Mieczysław Weinberg en de invloed van ideologie

Chronicle of Current Events

Mieczysław Weinberg, Kirill Serebrennikov, Gidon Kremer, Kremerata Baltica

De Russische componist Mieczysław Weinberg (1919-1996) was een tijdgenoot en vriend van Sjostakovitsj. Honderd jaar na zijn geboorte laten de Letse violist Gidon Kremer en zijn kamerorkest Kremerata Baltica zich door Weinbergs krachtige muziek inspireren tot een voorstelling die kijkt naar de opmerkelijke parallellen tussen nu en de vorige eeuw. De Chronicle of Current Events was een met de hand getypt, onafhankelijk tijdschrift in de SovjetUnie van de jaren zestig en zeventig, waarin de realiteit van het Sovjetleven onverbloemd werd getoond. De voorstelling bestaat uit muziek, performance en videobeelden, gemaakt door een groep Russische kunstenaars in samenwerking met regisseur Kirill Serebrennikov (die sinds 2017 in Moskou huisarrest heeft). Chronicle of Current Events gaat over het lot van de kunstenaar, over levensvragen en over de slachtoffers van het communisme en de Holocaust. Over hoe de heersende ideologie in een land het leven van kunstenaars kan beïnvloeden.

biografie

Gidon Kremer (Riga, 1947) heeft als violist een onconventionele carrière. Na zijn studie bij David Oistrakh op het conservatorium van

Moskou won Kremer prijzen op concoursen als de Koningin Elizabethwedstrijd en de Tsjaikovskicompetitie. Gedurende de laatste vijf decades heeft hij wereldwijd zijn reputatie bevestigd als een van de origineelste musici van zijn generatie. Gidon Kremers repertoire is ongewoon groot en gevarieerd. Het omvat alle klassieke en romantische meesterwerken voor de viool, naast twintigste-eeuwse composities van Berg, Henze en Stockhausen. Kremer zet zich in voor het werk van levende Russische en Oost-Europese componisten. Zijn naam is onlosmakelijk verbonden aan die van componisten als Schnittke, Pärt, Kantsjeli, Goebaidoelina, Nono, Glass en Piazzolla. Geen andere violist van vergelijkbare statuur heeft zoveel gedaan voor eigentijdse componisten en nieuwe vioolmuziek. Kremer heeft meer dan 120 cd’s uitgebracht; vele daarvan zijn met belangrijke prijzen onderscheiden. In 1997 stichtte hij het kamerorkest Kremerata Baltica, waarin hij samenwerkt met jonge musici uit de Baltische staten. Gidon Kremer bespeelt een instrument uit 1641, gebouwd door Nicola Amati. De vier boeken die hij schreef weerspiegelen de volle breedte van zijn artistieke doelstellingen en zijn esthetische visie.

 

Op het Lockenhaus Festival van 1997 presenteerde Kremerata Baltica zich voor de eerste keer. 23 jonge musici uit de Baltische staten wisten onder aanvoering van de wereldberoemde violist Gidon Kremer het publiek voor zich te winnen met energiek spel en een gevarieerde programmering. Kremerata Baltica was het cadeau dat Kremer zichzelf gaf voor zijn vijftigste verjaardag. Hij wilde zijn jarenlange ervaring inzetten voor een ensemble dat geen enkel artistiek compromis zou sluiten: vanaf het begin kenmerkten kwaliteit en avontuur de groep. Kremer omschrijft zijn ensemble als een muzikale democratie met een open en kritische geest. Sinds het begin van dit millennium heeft Kremerata meer dan duizend concerten gegeven in zeshonderd steden en vijftig landen. De discografie beslaat ruim vijfentwintig titels bij Nonesuchs, Deutsche Grammophon en ECM, die prijzen als de ECHO Klassik en de Grammy Award in de wacht sleepten. Kremerata Baltica werkt samen met dirigenten en solisten van de hoogste statuur. De identiteit van het kamerorkest is sterk verbonden aan de gevarieerde en inventieve programmering. Het ensemble heeft tal van opdrachtwerken in première gebracht. De twintigste verjaardag - en Gidon Kremers zeventigste - vierde Kremerata Baltica met een omvangrijke wereldtournee.

 

De Pools-Joodse componist Mieczysław Weinberg werd in 1919 geboren in Warschau. Zijn vader was dirigent en violist, zijn moeder actrice. In 1939 vluchtte Weinberg voor de nazi's naar Rusland - zijn ouders en zuster, die achterbleven, werden vermoord. Weinberg is schepper van een behoorlijk groot oeuvre dat zich uitstrekt van symfonie tot strijkkwartet, opera en lied. Heel bekend is zijn werk niet, een Weinbergrevival is al een tijdje bezig. In Moskou leefde Weinberg dicht bij een andere componist uit het Sovjettijdperk: Dmitri Sjostakovitsj. De mannen kenden elkaar goed, wisselden compositorische kneepjes uit. Dat Weinberg en Sjostakovitsj vrienden waren, hoor je terug in hun muziek. Mieczysław Weinbergs muziek werd bij zijn leven uitgevoerd door grootheden als Mstislav Rostropovitsj, Kirill Kondrasjin en Emil Gilels. Kremerata Baltica en violist Gidon Kremer, pleitbezorgers van Weinbergs werk, verwoorden de kracht van het oeuvre van de componist als volgt: ‘Het creatieve werk van Weinberg is een weerslag van de hele twintigste eeuw, met al zijn onvoorspelbare gebeurtenissen, zijn pijn en verdriet, zijn gruwelijkheden en zijn hoop op een betere toekomst. De muziek die gecomponeerd is door deze grote artiest raakt aan de essentie van de menselijke ziel en reflecteert de subtielste nuances ervan als een spiegel.’

Meer

CREDITS

muziek
Mieczysław Weinberg
video
Artem Firsanov, Valery Pecheykin, Daniil Orlov
uitvoering
Gidon Kremer (solist), Kremerata Baltica chamber orchestra
geproduceerd door
Holland Festival, Berlin Konzerthaus, Leipzig Gewandhaus, Kremerata Baltica

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR