Poëtische, muzikale aanklacht tegen institutioneel racisme in de VS
Aanbeveling associate artist Bill T. Jones

The Just and the Blind

Marc Bamuthi Joseph, Daniel Bernard Roumain, Drew Dollaz

Waarom zitten er zoveel zwarte mannen in de Amerikaanse gevangenis? Vanaf zijn zeventiende wordt een zwarte jongen in Amerika niet langer gezíen, maar etnisch geprofileerd. Spoken word-artiest Marc Bamuthi Joseph spreekt in The Just and the Blind zijn zoon toe. Met zijn poëtische voordracht, ondersteund door dans, interviewfragmenten, videobeelden, zang en vioolspel, stelt hij geïnstitutionaliseerd racisme in de VS aan de orde. Waarom moet hij zijn zoon waarschuwen: ‘Jouw missie is om te overleven’? Zijn woorden krijgen een historische echo in gezongen fragmenten uit een open brief die Martin Luther King in 1963 schreef vanuit de gevangenis in Birmingham, Alabama, ter verdediging van de burgerrechtenbeweging. Een aangrijpende, muzikale aanklacht.

achtergrondinformatie

Hoe wordt een zwarte jongen in de Verenigde Staten een Amerikaan? Hoe leert hij zijn rol te spelen? En wat nu als die rol er voor een deel uit bestaat dat hij zich gedeisd moet houden, omdat

iemand ergens hem wel voor monster in het donker zal aanzien? Het zijn schrijnende kwesties die in The Just and the Blind aan de orde komen, diepgeworteld in het institutionele racisme in de Verenigde Staten. Spoken word-artiest Marc Bamuthi Joseph spreekt in krachtige, autobiografisch getinte poëzie onder meer zijn zestienjarige zoon toe. Hartverscheurend is de kern: kom veilig thuis, jongen! 

Uit de succesvolle samenwerking tussen Marc Bamuthi Joseph en componist Daniel Bernard Roumain is afgelopen jaren een aantal opvallende en geprezen producties voortgekomen. Ze delen een gemeenschappelijke Haïtiaans-Amerikaanse achtergrond en voor allebei is sociaal activisme onlosmakelijk verbonden met hun artistieke werk. Beiden zelf ook vader, zetten ze in The Just and the Blind etnische profilering centraal, iets waarmee elke zwarte jongen te maken krijgt vanaf zijn puberteit, als ‘alle sporen van zwarte jochies-schattigheid zijn verdwenen’. Onafwendbaar zweeft boven deze jeugd het harde statistische gegeven dat een op de vier zwarte mannen in de gevangenis belandt.  

The Just and the Blind speelt zich af tegen een achtergrond van zwart-witbeelden van burgerrechtenprotesten, hardhandig politieoptreden en kleurenfoto’s van vaders en kinderen. In dit multimediale werk gaan spoken word, muziek en projecties hand in hand met dans en zang. Drew Dollaz, een pionier in het streetdance-genre flexing, geeft met zijn verbijsterende bewegingstaal een eigen dimensie en interpretatie aan Bamuthi’s teksten. Zangeres Shishani brengt songs van Roumain ten gehore, gebaseerd op Martin Luther Kings Letter from a Birmingham Jail

Elk deel in dit werk toont een andere kant van een tegenstrijdigheid waarmee ook Bamuthi worstelt. Hij vertelt over zijn eigen ervaringen met etnisch profileren, maar betrapt zich er ook op onrustig te worden als hij ’s avonds op straat drie van die jongeren - zoals zijn zoon, zoals hijzelf was – tegenkomt. Het is de niet uit te roeien zelfhaat van een zwarte volwassen man die bang is voor de schaduw van zijn jeugd. Tegelijk is alles in hem erop gericht om zijn zoon veilig door het Amerikaanse rechtssysteem te navigeren. In The Just and the Blind wordt dit streven soms door de muziek, soms door beweging, maar vaker door een combinatie van alle elementen vertolkt. Een gezamenlijke en dringende schets van zwart ouderschap en Amerikaanse rechtspraak. Zoals de New York Times de voorstelling beschreef: ‘ the raw, cry from the soul new work.‘

Meer

biografieën

Daniel Bernard Roumain, bekend als DBR, is al meer dan twintig jaar actief als componist, violist, performer, docent en ‘sociaal entrepreneur’. Hij studeerde compositie aan de University of

Michigan en werkt onder meer als docent aan de Arizona State University. Zijn veelzijdige muziek heeft kenmerkende vioolklanken vol elektronische, urban en Afrikaans-Amerikaanse invloeden. Even uiteenlopend zijn de artiesten met wie hij samenwerkte, zoals Philip Glass, Bill T. Jones en Lady Gaga, en het grote aantal gerenommeerde instellingen en orkesten. 

Hij componeerde onder meer werk voor het American Composers Orchestra (Harlem Essay for Orchestra, 2000), het Boston Pops Orchestra (Woodbox Violin Concerto), Radio-Sinfonieorchester Stuttgart des SWR (We March!: Concerto for Guitar and String Orchestra)) en Carnegie Hall New York. In 2017 werd zijn kameropera We Shall Not Be Moved - libretto Marc Bamuthi Joseph en regie Bill T. Jones – door The New York Times uitgeroepen tot ‘the best classical performance of 2017’. Dit werkvormde in 2018 ook een van de hoogtepunten van het Opera Forward Festival van De Nationale Opera. In maart 2019 ging The Just and the Blind in Carnegie Hall in première, opnieuw in samenwerking met Marc Bamuthi Joseph, met wie hij een paar maanden later ook Cipher maakte voor de Philadelphia Boys Choir & Chorale, een soort mini-opera waarbij ze zich baseerden op gesprekken met gedetineerde jongeren. 

DBR is ook buiten de concert- en operazalen actief. Hij kreeg een Emmy-nominatie voor zijn composities voor de Amerikaanse sportzender ESPN, trad op als keynote-spreker bij conferenties over technologie en creëerde grootschalige, site specific muzikale evenementen voor de openbare ruimte.

Marc Bamuthi Joseph is een spoken word-artiest en schrijver van libretto’s en theaterteksten. In zijn poëtische werk onderzoekt hij sociale vraagstukken en culturele identiteit en koestert daarbij een rotsvast vertrouwen in empathie als belangrijkste element in een gemeenschap. Hij was een TED Global Fellow in 2017 en een van de eerste kunstenaars die door het nieuwe Guggenheim Social Practice initiatief werd ondersteund. Daarnaast ontving hij onder meer de prestigieuze United States Artists Rockefeller Fellowship. 

Zijn avondvullende productie red, black & GREEN: a blues uit 2011 werd genomineerd voor een Bessie Award 2013. Met peh-LO-tah, een stukwaarinvoetbal centraal staat, toerde hij drie jaar met veel succes door Noord-Amerika en stond onder meer in het Next Wave Festival in 2017. Ook schreef hij het libretto van Home in 7 voor het Atlanta Ballet en werkte samen met componist Daniel Bernard Roumain en regisseur/choreograaf Bill T. Jones aan We Shall Not Be Moved (2017). De samenwerking met Roumain zet hij in The Just and The Blind voort. Momenteel werkt hij aan In His Name, dat geïnspireerd is door de manier waarop de kerkgemeenschap in Charleston de bloedige aanslag in 2015 heeft verwerkt. 

Bamuthi is de programmadirecteur van de non-profitorganisatie Youth Speaks en medeoprichter van Life is Living, een nationale reeks van eendaagse festivals die verwaarloosde stadsparken een nieuw leven inblazen. Zijn essays zijn gepubliceerd bij Harvard Education Press. Momenteel is hij als vicepresident en artistiek directeur sociale impact betrokken bij het John F. Kennedy Center for the Performing Arts in Washington. 

Drew Dollaz is een pionier in flexing, een uit Brooklyn afkomstige vorm van streetdance, ook wel ‘bone breaking’ genoemd, een dans waarbij ledematen ritmisch alle kanten opdraaien. Dollaz mengt flexing met andere dansvormen, zoals ballet, en creëert zo een artistiek nieuw bewegingsgenre. Zijn optreden in de MDNA World Tour van Madonna in 2012 markeerde de introductie van 'flexing' bij een groot en wereldwijd publiek. Met zijn New Yorkse collectief Next Level Squad trok hij meer dan een miljoen YouTube-views en trad hij op in shows als America’s Got Talent. 

Niet alleen met Madonna, maar ook met verschillende andere artiesten, zoals Rihanna en Skrillex, werkte Dollaz samen én met diverse grote merken als Red Bull, Sony, Aloft Hotels en Billboard. Met The Just and The Blind, dat hij tevens choreografeerde, toert Dollaz sinds de première in 2019 door de Verenigde Staten. In aanvulling op deze theaterproductie werden drie korte films gemaakt om het onderwerp van de voorstelling breder onder de aandacht te brengen. Dollaz schittert in een van deze films, About Face, die op het San Francisco Dance Film Festival in 2019 bekroond werd als beste korte dansfilm. 

Afgelopen jaar toonde Dollaz voor een enthousiast publiek van ruim 70.000 toeschouwers op het Sziget Festival in Boedapest een voorproefje van zijn nieuwste werk, dat in 2020 in première gaat, #IMPERFECT (dubbelzinnig: ‘I'm perfect’ en ‘imperfect’) met pesten als onderwerp. Dollaz richt zich bij alles wat hij doet op kunsteducatie en het in hun kracht zetten van jongeren. Hij begeleidt jonge dansers en geeft wereldwijd masterclasses.

Shishani betekent 'kroon' in het Oshiwambo, een van de moedertalen van Namibië. Singer-songwriter Shishani's wortels zijn van origine Namibisch en Belgisch, maar ze groeide grotendeels in Nederland op. In haar werk brengt ze deze werelden samen. Haar uniek zangstijl is beïnvloed door Afro-Amerikaanse en Afrikaanse muziektradities. Haar muziek is troostrijk, met een sterk sociaal bewustzijn. Ze is oprichter van Miss Catharsis (2019), een volledig vrouwelijke groep die verhalen van gekleurde vrouwen uitspreekt.

Ook is ze mede-oprichter van Namibian Tales (2015), een akoestisch kwartet dat zich verdiept in het muzikale erfgoed van Namibië. Shishani heeft internationaal opgetreden op Glastonbury Festival (UK), Afrika Festival Wurzburg (Duitsland), Amsterdam Roots Festival, Lake of Stars (Malawi) en diverse landen waaronder Frankrijk, Tsjechië, Polen, Ierland, Griekenland, Italië, India, Marokko, Moldavië, Letland, Zuid-Korea, China, Jordanië, Kenia, Zuid-Afrika en haar thuislanden, Nederland, België en Namibië.

Meer

CREDITS

concept, tekst
Marc Bamuthi Joseph
muziek
Daniel Bernard Roumain
regie
Michael John Garcés
choreografie, dans
Drew Dollaz
ontwerp projectie, licht
David Szlasa
journalist
Lisa Armstrong
animatie
Xia Gordon
fotografie
Brittsense
productie
Sozo Artists Inc
in opdracht van
Carnegie Hall
gepresenteerd als onderdeel van 2019 Create Justice Forum
productiepartner
Sozo Impact Fund
sponsor
Silicon Valley Community Foundation
met steun van
Ford Foundation
speciale dank aan
Miami Light Project