Theaterconcert over de kracht van de diva

Not Another Diva ...

Hlengiwe Lushaba, Faustin Linyekula, Studios Kabako

Bestaat er ook een ander soort diva, een die de glitter en de glamour ontstegen is? Regisseur Faustin Linyekula en de Zuid-Afrikaanse zangeres en actrice Hlengiwe Lushaba willen zo’n soort diva laten zien, een die ver verwijderd is van de stereotypen – een diva die in achtertuinen optreedt, tussen de mensen staat en het contact met de dagelijkse realiteit nooit heeft verloren. Het idee ontstond toen Lushaba haar muziek kwam opnemen in Linyekula’s Studios Kabako in Kisangani. De samenwerking mondde uit in deze voorstelling, waarin ook de Congolese percussioniste Huguette Tolinga en danseres Johanna Tshabalala te zien zijn. Not Another Diva ... is een meeslepend theaterconcert en een ode aan de kracht van de  vrouw.  

achtergrondinformatie

De basis van de voorstelling vormt een cyclus van liederen, geschreven door Hlengiwe Lushaba. Het zijn verhalen over een eeuwenoude lijn van vrouwelijke kracht – wijsheid die van generatie

op generatie is overgedragen. Bijgestaan door Johanna Tshabalala (dans), Franck Moka, (elektronica en stem), Huguette Tolinga (percussie en stem), Pati Basima (bas), Zing Kapaya (gitaar) en Heru Shabaka-Ra (trompet) neemt Lushaba de toeschouwers mee in een adembenemend theatraal concert. Haar indrukwekkende podiumpersoonlijkheid en zangstem gaan samen met de energieke klanken van Congolese ndombolo en rumba.

Faustin Linyekula leverde in 2012 een bijdrage aan het Holland Festival met La Création du Monde (1923-2012). Een scherp Afrikaans commentaar op het gelijknamige modernistische ‘negro-kubistische’ ballet uit 1923. De samenwerking tussen Linyekula en Lushaba stamt eveneens uit 2012, toen zij samen de performance What is Black Music Anyway / Self Portraits maakten voor het Museum of Modern Art (New York).

Het idee voor Not Another Diva ... werd geboren toen Lushaba een album met songs wilde opnemen bij Linyekula’s Studio Kabako. Hij wilde er een theaterproductie van maken. Er ontstond een uitwisseling van ideeën over de rol van de diva in de cultuur, en de tragiek die we met hen associëren. Vaak zijn het vrouwen die al hun energie verliezen aan faam en fans, en zelfs hun (familie-)leven opofferen voor de roem. Zoals de beroemde Zuid-Afrikaanse zangeres Miriam Makeba die na een leven vol sociaal activisme letterlijk op het podium is gestorven.

Not Another Diva ... toont een diva die haar wortels kent, grip houdt op de realiteit, en in contact blijft met haar familie en het leven van alledag. Not Another Diva ... brengt de vrouwelijke kracht van de diva terug naar de achtertuin, de plek waar gewone mensen wonen en verhalen worden verteld, waar de was wordt buiten gehangen. Een plek van verzoening, ver weg van de schijnwerpers. Het is niet eenvoudig om een diva te zijn in Afrika, aldus Linyekula: ‘Onze samenleving geeft de voorkeur aan onderdanige vrouwen. Het kost veel lef om je nek uit te steken, om ruimte op te eisen en een leider te zijn.’ De drie vrouwen in Not Another Diva ... zijn mountain movers, zegt Linyakula. ‘Ze zijn zó krachtig dat de vier mannelijke performers niets van hun energie kunnen wegnemen. Deze voorstelling is een lofzang op de kracht van deze vrouwen, een ode aan het besef dat kracht niet het tegenovergestelde hoeft te zijn van schoonheid of fijnzinnigheid. Kunst kan niet een hele samenleving veranderen, maar wel het individu, en dat is de eerste stap.’

Meer

biografie

Faustin Linyekula (1974) is een Congolese danser, choreograaf, theatermaker en storyteller. In zijn voorstellingen verwerkt hij de erfenis van decennia van oorlog, terreur, angst en het ineenstorten

van de economie in Afrika. In 1993, na een studie literatuur en drama, verlaat Linyekula Congo, dan nog Zaïre geheten, en vestigt zich in Nairobi. Daar is hij in 1997 medeoprichter van het eerste Keniaanse gezelschap voor eigentijdse dans: Gàara. In 2001 reist hij terug naar Zaïre, dat inmiddels de Democratische Republiek Congo heet. Ondanks de bloedige conflicten waarin het land verwikkeld is, besluit hij te blijven en zet in Kinshasa Studios Kabako op, een plek voor creatie en research in de podiumkunst. 
Met vier dansers die hij zelf heeft opgeleid maakt hij Spectacularly Empty, een verslag van zijn terugkeer naar zijn geboorteland. Hiermee begint Linyekula een reeks van werken waarin hij reflecteert op de geschiedenis en het collectieve geheugen van zijn land en zijn volk, op de corrupte leiders, de censuur en het gebrek aan toekomstvisie. Met twee van deze stukken, Le Festival des Mensonges (2005) en The Dialogues Series: iii. Dinozord (2006) wordt hij als eerste kunstenaar ooit uit Sub-Sahara Afrika uitgenodigd voor het Festival d’Avignon. In 2012 maakt hij het vervolg daarop, Sur les traces de Dinozord, dat met een nieuwe cast van jonge talenten dit jaar op het Holland Festival te zien is. 
In 2006 verhuist Studios Kabako naar Kisangani in het noordoosten van het land, en breidt het werkterrein uit naar nieuwe artistieke vormen waaronder muziek en film. Naast het stimuleren van werk door jonge Congolese kunstenaars door training, productie en tournees werkt Studios Kabako ook met de gemeenschap in Lubunga op de zuidoever van de rivier de Congo, op het gebied van cultuur, educatie en waterhuishouding. In totaal heeft hij 17 stukken gemaakt binnen Studios Kabako die wereldwijd op tournee gingen, waaronder more, more, more … future, (2009) een punk-ndombolo opera. Hij werkte samen met o.a. Raimund Hoghe (Sans-titre, 2009) en het Nationale Ballet van Portugal (2016) en creëerde een serie locatievoorstellingen in musea, waaronder in het Museum of Modern Art (New York, 2012), het MUCEM (Marseille, 2016), het Metropolitan Museum (New York, 2017) en in 2018 het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren, België. Tevens is Linyekula een liefhebber van geluid en muziekproductie en mixt en produceert hij albums en concerten. 
In 2007 ontving Linyekula de Grote Prins Claus Prijs. Uit het juryrapport: ‘Hij weet op innovatieve wijze cultuur te stimuleren in weerwil van instabiliteit en onrust en is toegewijd aan de ontwikkeling van zijn land.’ In 2012 stond hij op het Holland Festival met La création du monde (1923-2012), een productie van het Ballet de Lorraine uit Nancy. In 2017 schreef The New York Times: ‘Linyekula laat je niet los … een pijnlijke, brutale, energieke aanwezigheid’. In 2014 ontving Linyekula met Studios Kabako de eerste prijs van de CurryStone Foundation voor het werk in Kisangani. Faustin Linyekula geeft regelmatig lessen en workshops in Afrika, de Verenigde Staten en Europa. In 2016 was hij een jaar lang associate artist in Lissabon, in het kader van Artista na Cidade Biennale. Sinds september 2018 is hij drie jaar lang assocate artist bij Le Manège in Reims, Frankrijk. In 2018 ontving hij de eerste Soros Arts Fellowship. Dit jaar is Faustin Linyekula een van de twee associate artists van het Holland Festival.

 

De Zuid-Afrikaanse actrice, choreografe en zangeres Hlengiwe Lushaba (1982) werd geboren in KwaMasu, een township ten noorden van Durban. Lushaba studeerde theater, dans en zang aan Technikon Natal (Durban University of Technology) en won in 2002 een FNB Vita Award in de categorie Most Promising Dancer. Ze is medeoprichter van de organisatie The Plat4orm, een initiatief voor kunstenaars en artiesten die buiten de gebaande paden werken. Vanaf haar debuut Sacrament (2001) heeft Lushaba diverse succesvolle choreografieën ontwikkeld, zoals It’s Not Over Until the Fat Phat Lady Sings (2002). Deze productie toerde langs festivals in Zuid-Afrika, Frankrijk, Zwitserland en België. In 2006 ontving ze de Standard Bank Young Artist Award for Dance en toonde ze Ziyakahipha… Come Dance With Us op het Grahamstown Festival, waarmee ze de Gauteng MEC Choreographic Award won. In haar eigen land is ze bij het grote publiek bekend vanwege haar vertolking van het personage Khetiwe in de televisieserie Gaz’lam, en haar optreden in de reality-tv serie Life’s a Stage. Sinds 2012 werkt ze regelmatig samen met Faustin Linyekula. Samen maakten zij de voorstelling What is Black Music Anyway / Self Portraits in opdracht van het Museum of Modern Art (New York). Lushaba gaat in haar voorstellingen de confrontatie aan met stereotypes van zwarte representatie in de podiumkunst. Ze gelooft heilig in de rol die kunst kan spelen bij sociale verandering. Lushaba: ‘Mijn voornaam Hlengiwe betekent ‘verlost’. In alles wat ik doe probeer ik verlossing te zoeken, voor mezelf en voor anderen.’

Meer

CREDITS

concept, regie
Faustin Linyekula, Hlengiwe Lushaba
video
Faustin Linyekula
met
Hlengiwe Lushaba (zang of stem), Johanna Tshabalala (dans), Franck Moka (machines & zang of stem), Huguette Tolinga (percussie & stem), Pati Basima (basgitaar), Zing Kapaya (gitaar), Heru Shabaka-Ra (trompet)
productie
Studios Kabako / Virginie Dupray
coproductie
Festival de Marseille, Le Manège, Holland Festival, Kaserne Basel, Bozar Brussel
met steun van
Pro Helvetia Johannesburg

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR