schreef de pers over recente uitvoeringen. De choreografie voor vier mannen en vier vrouwen bestaat uit twee sterk verschillende delen, die samen toch een harmonisch geheel vormen. In de fuga zijn de spanningen complex en geladen; in de cavatina worden ze lyrisch omspeeld en opgelost. De mannen dragen in het eerste deel zwarte rokken, ontworpen door Van Manen zelf, die hun bewegingen nog feller en agressiever maken, terwijl de vrouwen eruitzien alsof ze net uit hun avondjurk zijn gestapt. 

Prometheus, Wubkje Kuindersma, Remi Wörtmeyer en Ernst Meisner
Goddelijk vuur 

De enige balletcompositie die Beethoven in zijn leven schreef is het allegorische handelingsballet Die Geschöpfe des Prometheus, dat hij in 1801 in opdracht van het Weense Keizerlijke Hof componeerde. De muziek van dit ballet was een groot succes, maar van de choreografie is behalve een korte synopsis – over Prometheus die het vuur van de goden steelt om dat aan twee menselijke gestalten te geven – niets bewaard gebleven. In Beethoven presenteren Wubkje Kuindersma, Ernst Meisner en Remi Wörtmeyer,drie jonge choreografen van naam, de wereldpremière van hun nieuwe, meer abstracte vertaling van Die Geschöpfe des Prometheus. In navolging van de drie ‘Van’s’, die in 1975 gezamenlijk Collective Symphony creëerden, nemen zij ieder een deel van Beethovens ballet voor hun rekening. 

Muziek: Ludwig van Beethoven (1770-1827)
Ludwig van Beethoven wordt samen met Bach en Mozart beschouwd als een van de allergrootste componisten uit de muziekgeschiedenis. Op elfjarige leeftijd was hij al in staat om bijna het gehele Das wohltemperierte Klavier van Bach uit zijn hoofd te spelen, en schreef hij zijn eerste composities. Later nam hij in Wenen lessen bij Joseph Haydn en Johann Schenk. Samen met Mozart en Haydn vormde Beethoven de ‘eerste Weense school’. Daarnaast is Beethoven de componist die de brug naar de romantiek heeft geslagen: persoonlijk gevoel uitgedrukt in muziek. Rond 1800 openbaarden de eerste tekenen van doofheid zich bij Beethoven. Hij werd een teruggetrokken, achterdochtige man die zijn laatste, toentertijd vaak onbegrepen werken in volledige doofheid componeerde.

Biografieën

Hans van Manen (Nieuwer-Amstel, 1932) wordt internationaal erkend als een van de grootmeesters van het hedendaagse ballet. Inclusief zijn balletten voor televisie heeft hij inmiddels meer dan 150 balletten gecreëerd, alle voorzien van zijn onmiskenbare signatuur. De grote helderheid in structuur als ook de geraffineerde eenvoud van zijn choreografieën leverden hem de bijnaam ‘Mondriaan van de dans’ op. Behalve door Het Nationale Ballet en Nederlands Dans Theater – de twee voornaamste uitvoerders van zijn werk – worden zijn choreografieën door ruim negentig buitenlandse gezelschappen vertolkt. Tot de internationale sterren met wie hij door de jaren heen heeft gewerkt, behoren Anthony Dowell, Marcia Haydée, Natalia Makarova, Rudolf Nureyev, Oeljana Lopatkina en Diana Vishneva. Behalve als choreograaf is Van Manen ook tien jaar uiterst succesvol als fotograaf actief geweest. Zijn werk is in boekvorm gepubliceerd en was te zien op internationale tentoonstellingen. 

Van Manen kreeg eind jaren veertig van de vorige eeuw zijn eerste balletlessen van Sonia Gaskell. Zij nam hem in 1951 op in haar groep Ballet Recital. Vervolgens danste Van Manen bij het Ballet van de Nederlandse Opera en Les Ballets de Paris van Roland Petit. In 1955 debuteerde hij als choreograaf met Olé, Olé, la Margarita. Zijn derde creatie, Feestgericht, werd bekroond met de Staatsprijs voor Choreografie. Vanaf 1960 werkte Van Manen afwisselend bij de twee belangrijkste dansgezelschappen van Nederland: hij was gedurende tien jaar mede artistiek-directeur van het Nederlands Dans Theater en daarna achtereenvolgens huischoreograaf van Het Nationale Ballet (1973-1987) en Nederlands Dans Theater (1988-2003). Sinds 2005 is hij wederom als vaste choreograaf verbonden aan Het Nationale Ballet. 

Bij zijn vijfenzeventigste verjaardag in 2007 organiseerde Het Nationale Ballet het Hans van Manen Festival, een eerbetoon waarbij twintig van zijn choreografieën werden uitgevoerd door Nederlandse en internationale topgezelschappen en -solisten. Tijdens dit festival werd Van Manen bevorderd tot Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw. In 2000 werd hij onderscheiden met de Erasmusprijs en in 2013 met de Gouden Eeuw Award. Ook werd hij in 2013 benoemd tot beschermheer van de Nationale Balletacademie, onderdeel van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. In 2015 trad Van Manen als lid toe tot de Akademie van Kunsten. 

In 2017 werd Van Manen in Montpellier, in aanwezigheid van minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Jet Bussemaker, benoemd tot Commandeur in de Franse Ordre des Arts et des Lettres. Een jaar later ontving hij de Eremedaille voor Kunst en Wetenschap van de Huisorde van Oranje, vanwege ‘zijn enorme bijdrage aan de kunsten in Nederland en het ballet in het bijzonder’. 

De Nederlandse choreografe Wubkje Kuindersma (geboren in Kameroen)is Young Creative Associate bij Het Nationale Ballet. Menselijke verbondenheid, gendergelijkheid en mensenrechten zijn belangrijke thema’s in haar werk en dans is voor Kuidersma een ‘Architecture of Hope’ omdat dans het vermogen heeft mensen universeel met elkaar te verbinden.

Voor haar debuutchoreografie Aquasomnia (2009) kreeg Kuindersma een speciale prijs voor originaliteit van bewegingsvocabulaire tijdens de choreografiewedstrijd U30 in Keulen in 2010. Haar mannenduet Doubleyou, gecreëerd voor het Korzo/NDT-programma Here we live and now, werd in 2016 bekroond met de BNG Bank Dance Award voor choreografisch talent.
Voor Het Nationale Ballet en de Junior Company van Het Nationale Ballet creëerde Kuindersma de afgelopen jaren: Mangåta (2017), Two and Only (2017), Mesmer (2019), Echoes of Tomorrow (2020), Prometheus (2020/2021), Memento (2021) en – in coproductie met het West Australian Ballet – Architecture of Hope (2020). Danser Marijn Rademaker ontving voor zijn rol in Kuindersma’s ook internationaal lovend ontvangen Two and Only een nominatie voor de Prix Benois de la Danse. Sinds 2021 is Kuindersma Young Creative Associate bij Het Nationale Ballet. 

Kuindersma creëerde verder werk voor onder meer Noverre van het Stuttgarter Ballett, het Bundesjugend Ballett onder leiding van John Neumeier, Korzo i.s.m. Nederlands Dans Theater, Ballett Dortmund, Hessisches Staatsballett, BalletX, West Australian Ballet, Dansk Danseteater, Ballett Landestheater Coburg, Beijing Dance Academy, Nationale Balletacademie, Codarts en de Philharmonie Luxembourg. Het toonaangevende Amerikaanse Dance Magazine vermeldde Kuindersma in zijn ‘Top 25 to watch for 2019’, een jaarlijkse lijst van dansers, choreografen en gezelschappen die volgens het tijdschrift de toekomst van het dansvak vertegenwoordigen. In 2019 ontving Kuindersma een nominatie voor de Prijs van de Nederlandse Dansdagen Maastricht, voor jong, veelbelovend talent.

Nederlander Ernst Meisner is een buitengewoon veelzijdig iemand: behalve choreograaf is hij, sinds de oprichting in 2013, artistiek coördinator van de Junior Company van Het Nationale Ballet. Daarnaast is hij sinds 2018 artistiek leider van de Nationale Balletacademie. 

Meisner was als danser verbonden aan The Royal Ballet (2000-2010) en Het Nationale Ballet (2010-2013). Al tijdens zijn dansersloopbaan begon hij met choreograferen. Hij maakte diverse werken voor de choreografieworkshop van The Royal Ballet, waaronder het duet What if, dat hij creëerde voor de destijds al veelbelovende dansers Melissa Hamilton en Sergei Polunin. Voor Het Nationale Ballet maakte Meisner in zijn jaren als danser bij het gezelschap onder meer And after we were (2011), de kleutervoorstelling De kleine grote kist (2011), Saltarello (2012) en Het Nationale Canta Ballet (2012). 

Begin 2013 creëerde hij Study in Six, op muziek van Jude Vaclavik, voor het New York Choreographic Institute, dat gelieerd is aan het New York City Ballet. Tevens maakte hij choreografieën voor dansfilms van Crystal Ballet en voor Bounden, een dansgame/App van GameOven Studios.
De afgelopen jaren presenteerde Het Nationale Ballet Meisners creaties Axiom of Choice (2014), Merge (2016), In Transit (2017), Impermanence (2018) en Prometheus (2020/2021). Voor de door hem geleide Junior Company van het gezelschap maakte Meisner onder meer Embers (2013), Lollapalooza (2013), No Time Before Time (2016) en Largo (2020). Samen met Marco Gerris van ISH Dance Collective creëerde hij tevens de fantasierijke, veelgeprezen ‘hiphop meets ballet’-producties Narnia: De leeuw, de heks en de kleerkast (2015) en GRIMM (2018), waarin dansers van de Junior Company het podium delen met dansers van ISH.

Australiër Remi Wörtmeyer (Adelaide) trad in 2010 als grand sujet in dienst bij Het Nationale Ballet en werd een jaar later bevorderd tot tweede solist. Sinds 2013 is hij eerste solist bij Het Nationale Ballet. 

Remi is opgeleid aan de Australian Ballet School en danste aansluitend bij The Australian Ballet in Melbourne en, gedurende een jaar, bij het American Ballet Theatre in New York. Hij is winnaar van de Walter Burke Award (2005) en won zilver tijdens de achtste Asian Pacific International Ballet Competition in 2001. In 2013 werd hij geëerd met de Alexandra Radius Prijs. Een jaar later ontving hij de publieksprijs tijdens het Dance Open Festival in Sint-Petersburg en in 2016 werd hij tijdens hetzelfde festival uitverkoren tot Mr. Expressivity. Het Britse tijdschrift Dance Europe vermeldde hem in 2017 en 2019 in zijn Critic’s Choice, in de categorie ‘Outstanding performance by a male dancer’. 

De afgelopen jaren ontwikkelde Remi zich ook als choreograaf. Hij verzorgde de choreografie voor Homebody en Morning Blossoms van ODD Continent en maakte diverse pas de deux, die regelmatig te zien zijn tijdens internationale balletgala’s. In 2018 ging zijn creatie You Before Me in première tijdens het seizoensopeningsgala van Het Nationale Ballet. In hetzelfde jaar maakte hij ook een choreografie voor Ballet de Catalunya, geïnspireerd op het werk van Piet Mondriaan. In juni 2020 creëerde Remi de choreografie Safe Distance Ballet voor een samenwerking tussen Het Nationale Ballet en G-Star RAW, met als blikvanger een op de anderhalve-meter-samenleving geïnspireerde tutu met een doorsnede van drie meter. Daarnaast heeft Remi nog meer talenten: hij schildert, maakt sculpturen en ontwerpt (ballet)kostuums, en heeft inmiddels diverse exposities op zijn naam staan.

Credits

Grosse Fuge
choreografie
Hans van Manen
decorontwerp
Jean-Paul Vroom
lichtontwerp
Joop Caboort
kostuumontwerp
Hans van Manen
Prometheus
choreografie
Wubkje Kuindersma, Ernst Meisner, Remi Wörtmeyer
decor- en kostuumontwerp
Tatyana van Walsum
lichtontwerp
Carlo Cerri
dramaturgie
Willem Bruls
Deze voorstelling is mede mogelijk gemaakt door

Cookies

Onze website maakt gebruik van cookies om zo uw online beleving te vergroten. Meer informatie

Toestaan

Holland Festival gebruikt cookies om u een snellere en betere beleving aan te bieden op deze website. In de cookies worden hele kleine stukjes informatie opgeslagen, zodat onze website acties die u doet kan onthouden. Hierin worden geen persoonsgegevens verwerkt en we kunnen niet achterhalen wie u bent.

Websiteverbeteringen

We gebruiken Google Analytics om het verkeer te meten op onze website. Dit geeft ons inzicht hoe bezoekers onze website gebruiken en geeft ons de mogelijkheden om de website te verbeteren. Daarnaast gebruiken we Google Analytics voor remarketingdoeleinden via Google AdWords.

Informatie delen

We maken gebruik van Facebook, TwitterAddThis en Google Plus zodat u informatie kunt delen met uw vrienden via sociale media.

Video's

Om video's te tonen op onze website wordt een cookie gebruikt om te onthouden waar u bent gebleven tijdens het bekijken van de video.

lees ons cookie beleid

Geen cookie modus

lees ons cookie beleid