aus LICHT - deel 3:
SAMENWERKING EN HET OPENEN VAN DE RUIMTE

Karlheinz Stockhausen,
Holland Festival, De Nationale Opera, Koninklijk Conservatorium Den Haag

In 2019 wordt tijdens een drie dagen durende marathon een substantieel deel van de cyclus LICHT van Karlheinz Stockhausen uitgevoerd. Uit de zeven opera’s, vernoemd naar de dagen van de week, worden vele hoogtepunten geselecteerd die samen een mooi totaaloverzicht geven van het meesterwerk van Stockhausen. De drie delen van aus LICHT kunnen ook los van elkaar bezocht worden. 

Programma deel 3

aanvang: 14.00 uur
einde: ± 22.30 uur

·         MITTWOCHS-GRUSS (uit MITTWOCH), elektronisch

·         INVASION-EXPLOSION mit ABSCHIED (uit DIENSTAG)

·         WELT-PARLAMENT (uit MITTWOCH)

·         ORCHESTER-FINALISTEN (uit MITTWOCH)

·         HELIKOPTER-STREICHQUARTETT (uit MITTWOCH)

·         ENGEL-PROZESSIONEN (uit SONNTAG)

Voor toegewijde luisteraars wordt de voorstelling voorafgegaan door de elektronische compositie MITTWOCHS-GRUSS om ± 12.30 uur.

Toelichting deel 3

Twee legers
Het conflict tussen Michael en Lucifer krijgt zijn ontknoping in INVASION-EXPLOSION. In een overweldigende, elektronische 

klankwereld waarin Stockhausens refereert aan zijn eigen beleving van de Tweede Wereldoorlog, bevechten twee legers elkaar in de publieke ruimte. Het leger van Lucifer zegeviert en een dodelijk getroffen Michael eindigt in de armen van Eva voor een ingetogen PIETÁ. Een uitzinnige Lucifer viert zijn eigen feestje. 

Ruzies beslecht 
MITTWOCH is de opera uit LICHT waarin de drie hoofdrolspelers het podium delen en uiteindelijk tot elkaar komen. In WELT-PARLAMENT worden ruzies beslecht en visioenen van voor kosmische samenwerking geschapen.

Het luchtruim in 
Instrumentalisten komen auditeren voor een hemels orkest in ORCHESTER-FINALISTEN. Vier strijkers kiezen daarna daadwerkelijk het luchtruim als ze plaatsnemen in ieder een eigen helikopter. Het publiek in de Gashouder neemt via straalverbindingen kennis van het HELIKOPTER-STREICHQUARTETT om na afloop van dit spel met de zwaartekracht musici en piloten te bevragen naar hun ervaringen. Sereen is daarna de sfeer opgeroepen door zeven groepen zangers die als engelen neergedaald op aarde wandelen door het publiek. ENGEL-PROZESSIONEN is een van de twee scènes uit SONNTAG, het sluitstuk in de cyclus LICHT.

Meer

Achtergrondinformatie

Karlheinz Stockhausen is niet zomaar een componist. Hij is de schepper van een compleet nieuw muzikaal universum. Zijn cyclus LICHT (1977-2003) bestaat uit zeven opera’s, een voor elke dag van 

de week, en verbeeldt de mythische strijd en samenwerking tussen Michael, Lucifer en Eva. Alle opera’s zijn afzonderlijk al uitgevoerd, maar voor de eerste keer ooit zijn nu grote scènes uit alle zeven opera’s in een afgeronde cyclus te zien.

Uit negenentwintig uur aan materiaal is een voorstelling van vijftien uur gecreëerd, in een mise-en-espace van Pierre Audi, verspreid over drie dagen. Ervaar de vele baanbrekende composities, waaronder ook het HELIKOPTER-STREICHQUARTETT. aus LICHT is een reis door het buitenaardse klankuniversum van de meest visionaire componist van de 20e eeuw.

Meer

Biografie

Karlheinz Stockhausen (1928-2007) was een Duitse componist. Hij wordt beschouwd als een van de invloedrijkste componisten uit de tweede helft van de 20e eeuw.


Stockhausen studeerde zowel piano als musicologie, filosofie en Duitse taalkunde. Hij overwoog eind jaren veertig serieus een carrière als schrijver en ontving zelfs aanmoedigingsbrieven van Hermann Hesse. Pas in 1950 nam hij zijn eerste compositielessen bij de Zwitserse componist Frank Martin en in de zomer van 1951 volgde hij cursussen nieuwe muziek in Darmstadt. Daar werd hij gegrepen door het serialisme. Het jaar daarop studeerde hij in Parijs bij Messiaen en plaatste hij zichzelf met enkele baanbrekende werken in de voorhoede van de nieuwe muziek. 

Vanaf de tweede helft van de jaren vijftig behaalde Stockhausen grote artistieke successen met een vrijere benadering van de seriële uitgangspunten. In de WDR-studio in Keulen (waarvan hij in de jaren zestig de directeur was) experimenteerde hij met elektronica, en daarbuiten met de plaatsing van orkest en publiek, met extreme tempi en met muziek van over de hele wereld. In 1964 werd een ensemble opgericht dat zich exclusief bezighield met de uitvoering van zijn werk, en in 1970 ontstond zijn eigen muziekuitgeverij. 

In de jaren zeventig nam zijn benadering van muziek een uitgesproken kosmische wending: hij wilde uitdrukking geven aan zijn verbondenheid met de kosmos, de natuur en zijn medemens. Met LICHT(1977-2003), een cyclus van zeven grootse muziektheaterstukken over de verschillende dagen van de week, creëerde hij een werk dat het hele leven moest omvatten. Van 2003 tot zijn dood werkte hij aan KLANG, een vergelijkbare cyclus over de uren van de dag.

Meer

CREDITS

muzikale leiding
Kathinka Pasveer
mise-en-espace
Pierre Audi
decor en licht
Urs Schönebaum
kostuum
Wojciech Dziedzic
video
Chris Kondek
curator
Renee Jonker
dramaturgie
Suzanne Stephens-Janning, Cristiano Melli, Klaus Bertisch
dirigenten
Jeffrey Skidmore (Nederlands Kamerkoor), Daniel Reuss (Cappella Amsterdam)
artistiek producent/coördinator
Sigi Giesler
uitvoerenden
solisten, instrumentale solisten, helicopterpiloten, studenten master aus LICHT, studenten Koninklijk Conservatorium Den Haag

Nederlands Kamerkoor
Cappella Amsterdam

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR