Provocatieve blik op gender en mannelijkheid

L’homme rare

Nadia Beugré, Studios Kabako

(afgelast)

Het Holland Festival 2020 is helaas afgelast. meer info

Gender speelt altijd een rol in het werk van de uit Ivoorkust afkomstige choreograaf Nadia Beugré. Zo bracht ze met Legacy op Holland Festival 2018 een indrukwekkend eerbetoon aan de sterke vrouwen uit haar geboorteland. In haar nieuwste werk L’homme rare (‘De zeldzame man’) verheft Nadia Beugré het gendervraagstuk tot centraal thema. Geamuseerd vraagt ze zich af waar de gêne vandaan komt als mannen dansbewegingen maken die als ‘typisch vrouwelijk’ te boek staan. Komt mannelijkheid in gevaar door het zwaaien met billen, heupen of bekken? Wat bepaalt eigenlijk de begrippen mannelijk en vrouwelijk, en hoe beïnvloeden die onze manier van kijken? De vijf hooggehakte, schaars geklede dansers zijn geschoold in verschillende stijlen. Met hen creëert Beugré een prikkelende choreografie met het bekken als middelpunt.

achtergrondinformatie

‘Hoe zou de wereld er uitzien als gender niet meer wordt gebruikt als een middel om te stigmatiseren, maar als een creatieve kracht in plaats van een onderdrukkende?’ 
- Nadia Beugré


Een kunstenaar die Nadia Beugré sterk heeft geïnspireerd en veranderd is danser en choreograaf Alain Buffard. De bewondering was wederzijds en Beugré danste in twee van zijn stukken: Baron Samedi en Mauvais Genre - twee van de vier stukken waarvan Buffard wilde dat ze hem zouden overleven na zijn dood. Hij beschouwde op zijn beurt Beugré’s Quartiers Libres, waarin de Ivoriaanse choreograaf een voor haar zeer kenmerkende solo speelt, als een vrouwelijke versie van zijn werk Good Boy.


De genderproblematiek die Buffard in zijn werk vaak aan de orde stelde, is ook in het werk van Beugré altijd een onderliggend thema geweest. Maar onlangs ontstond bij haar de wens om er een centraal thema van te maken en het op een meer directe manier aan te pakken. Ze vond het amusant dat veel mannen zich ongemakkelijk voelden als ze zich overgaven aan dans die vooral als 'vrouwelijk' wordt gekwalificeerd, of beter gezegd, als zodanig wordt beoordeeld vanwege het nadrukkelijk bewegen van het achterwerk. Alsof al dat heupwiegen en bekkendraaien een bedreiging was voor de harde, geconstrueerde mannelijkheid.

In L’homme rare (De zeldzame man) verzamelt Beugré vijf dansers en performers die zichzelf - permanent dan wel tijdelijk - tot het mannelijke geslacht rekenen. Ze dragen hoge hakken en staan relatief naakt met hun rug naar het publiek. En ondertussen zijn deze virtuoze artiesten in staat om allerlei choreografische patronen uit te voeren, nu eens samenkomend, dan weer overgelaten aan hun eigen persoonlijke expressie.

Toch zijn ze steeds met elkaar verbonden door een gemeenschappelijke choreografie die de flexibiliteit van hun kronkelende bekkens op diverse ritmes aaneenrijgt. Deze bewegingen zijn gebaseerd op de specifieke danstradities van subculturen over de hele wereld die Beugré heeft bestudeerd. In dit stuk is ze vooral geïnteresseerd in het soort dans dat normaal gesproken is ‘voorbehouden’ aan vrouwen en is gebaseerd op heupbewegingen.

Hoe wordt het concept gender gedefinieerd en hoe bepaal je het onderscheid? Hoe wordt dat gevormd en/of afgebroken? De choreograaf zet bovendien vraagtekens bij de aandacht die aan het lichaam wordt gegeven en bij de kwalificaties die aan hun bewegingen worden toegekend. Terwijl ze experimenteert met het omkeren van mannelijke en vrouwelijke symbolen, haalt ze dit soort percepties onderuit evenals het concept gluren, waarvoor de voyeurs in dit werk een vrijbrief krijgen.

Door te analyseren hoe mensen oordelen over andere mensen, ontstaat volgens Beugré ook de gelegenheid om historisch onderzoek te doen naar de manier waarop volken uit het Midden-Oosten en Europa zwarte lichamen beschouwden en inspecteerden in tijden van slavernij, hoe deze werden getaxeerd en hoe er een prijs op werd geplakt. ‘En wat te denken van huidige vormen van slavernij? de invloed van een dergelijke handelsvisie nog steeds aanwezig, bijvoorbeeld in de trend van het maakbare lichaam: of dat nu het eigen lichaam is of dat van anderen waarmee men zichzelf verbindt, bijna op het sektarische af.’

Meer

biografie

De Ivoriaanse choreograaf Nadia Beugré (Adibjan, 1981) begon haar carrière in 1995 bij het Dante Theatre in Abidjan, waar ze een opleiding traditionele dans volgde. Twee jaar later was ze betrokken bij de oprichting van het baanbrekende, geheel vrouwelijke

dansgezelschap Tché Tché van choreograaf Béatrice Kombé. Samen toerden ze door Afrika, Europa en Noord-Amerika, tot aan Kombé’s overlijden in 2007. Het verlies van haar mentor verwerkte Beugré in haar internationaal geprezen eerste solo, Un espace vide: moi. Daarna besloot Beugré haar kennis over moderne dans te verdiepen aan de choreografieopleiding van Germaine Acogny, bij diens École des Sables (Senegal). In 2009 werd ze aangenomen bij ex.e.r.ce, een opleiding voor aanstormend choreografietalent van het Centre Chorégraphique National de Montpellier. Beugré ontwikkelde een eigenzinnig oeuvre met voorstellingen als Quartiers Libres (2012), Legacy (2015) en Tapis Rouge (2017).

In haar werk komen traditionele volksdansen, hedendaags experiment en urban/hiphop-invloeden samen. The New York Times is lovend: ‘It’s harrowing, both in action and sound; Ms. Beugré knows how to make a crowd trust her just as, in a split second, she knows how to knock the air out of people. She’s wild, like the wind.’ Als danser stond ze op de planken in choreografieën van Seydou Boro, Alain Buffard, Dorothée Munyaneza, Faustin Linyekula, Bernardo Montet en Boris Charmatz. Met Legacy, een ritualistisch eerbetoon aan de kracht van de vrouwelijke opstandelingen in de Ivoriaanse onafhankelijkheidsstrijd, maakte zij in 2018 haar debuut op het Holland Festival. Sinds 2017 is Beugré artist in residence bij Vooruit in Gent. In haar meest recente voorstelling, L’homme rare, te zien in het Holland Festival 2020, onderzoekt Beugré genderrollen in dans.

Meer

CREDITS

choreografie, regie
Nadia Beugré
regie-advies
Faustin Linyekula
uitvoering
o.a. Kaolack, Lucas Nicot, Daouda Keita, Nadim Bahsoun
licht
Anthony Merlaud