Absurdistisch-poëtisch ‘ciné-concert’

Paper Music

William Kentridge, Philip Miller

Vaudeville, opera en film komen bij elkaar in dit absurdistisch- poëtische ‘ciné-concert’ van William Kentridge en componist Philip Miller, die ook samenwerkten aan The Head & The Load. Paper Music is geboren uit de vijfentwintigjarige samenwerking tussen Kentridge en Miller en verbindt meerdere lijnen uit hun gezamenlijke werk. Verwacht een meeslepende voorstelling die het kolonialisme linkt aan diverse relativiteitstheorieën. Minstens zo indrukwekkend zijn de zangeressen en stemkunstenaars Ann Masina en Joanna Dudley, die klanken van muziekinstrumenten, sirenes en dieren oproepen. Er zijn oude en nieuwe animatiefilms van Kentridge en live muziek van Miller. Elke scène heeft een politieke en historische onderlaag. Een recent hoogtepunt uit Kentridges oeuvre. 

achtergrondinformatie

‘De meeste kinderen tekenen … ik ben gewoon vergeten te stoppen!’ William Kentridge heeft een onnavolgbare tekenhand, ogenschijnlijk nonchalant, maar met een ontroerende kern.

Politiek, geschiedenis en poëzie komen samen in het werk van de Zuid-Afrikaanse kunstenaar. Zijn handelsmerk: animatiefilms, gebaseerd op houtskool- en inkttekeningen. Die vormen ook de kern van de productie Paper Music (2014).

Een in houtskool getekende panter loopt over het achterdoek, twee stemkunstenaars (Ann Masina en Joanna Dudley) en een pianist (Vincenzo Pasquariello) laten op het podium van zich horen: in Paper Music brengt Kentridge opnieuw een ode aan de combinatie van muziek en beeld. Paper Music is een van de vruchten van de samenwerking tussen Kentridge en de Zuid-Afrikaanse componist Philip Miller, hun eerste project dateert van vijfentwintig jaar geleden. Tijdens dit festival is hun gezamenlijke kunst ook op grote schaal te zien en te horen in The Head & The Load (2018).

In Paper Music komen vaudeville, opera en film samen; de ondertitel luidt ‘ciné-concert’. Met zijn esthetiek en theatraal instinct creëerde Kentridge een absurdistisch-poëtische voorstelling van een uur, gebaseerd op oud en nieuw filmmateriaal. Kentridge is buitengewoon begaan met de geschiedenis en ontwikkelingen van zijn thuisland Zuid-Afrika; politiek geladen onderwerpen als het apartheidsverleden, het kolonialisme en de aidscrisis passeren de revue.

Fragmenten uit eerdere films van Kentridge vonden hun weg in Paper Music. Miller ging aan de slag, in zijn herkenbare idioom: repetitieve elementen en tederheid in de gekozen samenklanken zijn hem niet vreemd. Voor sommige films herschreef Miller bestaand materiaal dat hij eerder had gecomponeerd, en hij schiep nieuwe muziek. De zangeressen laten de volle breedte van hun vakmanschap horen en bootsen daarbij ook sirenes, muziekinstrumenten en dierengeluiden na.

Een van de oudere stukken die terugkomen in Paper Music is The Refusal of Time (2012). Kentridge: ‘In The Refusal of Time werkte ik voor het eerst samen met Ann Masina en Joanna Dudley. In deze verhandeling over tijd en over onze relatie tot onze lotsbestemming ontdekte ik hoe buitengewoon hun stemmen, de muziek van Philip Miller en de beelden die wij maakten, bij elkaar pasten.’

De voorstelling Paper Music bevat ook een geheel nieuwe suite, eveneens Paper Music getiteld. In deze suite komen fragmenten samen uit lezingen die Kentridge gaf. Ze vormen het libretto van de liederen, die een politiek portret schetsen van Johannesburg in 2014. De muziek gaat een dialoog aan met filmfragmenten van vallende papieren en pagina’s die worden omgeslagen.

Film en muziek beïnvloeden en versterken elkaar. Kentridge daagt in Paper Music de toeschouwer uit om te luisteren naar het beeld en om te kijken naar het geluid.

Meer

biografieën

William Kentridge (Johannesburg, Zuid-Afrika, 1955) is internationaal gelauwerd voor zijn tekeningen, films, theater- en operaproducties. Zijn werk komt voort uit een kruisbestuiving tussen media en genres en onderzoekt de erfenis van kolonialisme en apartheid in de context van het sociaal-politieke landschap van Zuid-Afrika.

Zijn esthetiek put uit de vroege filmgeschiedenis, van stopmotion animatie tot ouderwetse special effects. Zijn tekenwerk, met name de dynamiek van een uitgevlakt en opnieuw getekend beeld, is een integraal onderdeel van zijn uitgebreide animatie- en filmpraktijk, waarin de betekenis van de films wordt ontwikkeld tijdens het maakproces. Zijn theateropleiding aan de École Jacques Lecoq in Parijs heeft substantieel bijgedragen aan het maakproces. Kentridges werk is sinds de jaren negentig wereldwijd te zien geweest in musea en galerieën, o.a. bij de Documenta in Kassel, het Museum of Modern Art (New York), het Albertina (Wenen), het Louvre (Parijs), de Whitechapel Gallery (Londen) en het Reina Sofia museum (Madrid).

Philip Miller (Londen, 1964) is een Zuid-Afrikaanse componist die in Johannesburg woont. Hij was jurist voor hij zich volledig op de muziek toelegde. Zijn werk komt vaak voort uit samenwerkingsprojecten in theater, film en video. Een van de belangrijkste mensen met wie hij samenwerkt, is kunstenaar William Kentridge. De muziek die Miller schreef voor Kentridges animaties en multimedia-installaties is te horen geweest in verschillende musea en galerieën over de hele wereld, waaronder MoMA, SFMOMA, de Guggenheim Musea (zowel New York als Berlijn), het Teatro La Fenice in Venetië en het Tate Modern in Londen. Uit zijn samenwerking met Kentridge zijn ook de live concerten Nine Drawings for Projection en Sounds from the Black Box voortgekomen, waarmee hij door Australië, Groot-Brittannië, Duitsland, Italië, België, Frankrijk en de Verenigde Staten toerde. In 2007 componeerde Miller Rewind, a Cantata for voice, tape and testimony, een bekroond koorwerk gebaseerd op de getuigenissen van de Waarheids- en Verzoeningscommissie in Zuid-Afrika. De cantata beleefde zijn internationale debuut in New York op het Celebrate Brooklyn Festival. Sindsdien is het ook uitgevoerd in 62 Centre for Theatre and Dance van het Williams College in Massachusetts, het Market Theatre in Johannesburg en de Royal Festival Hall in Londen. Recente opdrachtwerken zijn de geluidsinstallatie BikoHausen: Steve Biko and Karlheinz Stockhausen in Johannesburg (2016) voor Darmstadt Music Festival en zijn nieuwste samenwerking met Thuthuka Sibisi: The African Choir of 1891 Re-imagined voor Autograph ABP in London, het Apartheid Museum en Iziko South African National Gallery (Zuid- Afrika). in 2014 schreef hij de muziek voor Kentridges Paper Music (eveneens dit Holland Festival te zien). Miller schrijft ook muziek voor films, hij was genomineerd voor een Emmy voor zijn muziek voor The Girl (2012) van HBO.

Joanna Dudley is internationaal werkzaam als regisseur, performer en vocaliste. Ze maakt muziektheater, choreografieën en installaties. Ze studeerde oude en hedendaagse muziek aan het Adelaide Conservatorium in Australië en het Sweelinck Conservatorium in Amsterdam. Dankzij enkele beurzen heeft ze daarnaast in Tokio traditionele Japanse muziek en op Java traditionele dans kunnen bestuderen. In Berlijn werkte Joanna als gastregisseur en performer bij de Schaubühne. Daar maakte zij onder meer My Dearest, My Fairest met Juan Kruz Diaz de Garaio Esnaola en colours may fade met Esnaola en Rufus Didwiszus. In samenwerking met Didwiszus maakte ze ook het solomuziektheaterwerk The Scorpionfish en Who Killed Cock Robin met het Vlaamse vocaal ensemble Capilla Flamenca. Recentelijk maakte ze met noisemusicus SchneiderTM LOUIS & BEBE. Dudleys klankinstallatie Tom’s Song voor 32 speeldozen en zestien platenspelers was regelmatig te horen op grote internationale kunstfestivals.

In de lange samenwerking met William Kentridge en Philip Miller fungeerde Joanna als zangeres en performer in Refuse the Hour en Paper Music. Kentridge nodigde Dudley uit een solorol te schrijven voor zijn operaproductie Lulu. Samen met Kentridge schreef Dudley verder The Guided Tour of the Exhibition: for Soprano and Handbag (dat ze zelf ook uitvoerde)voor het Foreign Affairs Festival in Berlijn en het museum van de Martin Gropius Bau. Dudley ontwikkelde ook zelf haar solistische rol naast William Kentridge voor zijn ensemblestuk The Head & The Load. Ze werkte ook samen met onder anderen Seiji Ozawa, les ballets C de la B, Sidi Larbi Cherkaoui, Sasha Waltz, Heiner Goebbels, Thomas Ostermeier en Falk Richter. Ze was wereldwijd en vaak te horen op podia en festivals als Carnegie Hall, Festival d’Avignon, Holland Festival, The Metropolitan Opera, BAM, Wiener Staatsoper en het Hong Kong Festival.

Ann Masina is geboren en getogen in Ackerville, eMalahleni, gelegen in de provincie Mpumalanga van de Republiek Zuid-Afrika. Ze bezocht de Khonzimfundo-basisschool en aansluitend Greendale High School. Vanaf 1994 kreeg ze solo’s in het Afrika Sings Choral Choir, dat fungeerde als de informele muziekschool waar ze haar muzikale basisopleiding kreeg. In 1999 trad ze toe tot het Nick Malan Opera House (het huidige Cape Town Opera House) waar ze zong in opera's als Carmen en Aida. Masina is mede-oprichter van de JOAT Opera Group (Jerry-Oupa-Ann-Tibane). In de periode 2005-2009 werkte ze samen met choreograaf Robyn Orlin in haar producties Dressed to Kill, Venus, en Walking Next to our Shoes en maakte ze uitgebreide tournees door Europa. Van 2007 tot 2009 was ze lid van het Soweto Gospel Choir, waarmee ze drie Grammy’s won. In seizoen 2014-2015 werkte ze mee aan een door Steve Dyer geproduceerde musical getiteld Color me Human en trad ze op in het Soweto and Johannesburg Theatre. Ze werkt sinds 2012 mee aan producties van William Kentridge en was in dat kader betrokken bij onder meer Refuse The Hour, Paper Music en Triumphs and Laments. Masina maakte deel uit van The Centre for the Less Good Idea en was te horen in enkele producties van het eerste seizoen, waaronder Venus Hottentot VS Modernity met Lebogang Mashile. Ann is lead vocalist in The Head & The Load van Kentridge, dat in 2018 in het Londense Tate Modern in première ging.

De Italiaanse musicus en theateracteur Vincenzo Pasquariello stamt uit een familie van musici. Een voorzaat van hem is bijvoorbeeld Gennaro Pasquariello, een beroemde zanger uit het begin van de 20e eeuw. Zijn vader is orkestdirigent en van hem kreeg hij toen hij vijf was zijn eerste muzieklessen. Later studeerde hij muziek aan het Conservatorio Gisueppe Verdi in Milaan bij Bruno Canino. Eind jaren negentig werkte hij als pianist en componist voor het theater, en zo kon het gebeuren dat hij opeens een rol moest spelen in een voorstelling. Vanaf dat moment is acteren voor hem steeds belangrijker geworden. Hij trad aan bij verschillende festivals en op een groot aantal vooraanstaande theaterpodia. Vorig jaar was hij bijvoorbeeld te zien in het Teatro Argentina in Rome, Teatro Biondo in Palermo en het Piccolo Teatro in Milaan.

 

Meer

CREDITS

video
William Kentridge
muziek
Philip Miller
kostuums
Greta Goiris
assistent kostuums
Eugénie Poste
uitvoering
Joanna Dudley (stem), Ann Masina (stem), Vincenzo Pasquariello (piano)
techniek
Michele Greco
met de steun van
Firenze Suona Contemporanea en Lia Rumma Gallery (Napels en Milaan)