Klassieke Heijermans vernieuwd door regisseur Simon Stone

Op hoop van zegen

Simon Stone, Internationaal Theater Amsterdam

(afgelast)

Het Holland Festival 2020 is helaas afgelast. meer info

Hoe actueel is een toneelstuk uit 1900 in 2020? Regisseur Simon Stone verplaatst het vissersdorp dat centraal staat in Herman Heijermans’ Op hoop van zegen naar de aankomsthal van een internationale luchthaven. Hier wachten familie en vrienden op de terugkeer van hun dierbaren, zoals de vissersvrouwen eerder angstvallig wachtten op hun familieleden. De uit het stuk afkomstige uitspraak ‘De vis wordt duur betaald’ gaat immers niet om geld, maar om mensenlevens. Internationaal gelauwerd schrijver en regisseur Stone (eerder op Holland Festival met The Wild Duck in 2013 en Thyestes in 2014) staat bekend om zijn radicale remakes van bestaande stukken. Met snelle, messcherpe dialogen en een topcast met onder anderen Maria Kraakman, Chris Nietvelt en Maarten Heijmans, transformeert hij de Nederlandse toneelklassieker naar een relevant verhaal van onze tijd.

achtergrondinformatie

Voor de mens bestaat het niet, het ultieme verjongingsmiddel, waardoor een mens er tien, misschien wel twintig jaar jonger uit gaat zien. Voor toneelstukken bestaat zo’n verjongingsmiddel wel.

Het is de afgelopen jaren uitvoerig getest en goed bevonden. Stukken van honderd tot soms wel tweeduizend jaar oud zien er plots uit alsof ze gisteren geschreven werden. Het middel komt uit Australië en heet Simon Stone. De eerstvolgende tekst die een dosis Stone toegediend krijgt, is de Nederlandse klassieker Op hoop van zegen (1900) van Herman Heijermans.

 

Simon Stone (1984) is regisseur, schrijver en acteur, en inmiddels internationaal een van de meest gevraagde en bejubelde theatermakers. Hij wordt in de pers steevast geroemd om zijn ‘radicale herschrijvingen’ van repertoirestukken, die daarmee ‘intieme, filmische voorstellingen’ worden. Bij elk stuk gaat hij op zoek naar de kern. In snelle, messcherpe en filmische dialogen vertaalt hij de basisproblematiek naar eenzelfde conflict dat speelt in onze tijd. Het verleent zijn stukken een actuele relevantie. Tegelijk zijn ze getuigenis van een condition humaine die door de eeuwen heen onveranderd blijft.

 

Zijn doorbraak in Nederland kwam in 2013 op het Holland Festival met The Wild Duck, dat hij bij het Belvoir Theatre in Sydney maakte. Stone kookte het originele stuk van Henrik Ibsen in tot een explosief familiedrama van ruim een uur, inclusief totaal herschreven tekst vol verwijzingen naar populaire cultuur. Hij toonde zo een nieuwe manier van omgaan met de klassiekers. Een volstrekt radicale manier, die hij in de jaren daarvoor in Australië onder meer bij zijn eigen groep The Hayloft Project perfectioneerde. Zijn werkwijze leverde hem prijzen op, maar ook hoon van de puristische theaterliefhebbers. Daaraan had hij geen boodschap: 'Die hele Australische theaterwereld is fucking conservatief,' liet hij destijds optekenen in de Volkskrant.


Stone wil de klassiekers uit de theaterliteratuur 'testen' op nieuwe generaties publiek. In zijn woorden: 'Zo houd je een theatertraditie in stand. Door te kijken of mensen zich nog steeds in dit soort stukken herkennen. Daarvoor moet je die klassiekers telkens opnieuw uitvinden.'

 

In 2014 toonde het Holland Festival zijn Thyestes, een even radicale bewerking van de tragedie van Seneca. Ivo van Hove haalde Stone vervolgens naar zijn Toneelgroep Amsterdam (nu Internationaal Theater Amsterdam), waar hij achtereenvolgens Medea (2014), Husbands and wives (2016, ook te zien op het Holland Festival) en Ibsen huis (2017) maakte.

 

Nu is hij terug, zowel bij ITA als op het Holland Festival, en geeft hij voor het eerst een Nederlands repertoirestuk een typische Stone-make-over. Herman Heijermans’ Op hoop van zegen uit 1900 is wellicht het meest gespeelde stuk ooit in Nederland. Het werd geschreven als een scherpe sociale aanklacht. Heijermans wilde een wet forceren om inhalige reders die uit waren op de verzekeringspremie, te beletten dat ze niet-zeewaardige schepen het water op zouden sturen.

  

Maar Heijermans maakte er geen zwart-witplaatje met goede en slechte personages van. De geïsoleerd levende vissersgemeenschap heeft geen keus: zij zijn de gevangenen van de zee. De visserij is hun enige mogelijkheid van bestaan. Iedereen was in wezen speelbal van het lot. Vooral dat laatste zal het uitgangspunt zijn van de bewerking van Stone, die het verhaal verplaatst naar de aankomsthal van een grote luchthaven. Zo zag je Heijermans nog niet eerder.

Meer

biografieën

Simon Stone (1984) is internationaal een van de meest gevraagde theatermakers van het moment. De Australische regisseur, schrijver en acteur brak in Nederland door op het Holland Festival in

2013 met The Wild Duck, een totaal herschreven versie van Henrik Ibsens originele tekst. Sindsdien is hij een graag geziene gast in Nederland waar hij bij Internationaal Theater Amsterdam gemiddeld om de twee jaar nieuw werk maakt.

 

Stone is geboren in Bazel, Zwitserland en opgegroeid in Cambridge, Engeland. Zijn ouders komen uit Australië en op zijn dertiende verhuisde het gezin Stone terug naar hun thuisland. Stone wist al vroeg dat hij acteur wilde worden. Hij las de volledige werken van Shakespeare op chronologische volgorde, en speelde als tiener in verschillende films. Hij studeerde aan het Victorian College of the Arts aan de Universiteit van Melbourne. In 2007 richtte hij het onafhankelijke gezelschap The Hayloft Project op. Hier regisseerde hij onder meer Voorjaarsontwaken van Wedekind, Tsjechovs Platonov, The Only Child, een nieuwe versie van Ibsens Kleine Eyolf, en Thyestes van Seneca. Hij won voor het laatstgenoemde werk maar liefst drie Green Room Awards.

 

In 2011 werd Stone huisregisseur bij het Belvoir Theatre in Sydney. Daar schreef en regisseerde hij The Wild Duck. Na dat succes ontving hij meerdere uitnodigingen om in Europa werk te maken. In 2014 ging in Oberhausen zijn enscenering van Aeschylos' Oresteia in première, evenals zijn Medea bij Toneelgroep Amsterdam. Vanaf dat jaar verhuist hij naar Europa, waar hij huisregisseur wordt bij Theater Basel en later Artiste Associé bij Théâtre de l’Odéon. Bij Theater Basel maakte hij Angels in America, John Gabriel Borkman en Drei Schwestern. Al deze producties werden geselecteerd voor het Theatertreffen in Berlijn. Bij Toneelgroep Amsterdam regisseerde hij ondertussen Husbands and wives van Woody Allen (Holland Festival 2016) en Ibsen huis.

 

Zijn speelfilmdebuut The Daughter, gebaseerd op zijn The Wild Duck ging in 2016 in wereldpremière op het filmfestival van Venetië.

 

Internationaal Theater Amsterdam (ITA) is een van de vaste coproducenten van het Holland Festival. De laatste jaren was ITA op het festival te zien met coproducties als De kersentuin (2019, Simon McBurney), Romeinse Tragedies (2008 en 2018, Ivo van Hove) en Obsession (2017, Ivo van Hove). Het ensemble van ITA hoort tot de boegbeelden van de Nederlandse kunst in binnen- en buitenland. De kern is een groot acteursensemble van wereldfaam en een team van toonaangevende regisseurs dat, naast het Amsterdamse huis, wereldwijd nog een 100-tal podia bespeelt. Het ensemble en het theater aan het Leidseplein worden geleid door Ivo van Hove, Wouter van Ransbeek en Margreet Wieringa.

 

Regelmatig zijn er spraakmakende, internationale gastregisseurs, zoals Thomas Ostermeier, Johan Simons, Krzysztof Warlikowski, Katie Mitchell, Grzegorz Jarzyna, Luk Perceval en Guy Cassiers, maar ook een nieuwe generatie als Simon Stone, Maren E. Bjørseth en Robert Icke is aan het gezelschap verbonden. In 2018 ging van ITA het succesvolle Een klein leven in première, naar het boek van de Amerikaanse schrijver Hanya Yanagihara. Ramsey Nasr ontving de Louis d'Or 2019 voor zijn vertolking van Jude.

Meer

CREDITS

naar
Herman Heijermans
tekst, regie
Simon Stone
regieassistentie
Daniel ’t Hoen, Sally Merres
scenografie
Bob Cousins
licht
James Farncombe
geluid
Stefan Gregory
dramaturgie
Peter van Kraaij
met
Janni Goslinga,
Maarten Heijmans,
Hugo Koolschijn,
Achraf Koutet,
Maria Kraakman,
Chris Nietvelt,
Ilke Paddenburg,
Bart Slegers

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR