‘Droomhuwelijk tussen Bach en Rosas’ – De Morgen

De zes Brandenburgse Concerten

Anne Teresa De Keersmaeker, Amandine Beyer, Rosas & B’Rock Orchestra

‘Bachs muziek draagt voor mij als geen ander de beweging, de dans in zich’, aldus de Belgische choreografe Anne Teresa De Keersmaeker. In De zes Brandenburgse Concerten gaat ze voor groots. Net als in Vortex Temporum - in 2014 de openingsvoorstelling op het Holland Festival - benadert ze de muziek als partituur voor de choreografie, zodat de voorstelling Bachs indrukwekkende polyfonie belichaamt. Vanuit eenvoud ontstaat een meeslepend geheel. Violist Amandine Beyer voert barokensemble B’Rock aan in de live uitvoering van Bachs muziek. Hiertegenover zet De Keersmaeker zestien dansers uit verschillende Rosasgeneraties, het grootste ensemble waarmee ze ooit werkte. 

download het programmaboek

achtergrondinformatie

De fascinatie van Anne Teresa De Keersmaeker voor Bach gaat bijna veertig jaar terug. Toen ze in haar debuutjaar 1980 aan haar solo Violin Phase werkte, waren naast het werk van Steve Reich de

Brandenburgse Concerten te horen in haar repetitiestudio. ‘Zijn muziek draagt de beweging in zich’, aldus De Keersmaeker over haar decennialange liefde voor Bach. Ze raakte gefascineerd door diens combinatie van grote abstractie met een concrete, lichamelijke en transcendente dimensie. ‘Architectuur in beweging’ noemt ze Bachs composities. De Keersmaeker: ‘In Bachs muziek heerst er een soort geordende chaos of chaotische orde. Ze klinkt echter nooit geforceerd, altijd natuurlijk, en door en door menselijk. Het lijkt alsof die kosmische orde deel uitmaakt van het DNA van Bachs brein’.’

Net zoals in eerdere voorstellingen als Vortex Temporum (Holland Festival 2014) en Mitten wir im Leben sind/Bach6Cellosuiten (2017) gebruikt De Keersmaeker de muzikale partituur als blauwdruk voor de dans. Ook in deze voorstelling is de choreografie met grote nauwkeurigheid, maat voor maat, met de partituur van De zes Brandenburgse Concerten verbonden. De basis voor de bewegingen vormt een geometrisch grondplan bestaande uit spiralen en pentagrammen, rechte lijnen, vlechtende zigzagbewegingen en cirkels waarlangs de dansers zich bewegen. De choreografie dient als een fysiek contrapunt voor de klanken van de instrumenten – de dans is geen slaafse volgeling, maar een autonome partner van de muziek. Daarnaast is de leidraad voor de dansbewegingen wederom het choreografische credo ‘My walking is my dancing’. De meest basale ritmes van het lichaam staan centraal: de hartslag, de ademhaling en de gerichte beweging van het lopen.

Ter verdere inspiratie voor de gestes en fraseringen van de dansers gebruikte De Keersmaeker het televisieprogramma L'Abécédaire de Gilles Deleuze (1988-’89), waarin de filosoof Deleuze vrij improviseerde op een selectie alfabetisch geordende woorden, van de A van ‘animal’ tot Z van ‘zigzag’. De woorden in dit alfabetboek van Deleuze worden in de voorstelling niet één-op-één uitgebeeld, maar dienen als basis voor de danstaal. Het zijn concepten die zorgen voor interpunctie, ritme, intentionaliteit en precisie. Binnen deze strenge kaders en spelregels zoeken de Rosasdansers naar hun unieke, expressieve vrijheid. 
De zes concerto grossi van de Brandenburgse Concerten staan bekend als vooruitstrevende composities. In de zes muziekstukken gebruikte Bach de standaard barokinstrumenten in (voor die tijd) zeer afwijkende, gedurfde samenstellingen. Daarbij zette hij de klassieke hiërarchie binnen het orkest totaal op z’n kop. Zo kregen instrumenten die in de klassieke barok vooral een begeleidende rol speelden (zoals de blokfluit en klavecimbel) in de Brandenburgse Concerten onverwachte solo’s. Maar ook de levenskracht en vitaliteit van het stuk grepen De Keersmaeker aan: ‘In Bachs muziek kunnen we ervaringen herkennen die opgeslagen zijn in het geheugen van elk menselijk lichaam: vreugde, woede, troost, misprijzen, wraak, medelijden, genot, pijn, melancholie, jubel. Alles draait in zijn muziek rond communicatie.’

Meer

biografieën

Dansvernieuwer Anne Teresa De Keersmaeker (Mechelen, 1960) studeerde aan dansschool Mudra in Brussel en de Tisch School of the Arts in New York. Ze debuteerde in 1980 met haar eerste 

choreografie Asch, en twee jaar later vestigde ze haar naam met Fase, Four Movements to the Music of Steve Reich. Sindsdien staat De Keersmaeker bekend als een van de meest vooruitstrevende, invloedrijke en gelauwerde kunstenaars in de hedendaagse dans. In 1983 valt de creatie van haar voorstelling Rosas danst Rosas samen met de oprichting van haar eigen gezelschap, Rosas. Al vanaf het prille begin draaien haar choreografieën om een nauwgezette verkenning van de band tussen dans en muziek, zoals in Bartók/Mikrokosmos (1987) en Achterland (1990). Van 1992 tot 2007 was De Keersmaeker choreografe in residentie bij het Brusselse operahuis De Munt/La Monnaie. In 1995 richtte ze in samenwerking met dit operahuis de internationale onderwijsinstelling Performing Arts Research and Training Studios (P.A.R.T.S.) op. In haar carrière creëerde ze een omvangrijk oeuvre van voorstellingen, waarin muzikale structuren uit diverse tradities en tijdperken samengaan met strenge spelregels en vormelijke principes uit de geometrie, wiskunde, natuur en sociale verhoudingen. Het resultaat is een unieke kijk op de beweging van het lichaam in tijd en ruimte. Rosas leverde diverse keren een bijdrage aan het Holland Festival, recentelijk met het indrukwekkende Vortex Temporum (2014) op basis van de gelijknamige spectrale compositie van Gérard Grisey. Nu keert De Keersmaeker terug naar een vroege liefde: het werk van Johann Sebastian Bach. In Toccata (1993), een eerdere voorstelling op het Holland Festival, stonden diens fuga’s en sonates centraal. In De zes Brandenburgse Concerten neemt De Keersmaeker nu de concerto grossi van Bach als uitgangspunt.

B’Rock Orchestra werd in 2005 opgericht in Gent. Het gezelschap combineert klassiek instrumentarium met 21e-eeuwse ideeën en tijdloos plezier. Zo streeft het naar vernieuwing en verjonging in de wereld van de oude muziek. De internationale musici onderscheiden zich door een open geest en flexibiliteit in repertoire en speelstijlen. Ze zetten hun intuïtieve, onderzoekende en effectgerichte houding in bij een scala projecten, waarbij oude en eigentijdse muziek elkaar ontmoeten en bevruchten in ‘orkestraal theater’. Bijzondere aandacht gaat uit naar creaties van nieuwe muziek, maar oude muziek in combinatie met theater, beeldende kunst en/of video behoort ook tot het artistieke DNA. Hierbij wordt geput uit vier eeuwen muziekgeschiedenis, met bijpassende instrumenten. Het ensemble werkt zonder vaste dirigent, maar collaboreert regelmatig met toonaangevende gastdirigenten en solisten zoals René Jacobs, Ivor Bolton, Jérémie Rhorer, Alexander Melnikov, Dmitry Sinkovsky, Bejun Mehta en anderen. Daarnaast werkt B’Rock Orchestra samen met de koren van De Munt/La Monnaie en Muziektheater Transparant, en is het structureel verbonden met deSingel Internationale Kunstcampus in Antwerpen en de Opéra de Normandie Rouen. Het gezelschap heeft als missie om de meest pure muzikale ervaringen naar het breedst mogelijke publiek te brengen. Het ensemble bespeelde diverse prestigieuze concertzalen en festivals zoals het Theater an der Wien, de Philharmonie de Paris, Bozar Music, het Concertgebouw Amsterdam, de BBC Proms, het Klarafestival, het Concertgebouw Brugge, de Kölner Philharmonie, L'Auditori Barcelona, de Wiener Festwochen, de Ruhrtriennale en de Mozartwoche Salzburg. Eerder was B’Rock Orchestra op het Holland Festival te horen in de opera’s Orlando (2014) en Die Schöpfung (2016). 

Amandine Beyer (Aix-en-Provence, 1974) begon haar muzikale loopbaan op vierjarige leeftijd. Haar eerste instrument was de blokfluit, maar al gauw ontdekte ze de viool. Op haar vijftiende werd ze toegelaten op het prestigieuze Conservatoire National Supérieur de Musique de Paris, en tijdens haar studie schreef ze een masterdissertatie over Karlheinz Stockhausen. Na haar afstuderen als musicoloog in 1996 zette ze haar ontwikkeling voort op de Schola Cantorum Basiliensi in Basel, onder leiding van de Zwitserse dirigente en violiste Chiara Banchini. In 1998 won ze met haar ensemble L'Assemblée des Honnestes Curieux de prijs Premio Bonporti en de speciale juryprijs op de Internationale wedstrijd voor barokviool in Rovereto. Beyer ontwikkelde zich als een geroemd vertolker van het barokvioolrepetoire. Sinds 2000 bespeelt ze als soliste de internationale festivals en concertzalen. Met haar eigen ensemble Gli Incogniti werd ze door de critici geprezen voor de opname van Sonatas & Partitas (2012) van Johann Sebasitian Bach. Haar fascinatie met Bach werd gedeeld met danskunstenaars Anne Teresa De Keersmaeker en Boris Charmatz, die haar als violiste betrokken bij hun intieme voorstelling Partita 2 (2013). Los van haar eigen ensemble is Beyer verbonden aan diverse gezelschappen waaronder Les Cornets Noirs. Tevens staat ze regelmatig als duo op de planken met Pierre Hantai, Kristian Bezuidenhout of Laurence Beyer. Haar andere passie is lesgeven. Als docent is ze betrokken bij de Escola Superior de Música e Artes do Espectáculo in Porto en geeft ze wereldwijd masterclasses. Sinds 2010 doceert ze barokviool aan haar eigen voormalige opleidingsinstituut, de Schola Cantorum Basiliensis in Basel. Met De zes Brandenburgse Concerten debuteert ze op het Holland Festival.

Meer

CREDITS

choreografie
Anne Teresa De Keersmaeker
muzikale leiding
Amandine Beyer
musici
B'Rock Orchestra
muziek
Johann Sebastian Bach, the Brandenburg Concertos, BWV 1046–1051
kostuums
An D'Huys
decor en licht
Jan Versweyveld
dramaturgie
Jan Vandenhouwe
muzikaal advies
Kees van Houten
gecreëerd met en gedanst door
Boštjan Antončič, Carlos Garbin, Frank Gizycki, Marie Goudot, Robin Haghi, Cynthia Loemij, Mark Lorimer, Michaël Pomero, Jason Respilieux, Igor Shyshko, Luka Švajda, Jakub Truszkowski, Thomas Vantuycom, Samantha van Wissen, Sandy Williams, Sue Yeon Youn
productie
Rosas
coproductie
B’Rock Orchestra, Volksbühne, La Monnaie / De Munt, Opéra de Lille, Opéra National de Paris, Sadler’s Wells, Les Théâtres de la Ville de Luxembourg, Concertgebouw Brugge, Holland Festival
met dank aan
Gli Incogniti
met steun van
Tax Shelter van de Belgische Federale Overheid in samenwerking met Casa Kafka Pictures Tax Shelter empowered by Belfius

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR