Toegankelijke vocale experimenten door meesterlijk ensemble

Partita for 8 Voices

Roomful of Teeth

Van luchtige popsongs tot atonale muziek, van kraakheldere close harmony tot jodelen, het bereik van Roomful of Teeth is immens. De acht zangers van dit jonge Amerikaanse ensemble (dit festival ook te zien en horen in de Mapplethorpe-voorstelling Triptych) staan bekend om hun  genre-overschrijdende experimenten, hun veelzijdigheid en hun humor. Niet voor niets schrijven jonge Amerikaanse componisten graag speciaal voor hen. In dit concert zingen ze werk van onder anderen Missy Mazzoli (studeerde bij Louis Andriessen en David Lang), Ted Hearne en Caroline Shaw, zelf lid van het ensemble. Met haar overrompelende Partita for 8 Voices, dat het hoofdbestanddeel van dit concert vormt, won de destijds dertigjarige Shaw in 2013 als jongste componist ooit de Pulitzerprijs voor Muziek. 

programma

Vesper Sparrow (2012)
Missy Mazzoli

Ansa Ya (2011)
Merrill Garbus

High Done No Why To (2010)
William Brittelle

Letter to my father
(from Coloring Book) (2015)

Ted Hearne
There Will Be (2011)
Merrill Garbus

pauze

Partita for 8 Voices (2012)
Caroline Shaw

 

achtergrondinformatie

Roomful of Teeth is een soort laboratorium voor de menselijke stem. De acht zangers van het Amerikaanse vocaal ensemble – vier vrouwen, vier mannen – beslaan 

samen vijf octaven. Zo laag als ze kunnen grommen, zo hoog kunnen ze piepen. Drie van hen hebben een absoluut gehoor. Alle acht zijn opgeleid als klassieke zangers. Zanger en dirigent Brad Wells richtte de groep in 2009 op en sindsdien heeft hij een lange reeks aan experts ingevlogen om zijn zangers de meest uiteenlopende en obscure zangtechnieken bij te brengen om hun palet te verbeden. Van jodelen, Bulgaars belten en Iraanse tahrir tot deathmetal-grunten en de raspende boventoonzang van onder andere de Inuit en Mongoolse volkeren, niets is te gek voor het ensemble. Omdat het grootste deel van het repertoire dat de groep zingt speciaal voor hen geschreven is, kan het al deze technieken incorporeren in hun concerten. Zo heeft het zijn unieke geluid kunnen ontwikkelen.

In 2014 won Roomful of Teeth een Grammy Award voor het debuutalbum Roomful of Teeth. Het jaar daarvoor won ensemblelid en mezzosopraan Caroline Shaw een Pulitzer Prize voor haar stuk Partita for 8 Voices. Ze was destijds dertig en daarmee de jongste persoon die ooit deze prijs won.

Brad Wells ziet het als zijn taak om de eeuwenoude tradities te doorbreken die inmiddels als stalen wetten gelden in de westerse vocale muziek. Door bijvoorbeeld de galmende dieptes van Zwitserse jodel te combineren met de emotionaliteit van Koreaanse pansori lukt het hem om, samen met de veelal jonge, vooruitstrevende componisten waarmee hij werkt, muziek te maken die tegelijk klassiek en modern klinkt, tegelijk volks en hoge kunst. Wells haalt graag de Nederlandse componist Louis Andriessen aan, die ooit verklaarde dat hij het als zijn missie zag om de instrumenten van een klassiek orkest te bevrijden van hun voorgeschreven geluid. Nu is het volgens Wells hoog tijd om de stem te bevrijden. Toen hij Roomful of Teeth oprichtte maakt hij de zangers duidelijk dat hij niet wilde dat de groep het standaard koorrepertoire zou zingen, en evenmin liederen uit andere culturen. Het doel was niet minder dan een compleet nieuw instrument bouwen. Niet kopiëren, maar creëren.

Partita for 8 Voices is een uitstekend voorbeeld van de hoge ambities van het ensemble en hoe die leiden tot wonderschone muziek. Het stuk bestaat uit vier delen, die afzonderlijk van elkaar geschreven zijn. Deze zijn genoemd naar verschillende compositiesoorten uit de barok: ‘Allemande’, ‘Sarabande’, ‘Courante’ en ‘Passacaglia’. Het stuk begint met gesproken instructies die uit een van de vele balletrepetities lijken te komen die Shaw voor haar tijd bij Roomful of Teeth als violist begeleidde. ‘To the side. To the side. To the side and around. Two three four.’ Vervolgens breken de stemmen uit in een stijgende harmonie, die gewichtloosheid suggereeert. ‘The detail of the pattern is movement’, zegt een stem ten slotte. Partita for 8 Voices is een catalogus van kwaliteiten van Roomful of Teeth: van de stemmen, het jodelen en percussieve ademhaling tot pansori, volksmuziek uit de Amerikaanse Appalachen en nog vele andere technieken, alles zit erin.

Na haar Pulitzerprijs brak Shaw door tot in de hoogste regionen. Ze werkte samen met The National en Kanye West. Roomful of Teeth stond opeens in grote zalen als Lincoln Center en Disney Hall. De Britse krant The Guardian schreef een profiel over Shaw met de titel. ‘Is Caroline Shaw Really the Future of Music?’ Die vraag werd niet beantwoord in het profiel. Het antwoord mag ieder voor zich uitmaken als het ensemble 15 juni in het Muziekgebouw te horen is.

Meer

biografie

Vocaal ensemble Roomful of Teeth werd in 2009 opgericht door zanger en dirigent Brad Wells, met als doel 

het expressieve potentieel van de menselijke stem te verkennen. De groep komt daartoe jaarlijks bij elkaar in het Massachusetts Museum of Contemporary Art (Mass MoCA) om zich onder begeleiding van zangmeesters van over de hele wereld te verdiepen in niet-westerse zangtechnieken. Zo specialiseerden de leden van Roomful of Teeth zich in onder meer Toevaanse keelzang, death metal grunting, Hindoestaanse muziek, jodelen, Koreaanse pansori, Broadway belting, traditionele Perzische zang, Georgische muziek en Sardijnse cantu a tenore. Roomful of Teeth werkte samen met componisten als Rinde Eckert, Fred Hersch, Toby Twining, Missy Mazzoli, Julia Wolfe en Ted Hearne, en was te horen in onder meer Lincoln Center, Merkin Hall, Le Poisson Rouge, bij het Carlsbad Music Festival (California) en het MIT Sounding Festival. Daarnaast geeft de groep geregeld workshops en masterclasses op scholen door heel Amerika. Hun debuut-album, Roomful of Teeth (2012), won een Grammy in de categorie Best Chamber Music/Small Ensemble Performance. In 2013 won ensemblelid Caroline Shaw een Pulitzer Prize voor Music for Partita for 8 Voices, een werk dat Roomful of Teeth opnam op zijn debuut-cd.

Meer

CREDITS

muziek
Missy Mazzoli, Merrill Garbus, William Brittelle, Ted Hearne, Caroline Shaw
uitgevoerd door
Roomful of Teeth