Politieke danssolo met lichtheid als voornaamste wapen

Beautiful Me

Gregory Maqoma, Vuyani Dance Theatre

In de solo Beautiful Me deelt choreograaf en danser Gregory Maqoma zijn bezorgdheid over de Zuid-Afrikaanse maatschappij en de politieke macht zoals die nu heerst in de hele wereld. Maqoma – dit festival ook te zien in The Head & The Load en met de choreografieën Requiem Request en Cion – studeerde dans bij onder meer Anne Teresa De Keersmaeker en is inmiddels wereldwijd een veelgevraagd kunstenaar. Voor Beautiful Me kreeg hij van drie choreografen bewegingsmateriaal: Vincent Mantsoe, Faustin Linyekula en de Brits-Bengaalse Akram Khan. Drie choreografen die in hun werk dans uit hun culturele traditie verweven met het westerse idioom. Maqoma combineert deze stukken met live muziek en flarden monoloog – op zijn eigen authentieke manier, met humor en lichtheid als voornaamste wapens.

achtergrondinformatie

Gregory Maqoma wil een gesprek voeren, hij zoekt de uitwisseling met andere kunstenaars, choreografen van zijn generatie, machthebbers die de geschiedenis hebben bepaald, en vooral:

met zichzelf. Aan het begin van zijn internationaal bekroonde danssolo Beautiful Me stelt Maqoma de vraag hoe wij zo’n gesprek überhaupt zelfs maar kunnen beginnen. Daar staat hij, een Afrikaanse danser, met zoveel verschillende verhalen. Maar wat willen we van hem horen? Het is een uitdagende en prikkelende vraag, waarmee Maqoma je dwingt om na te denken over ingesleten beelden en identiteiten. 
Beautiful Me is het derde deel van een trilogie die bestaat uit het duet Beautiful (2005) met Shanell Winlock (bij ons bekend van haar werk met Akram Khan), Beautiful us en Beautiful Me waarin Maqoma het toneel deelt met vier musici - een violist, cellist, koraspeler en een slagwerker. Het uitgangspunt voor Beautiful Me vormt het bewegingsidioom van drie bevriende choreografen, die hij voor dit werk om een bijdrage vroeg. Alle drie zijn het choreografen die op een zeer persoonlijke manier omgaan met het dansmateriaal uit hun eigen tradities. Vincent Mantsoe en Maqoma waren schoolvrienden in Soweto en volgden allebei de dansopleiding bij Moving into Dance in Johannesburg. Mantsoe is een van de grondleggers van Afro-fusion, een mix van rituele stamdansen, jazz, breakdance en hedendaagse moderne dans. Met Faustin Linyekula werkte hij in 2000 tijdens het ImPulsTanz festival in Wenen samen aan het project Tales off the Mud Wall. Hij deelt ook Linyekula’s inzichten over werk in relatie tot de ruimte, de omgeving waarin het tot stand komt. En ten slotte vroeg hij de Brits-Bengaalse choreograaf en danser Akram Khan om een bijdrage. Maqoma ontmoette Khan, die beroemd is om zijn hedendaagse interpretaties van Indiase kathakdans, toen hij Southern Comfort speelde in Southbank Centre in Londen in 2001. Ze hadden gelijk een connectie, die leidde tot een samenwerking voor de zeventigste verjaardag van Steve Reich in 2006, waarvoor ze Variations for Vibes, strings and pianos maakten met London Sinfonietta.
Beautiful Me begint in het donker met alleen een spotlicht op de violist. Langzaamaan wordt ook Maqoma zichtbaar en hoorbaar in zijn eerste ‘conversatie met vader’: een gedicht in het Xhosa, over een kleurrijke pauw die ervan droomt te vliegen, traditioneel stampend en fladderend. Soepel vermengt Maqoma deze traditionele dans met het andere bewegingsmateriaal. Er klinken flarden uit conversaties met zijn artistieke geestverwanten. Bewegingssequenties worden onderbroken door historische data en namen van politici uit het recente verleden van Afrika. De Belgische koning Leopold II passeert, die ooit heel Congo als zijn privé-eigendom omschreef. Het ene moment probeert hij de oude Zuid-Afrikaanse president Botha te vergeten, het volgende moment heeft hij een denkbeeldig gesprek met Michael Jackson – Maqoma’s gedachtenkronkels zijn grenzeloos. 
Beautiful Me is de zoektocht van een Afrikaanse kunstenaar naar zijn eigen authentieke stem. Of in de woorden van Akram Khan: ‘In zijn voorstellingen gebruikt Gregory zijn lichaam als voertuig om een verhaal te vertellen. Hij neemt de Afrikaanse traditionele dans mee naar het heden. Hij is een ongelooflijk goede performer met een sterke innerlijke concentratie. Zijn werk is spiritueel, maar ook geestig.’ Het resultaat is een hypnotiserende fusie van beweging, tekst en muziek. Een speurtocht naar identiteit in relatie tot zijn geschiedenis.

 

Frascati-programma associate artists

Twee weken lang is theater Frascati het ‘huis’ van William Kentridge en Faustin Linyekula. Naast werk van henzelf en van makers die hen inspireren is er veel ruimte voor werk dat ontstond in hun studio’s. Deze presentaties geven zicht op wat de functie en het belang is van Kentridges The Centre for the Less Good Idea en Linyekula’s Studios Kabako. In het theater is een uniek en spannend programma te zien waarin de grenzen tussen de kunstvormen geslecht worden. Daarnaast organiseren we een reeks debatten die we The Welcome Table noemen, over ook in Nederland actuele thema’s uit de voorstellingen.

Met The Centre for the Less Good Idea en Studios Kabako willen Kentridge en Linyekula (podium)kunstenaars, zowel jonge als meer ervaren makers, de ruimte, mogelijkheden en inspiratie bieden om te werken aan een oeuvre. Voor Amsterdam selecteerden ze werk op verschillende gronden: Linyekula biedt twee jonge makers de gelegenheid om nieuw werk als work-in-progress te toetsen aan het Nederlandse publiek; Kentridge koos presentaties uit alle seizoenen die tot nu toe in The Centre werden georganiseerd.

 

Kies één of meer programmaonderdelen en laat u verrassen door voorstellingen die niet alleen een nieuw perspectief toevoegen aan het kunstenaarschap van Kentridge en Linyekula, maar ook nieuwe verhalen vertellen – van politiek doordrongen beschouwingen, uitzonderlijke jeugdherinneringen en pogingen om nieuwe mythen te creëren voor een nieuwe tijd.

Meer

biografie

Danser, choreograaf en pedagoog, Gregory Vuyani Maqoma (1973) wordt beschouwd als een van de meest talentvolle artiesten van zijn generatie in Zuid-Afrika. Hij groeit op in Soweto en raakte eind jaren

80 geïnteresseerd in dans, een manier om te ontsnappen aan de groeiende politieke spanningen in zijn geboorteplaats. In 1990 begon hij aan zijn dansopleiding bij Moving into Dance. Hij won voor zijn eerste creatie voor dit gezelschap in 1994 de FNM Vita Pick of the Fringe prijs. In 1999 ontving hij een beurs voor een vervolgstudie bij P.A.R.T.S. van Anne Teresa de Keersmaeker. Hij richtte in die tijd ook zijn eigen gezelschap op, het Vuyani Dance Theatre. Zijn ster rijst vervolgens snel, met een groot aantal prijzen en onderscheidingen als resultaat, zoals in 1999, 2001 en 2002 de FNB Vita Choreographer of the Year, in 2006 en 2007 de Gauteng MEC Award voor Beautiful Us en Beautiful Me. Daarnaast onder meer de Tunkie Award for Leadership in Dance (2012), de New York City Bessie Award for Dance (2014) en in 2017 krijgt Maqoma de prestigieuze onderscheiding als Chevalier in de Franse Ordre des Arts et des Lettres. 
Hij werkt veel en graag samen met andere kunstenaars, zoals met Akram Khan en het London Sinfonietta, singer-songwriter Simphiwe Dana en theatermaker Brett Bailey. Maqoma is als artistiek leider onder meer betrokken bij Moving Into Dance Mophatong, het Dance Umbrella festival en is van 2004 tot 2010 verantwoordelijk voor het Nederlandse Afrovibes festival. Gregory Maqoma is nu te zien met zijn choreografieën Beautiful MeCion en Requiem Request en als choreograaf van de openingsvoorstelling van dit jaar, The Head & The Load.

 

In 1999 richt Gregory Vuyani Maqoma het Vuyani Dance Theatre op. Dit hedendaagse moderne dansgezelschap groeit uit tot een van Afrika’s meest succesvolle cutting-edge groepen. Vuyani Dance Theatre brengt een dynamische mix van hedendaagse Afrikaanse ritmes, urban stijl, muziek en cultuur, Afrikaanse ritmes en Europese tegenhangers. Thema's die van belang zijn voor jongeren worden aangepakt met muziek en dansstijlen die passen bij het leven van de performers zelf. Daarbij is de geschiedenis steeds het vertrekpunt voor onderzoek en ontwikkeling. De Vuyani Dance Theatre-aanpak omarmt - op een dynamische en theatrale manier - de vele smaken en culturen die het unieke karakter van de Zuid-Afrikaanse samenleving bepalen en is een duidelijke exponent van de ‘culturele cocktail’ van Johannesburg. De groep heeft in meer dan 100 steden over de hele wereld opgetreden, van Europa tot de Verenigde Staten en Azië en Nieuw Zeeland. Vuyani Dance Theatre vindt het belangrijk om met artiesten van over de hele wereld samen te werken, omdat dit tot een bijzondere wederzijdse verrijking leidt. Sinds 2004 heeft het gezelschap een uitgebreid developmentprogramma ontwikkeld. In eigen huis worden jongeren intensief getraind in dans en choreografie, waardoor nieuwe talenten naar het gezelschap kunnen doorstromen. Ook is er een uitgebreid outreach-programma waarbij dansers van de groep twee keer per week lesgeven op basisscholen in de township. Door op deze manier te werken kan talent op een jonge leeftijd ontdekt worden en al vroeg de kans krijgen om zich verder te ontwikkelen.

Meer

CREDITS

choreografie, dans
Gregory Maqoma
artistieke bijdrage
Vincent Mantsoe, Akram Khan, Faustin Linyekula
regie
Gerard Bester
uitvoering muziek
Isaac Molelekoa (viool), Joseph Makhanza (kora), Bongani Kunene (cello), Mandla Nhlapo (slagwerk), Nompumelelo Nhlapo (slagwerk)
licht
Michael Mannion
techniek
Oliver Hauser, Alexander Farmer
productie
Vuyani Dance Theatre

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR