Ballet op grootse composities

Beethoven

Hans van Manen, Toer van Schayk,
Wubkje Kuindersma / Ernst Meisner / Remi Wörtmeyer
Het Nationale Ballet

Hoewel ze daar niet direct voor werden geschreven, nodigen de composities van Ludwig van Beethoven uit tot dans. Tweehonderdvijftig jaar na zijn geboorte brengt Het Nationale Ballet twee bestaande meesterwerken van Nederlandse topchoreografen en een nieuwe creatie op muziek van Beethoven. Hans van Manens Grosse Fuge is nog altijd een van zijn meest geprezen en uitgevoerde balletten. Ook Toer van Schayks levendige en speelse choreografie op de 7e Symfonie is weer te zien. Nieuw is het werk van de jonge choreografen Wubkje Kuindersma, Ernst Meisner en Remi Wörtmeyer, die ieder een deel van Die Geschöpfe des Prometheus choreograferen.

achtergrondinformatie

De Russische choreograaf George Balanchine zei ooit: ‘Aan Beethoven kan de danskunst zich maar beter niet wagen, zijn muziek valt niet te choreograferen.’ Inmiddels hebben heel wat

choreografen bewezen dat dit, hoewel niet eenvoudig, toch wel degelijk mogelijk is. Dit jaar, waarin we de 250ste geboortedag van de componist vieren, danst Het Nationale Ballet twee meesterwerken en een nieuwe creatie op muziek van Ludwig van Beethoven.

 

Hans van Manen

De eerste in Nederland die Balanchines ongelijk aantoonde was Hans van Manen. Op Beethovens strijkkwartet Grosse Fuge creëerde hij een sublieme choreografie, die na de première in 1971 werd uitgeroepen tot ‘meest belangwekkende Europese ballet van het decennium’. ‘Briljant en oogstrelend’ en ‘één brok samengebalde energie’ schreef de pers bij recente uitvoeringen van dit zinderende dubbelkwartet, dat tegenwoordig een van de meest uitgevoerde Van Manen-balletten wereldwijd is.

 

Toer van Schayk

Toer van Schayk – net als Van Manen en Rudi van Dantzig jarenlang een van de Grote Drie van de Nederlandse dans – liet zich in 1986 door Beethovens Zevende inspireren tot een muziekballet vol levenslust, dynamiek en vitaliteit. De choreografie werd bij de première – en bij latere uitvoeringen – met veel gejuich en staande ovaties ontvangen en in 1987 onderscheiden met de Choreografieprijs van de Vereniging van Schouwburg- en Concertgebouwdirecties.

 

Wubkje Kuindersma, Ernst Meisner en Remi Wörtmeyer

Beethoven schreef tijdens zijn leven één ballet, Die Geschöpfe des Prometheus, een allegorisch handelingsballet dat hij in 1801 componeerde in opdracht van het Weense Keizerlijke Hof. De muziek was een succes, maar van de choreografie is behalve een korte synopsis – over Prometheus die het vuur van de goden steelt om dat aan twee menselijke gestalten te geven – niets bewaard gebleven. In Beethoven presenteert Het Nationale Ballet de wereldpremière van een nieuwe, meer abstracte vertaling van Die Geschöpfe des Prometheus, gecreëerd door drie jonge choreografen van naam: Wubkje Kuindersma, Ernst Meisner en Remi Wörtmeyer. Ieder van hen zal een deel van Beethovens ballet voor zijn rekening nemen.

Meer

biografieën

Ludwig van Beethoven wordt met Bach en Mozart beschouwd als een van de allergrootste componisten uit de muziekgeschiedenis. Op elfjarige leeftijd was hij al in staat om bijna het gehele

Das wohltemperierte Klavier van Bach uit zijn hoofd te spelen, en schreef hij zijn eerste composities. Later nam hij in Wenen lessen bij Joseph Haydn en Johann Schenk. Samen met Mozart en Haydn vormde Beethoven de eerste Weense school. Daarnaast is Beethoven de componist die de brug naar de romantiek heeft geslagen: persoonlijk gevoel uitgedrukt in muziek. Rond 1800 openbaarden de eerste tekenen van doofheid zich bij Beethoven. Hij werd een teruggetrokken, achterdochtige man die zijn laatste, toentertijd vaak onbegrepen werken in volledige doofheid componeerde.

 

Het Nationale Ballet is een van de vaste partners van het Holland Festival. Het heeft zich in de afgelopen 59 jaar ontwikkeld tot een toonaangevend balletgezelschap met een uniek en breed repertoire, een traditie in vernieuwing en dansers die uit de hele wereld afkomstig zijn. Het gezelschap neemt een vooraanstaande plaats in binnen het Nederlandse culturele leven en daarbuiten.  Met 76 dansers in het tableau en de Junior Company als springplank voor jong talent is Het Nationale Ballet veruit het grootste dansgezelschap van ons land. Met het huidige team aan vaste choreografen – onder wie directeur Ted Brandsen, meesterchoreograaf Hans van Manen en artistic associate David Dawson – heeft Het Nationale Ballet enkele van de belangrijkste representanten van eigentijds ballet in zijn gelederen. Sinds 1986 verzorgt het gezelschap jaarlijks omtrent zeventig voorstellingen in zijn vaste thuisbasis, Nationale Opera & Ballet. Daarnaast reist het gezelschap jaarlijks langs de grote theaters van Nederland voor een aantal tourneevoorstellingen en zijn er voorstellingen in het buitenland. 

 

Hans van Manen (1932) heeft het moderne ballet bij een groot publiek populair weten te maken. Hij wordt ook wel ‘de meester van de eenvoud’ genoemd. Internationaal is zijn naam een begrip, getuige de ruim vijftig buitenlandse gezelschappen die zijn balletten uitvoeren. Tot de internationale sterren die zijn balletten hebben vertolkt behoren Anthony Dowell, Marcia Haydée, Natalia Makarova en Rudolf Nureyev. Inmiddels heeft Van Manen meer dan 150 balletten gecreëerd. Van Manen kreeg eind jaren veertig van de vorige eeuw zijn eerste balletlessen van Sonia Gaskell. Zij nam hem in 1951 op in haar groep Ballet Recital. Vervolgens danste Van Manen bij het Ballet van de Nederlandse Opera en de Ballets de Paris van Roland Petit. In 1957 debuteerde hij als choreograaf met Feestgericht, dat werd bekroond met de Staatsprijs voor Choreografie. Vanaf 1961 werkte Van Manen afwisselend bij de twee belangrijkste dansgezelschappen van Nederland: hij was mede-artistiek-directeur van het Nederlands Dans Theater en achtereenvolgens huischoreograaf van Het Nationale Ballet en het Nederlands Dans Theater. Sinds 2005 is hij vaste choreograaf van Het Nationale Ballet. In 2007 werd Hans van Manen bevorderd tot Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw. In 2013 werd hij benoemd tot beschermheer van de Nationale Balletacademie, onderdeel van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. In 2017 werd hij door het Franse Ministerie van Cultuur benoemd tot ‘Commandeur des Arts et des Lettres'.

 

Toer van Schayk (1936) wordt ook wel ‘de laatste renaissancist’ genoemd. Hij is een multi-getalenteerd kunstenaar: choreografeert, schildert, beeldhouwt, ontwerpt decors en kostuums. In alles wat hij doet laat hij vakmanschap, precisie en oog voor detail zien. Al ruim vijftig jaar is hij werkzaam voor Het Nationale Ballet. Van Schayk kreeg zijn eerste balletlessen van Iraïl Gadeskov en werd verder opgeleid door Sonia Gaskell. In 1965 ging hij aan de slag als danser bij Het Nationale Ballet, waar hij een geliefd solist werd. In 1971 debuteerde Van Schayk, op aandringen van Van Dantzig, als choreograaf met Onvoltooid verleden tijd. In 1976 werd hij benoemd tot huischoreograaf van Het Nationale Ballet. Hij maakte hier meer dan dertig werken, waarvan er diverse ook door buitenlandse groepen worden uitgevoerd. Tot zijn bekendste choreografieën behoren Voor, tijdens en na het feest, Life (met Van Dantzig), Landschap, 7e Symfonie, Requiem en Notenkraker & Muizenkoning (met Wayne Eagling). In 1999 creëerde hij tevens de choreografie voor de musical Elisabeth van producent Joop van den Ende. Van Schayk geniet ook grote bekendheid als beeldend kunstenaar en decor- en kostuumontwerper. Behalve voor zijn eigen balletten creëerde hij voor vrijwel alle balletten van Van Dantzig de decors en kostuums. Tijdens de première van Hollandse Meesters in 2016 werd Van Schayk door minister Jet Bussemaker bevorderd tot Officier in de Orde van Oranje Nassau.

 

Wubkje Kuindersma is een Nederlandse choreograaf, geboren in Kameroen. Ze studeerde aan de Rotterdamse Dansacademie (Codarts) en danste bij diverse Europese gezelschappen. In 2009 debuteerde ze als choreograaf met Aquasomnia, waarvoor ze een prijs won in de choreografische competitie U30 in Keulen. In 2016 ontving Wubkje de BNG Bank Dance Award voor choreografisch talent en toerde haar stuk Doubleyou met de Dansclick van Korzo door Nederland. Ze choreografeerde voor Danish Dance Theater, Nederlands Dans Theater, Het Nationale Ballet en de Junior Company van HNB, Ballet Dortmund, BalletX, Noverre, National Youth Ballet van John Neumeier’s Hamburg Ballet, Hessische Staatsballett, Beijing Dance Academy. Haar duet Two and Only voor Het Nationale Ballet werd internationaal lovend ontvangen. Dance Magazine nam Wubkje op in hun Top25 to watch - lijst voor 2019.


Ernst Meisner is choreograaf en sinds 2013 ook artistiek coördinator van de Junior Company van Het Nationale Ballet. Hij danste bij The Royal Ballet en bij Het Nationale Ballet. Al tijdens zijn dansloopbaan begon hij met choreograferen. Zo creëerde hij voor Het Nationale Ballet onder meer Saltarello (2012), And after we were (2012) en de kleutervoorstelling De kleine grote kist (2011). Begin 2013 creëerde hij Study in Six, op muziek van Jude Vaclavik, voor het New York Choreographic Institute, gelieerd aan het New York City Ballet. Tevens maakte hij choreografieën voor dansfilms van Crystal Ballet en voor Bounden, een dansgame/App van GameOven Studios. In 2014 maakte Meisner voor Het Nationale Ballet Axiom of Choice voor het programma Back to Bach en voor het programma Transatlantic creëerde hij in 2016 het duet Merge. Voor de Junior Company maakte hij de afgelopen jaren onder meer Embers (2013), Lollapalooza (2013) en No Time Before Time (2016). Voor Made in Amsterdam creëerde hij in 2017 nieuw werk, In Transit. In 2018 ging Impermanence in première. Sinds september 2018 is Ernst Meisner artistiek leider van de Nationale Balletacademie (NBA).

 

Australiër Remi Wörtmeyer trad in 2010 als grand sujet in dienst bij Het Nationale Ballet en werd een jaar later bevorderd tot tweede solist. Sinds 2013 is hij eerste solist van het gezelschap. Hij is opgeleid aan de Australian Ballet School en danste aansluitend bij The Australian Ballet in Melbourne en, gedurende een jaar, bij het American Ballet Theatre in New York. Hij is winnaar van de Walter Burke Award (2005) en won zilver tijdens de achtste Asian Pacific International Ballet Competition in 2001. In 2014 ging Homebody, een multidisciplinaire voorstelling van theatergroep ODD Continent, waarvoor Remi de choreografie maakte, in première in de Stadsschouwburg Amsterdam. In 2016 bracht het gezelschap Morning Blossoms uit, waarvoor hij opnieuw de choreografie verzorgde. Sindsdien creëerde hij diverse choreografieën die regelmatig worden uitgevoerd tijdens internationale balletgala’s. Tijdens het Gala (2018) van Het Nationale Ballet ging Remi’s nieuwste creatie You Before Me in première. Ook maakte hij in 2018 een choreografie voor Ballet de Catalunya, geïnspireerd door het werk van Piet Mondriaan. 

Meer

CREDITS

Grosse Fuge
----------------
choreografie, kostuums
Hans van Manen
decor
J.P. Vroom
7e Symfonie
----------------
choreografie, kostuums, decor
Toer van Schayk
licht
Jan Hofstra, Toer van Schayk
Prometheus
----------------
choreografie
Wubkje Kuindersma, Ernst Meisner, Remi Wörtmeyer
decor, kostuums
Tatyana van Walsum
licht
Carlo Cerr
dramaturgie
Willem Bruls
muziek
Ludwig van Beethoven
uitvoering
Het Nationale Ballet
muzikale uitvoering
Het Balletorkest
onder leiding van
Marzio Conti

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR