‘Geniale muziek’
– The Telegraph

Written on Skin

George Benjamin, Mahler Chamber Orchestra

Dit is een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Het is een van de meest besproken en succesvolle opera’s die deze eeuw gecomponeerd werden. Met Written on Skin (2012) creëerden componist George Benjamin en librettist Martin Crimp een modern meesterwerk: duister, vol spanning en jaloezie en met een gewelddadige ontknoping. Het verhaal is gebaseerd op een 13e-eeuwse legende over een kunstenaar die de vrouw van zijn opdrachtgever verleidt. Daarop vermoordt de opdrachtgever de kunstenaar en voert het hart aan de overspelige echtgenote. Benjamins muziek – al vergeleken met Debussy’s Pelléas et Mélisande en Wozzeck van Alban Berg – beweegt met adembenemende behendigheid tussen momenten van verstilde schoonheid en onmiskenbare brutaliteit. Deze semi-concertante uitvoering, gebaseerd op de regie van Katie Mitchell uit 2012, wordt gespeeld door het wereldvermaarde Mahler Chamber Orchestra, waarvoor het werk gecomponeerd is.

achtergrondinformatie

‘An extraordinary opera’, jubelde de New York Times. The Guardian sprak van ‘one of the most acclaimed operas of our times’. In Nederland roemde de Volkskrant de ‘gloeiende zanglijnen,

 sensibele  orkestpartituur en virtuoos geconcentreerde tekst’. Trouw kopte: ‘Eindelijk, een opera voor de eeuwigheid.’ 

Met ruim tachtig uitvoeringen wereldwijd werd Written on Skin (2012), de tweede opera van de Britse componist George Benjamin en zijn vaste librettist Martin Crimp, door de internationale muziekpers unaniem onthaald als een eigentijds meesterwerk. Tijdens het Holland Festival 2018 speelt het wereldberoemde Mahler Chamber Orchestra een semi-concertante herneming van het werk, gebaseerd op de oorspronkelijke regie van de Britse regisseur Katie Mitchell die eerder te zien was bij De Nationale Opera. 

Voor Written on Skin grepen Benjamin en Crimp terug op een 13de-eeuwse legende van de Catalaanse troubadour Guilhèm de Cabestanh. Een wrede landheer, de Protector, nodigt een kunstenaar uit op zijn kasteel om een boek over hem te maken. Het werk moet zijn genadeloze machtsuitoefening weerspiegelen, maar ook getuigen van het huiselijke geluk dat zijn dienstbare vrouw Agnès hem verschaft. Agnès raakt gaandeweg gefascineerd door de jonge kunstenaar en verleidt hem. Daarop vermoordt de Protector de kunstenaar en voert hij diens hart aan zijn overspelige echtgenote. 

Written on Skin is een duistere opera over passie, jaloezie, onderdrukking en geweld. In de lugubere ontknoping van het werk klinkt echter ook een hoopvolle, emancipatoire ondertoon door. Wanneer Agnès ontdekt dat zij het hart van haar minnaar heeft gegeten, vertelt ze dat ze nog nooit zoiets heerlijks heeft geproefd. Met deze verzetsdaad van een vrijgevochten vrouw ten overstaan van haar brute echtgenoot past de opera naadloos in een tijd waarin patriarchale machtsverhoudingen kritisch worden bevraagd. 

Benjamins muziek - al vergeleken met Debussy’s Pelléas et Mélisande en Wozzeck van Alban Berg - beweegt met virtuoze behendigheid tussen momenten van verstilde klankschoonheid en onmiskenbare brutaliteit. De zangerscast bestaat uit onder meer de Amerikaanse sopraan Georgia Jarman (Agnès) die begin 2017 in diezelfde rol grote indruk maakte tijdens de herneming van Written on Skin bij het Royal Opera House in Londen. Haar voornaamste tegenspelers zijn de Noorse bariton Audun Iversen (Protector) en de succesvolle Britse countertenor Tim Mead (de kunstenaar).

Meer

biografieën

De Britse componist George Benjamin (1960) was amper zestien toen hij naar Parijs trok om te studeren bij Olivier Messiaen. Na verdere studies bij Alexander Goehr aan King’s College (Cambridge) 

maakte hij in 1980 zijn debuut bij de BBC Proms met zijn orkeststuk Ringed by the Flat Horizon

Na A Mind of Winter (1981), At First Light (1982) en Fanfare for Aquarius (1983), werken die steevast worden geroemd om hun kleurrijke orkestraties en weelderige klankschoonheid, ontwikkelde de componist in de jaren negentig een meer uitgebeende en op vorm gerichte componeerstijl met Sudden Time (1993) en de Three Inventions for Chamber Orchestra (1995). Met Into the Litte Hill (gecomponeerd in 2006 en in 2007 te zien tijdens het Holland Festival) zette Benjamin zijn eerste schreden in het muziektheater. De kameropera markeerde tevens het begin van zijn samenwerking met toneelschrijver Martin Crimp, met wie hij in 2012 Written on Skin maakte (datzelfde jaar te zien in een succesvolle productie bij De Nationale Opera). Lessons in Love and Violence (2017) is hun derde gezamenlijke operaproject. 

Benjamins werk wordt wereldwijd uitgevoerd, vaak onder leiding van hemzelf. Als dirigent staat hij geregeld voor internationaal gerenommeerde orkesten en ensembles, waaronder de Berliner Philharmoniker, London Sinfonietta, het Mahler Chamber Orchestra en Ensemble Modern. In 2015 dirigeerde hij het Concertgebouworkest in zijn eigen Dream of the Song en in George Benjamins Horizon tijdens het Holland festival 2014. 

George Benjamin woont en werkt in Londen, waar hij sinds 2001 verbonden is aan het King’s College als Henry Purcell Professor of Composition. Hij doceerde meermaals bij het Tanglewood Festival of Contemporary Music (Massachusetts) en is Honorary Fellow van King’s College (Cambridge), Guildhall School of Music and Drama, Royal Academy of Music and the Royal College of Music. George Benjamin werd in 2015 benoemd tot Commandeur de l’Ordre des Arts et des Lettres en is in 2018 centrale componist tijdens het Holland Festival. 

De Engelse toneelschrijver Martin Crimp (1956) studeerde Engels aan de universiteit van Cambridge en begon in diezelfde periode fictieverhalen te schrijven. In 1982 vond zijn professionele theaterdebuut plaats met een opvoering van Living Remains in het Orange Tree Theatre in Londen, waar hij in het seizoen 1988-89 writer in residence was. Nadat het Royal Court Theatre zijn toneelstuk No One Sees The Video uit 1990 had uitgevoerd, nam zijn carrière een hoge vlucht. 

Crimps recentere werk, waaronder Cruel and Tender (2004), Fewer Emergencies (2005), The City (2008), Play House (2012) en The Rest Will Be Familiar to You from Cinema (2013) maakt dat hij onverminderd geldt als een van de belangrijkste hedendaagse Britse toneelschrijvers. Zijn stukken waren in Engeland te zien bij onder meer de Royal Shakespeare Company, het Royal National Theatre, het Almeida Theatre en Young Vic. Bovendien is Crimps werk veelvuldig vertaald en wereldwijd opgevoerd bij onder meer het Public Theater, de Classic Stage Company en op Broadway (alle New York), het Piccolo Teatro (Milaan), Sala Beckett (Barcelona), Théâtre des Bouffes du Nord (Parijs) en de Schaubühne (Berlijn). 

Crimp won onder meer de Radio Times Drama Award (1986), de prestigieuze John Whiting Award (1993) en de Italiaanse theaterprijs Premio Ubu (2005) voor zijn Fewer Emergencies trilogie. Voor zijn samenwerkingen met componist George Benjamin schreef Crimp drie opera-libretti: Into the Little Hill (2006), Written on Skin (2012) en Lessons in Love and Violence (2017).

Benjamin Davis studeerde in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Brazilië, was directeur van de Welsh National Opera tussen 2001 en 2011 en combineert nu een postdoconderzoek aan Cardiff University met freelance regieprojecten. Zijn projecten omvatten operaregies, reperises en semi-concertante uitvoeringen bij WNO, Scottish Opera, Royal Opera House Covent Garden, De Nederlandse Opera, Opera Zuid, The Royal Danish Opera, Bayerishche Staatsoper, Berlin Staatsoper, Le Capitôle de Toulouse, Wiener Festwochen, Opéra Comique, Teatro dell’Opera di Roma, Teatro Real, Liceu Barcelona, Portland Opera, Canadian Opera Company, Salzburg Festival, Festival d’Aix en Provence, Cardiff International Dance Festival, Royal Conservatoire of Scotland, Royal Welsh College of Music and Drama en Mahler Chamber Orchestra. 

Na bij een groot aantal van 's werelds grootste orkesten en operahuizen te hebben gedirigeerd, was de Nederlands-Maltese dirigent Lawrence Renes tot voor kort directeur muziek en chef-dirigent van de Koninklijke Zweedse Opera. Gedurende zijn tijd daar stonden onder andere deze producties op het programma: de Zweedse première van George Benjamin's Written on Skin, Madama Butterfly, Idomeneo, The Rite of Spring, Tristan und Isolde, Die Walküre, Peter Grimes, Turandot, Salome, Der Rosenkavalier en Jenůfa. Renes, een groot fan van John Adams, dirigeerde uitvoeringen van Nixon in China bij San Francisco Opera en Doctor Atomic bij zowel English National Opera als De Nederlandse Opera. Renes heeft Adams’ orkestwerken uitgevoerd bij de filharmonische orkesten in Londen, Oslo en Hong Kong, Mahler Chamber Orchestra, Orchestre Philharmonique de Radio France en Royal Stockholm Philharmonic Orchestra.

Recente en aankomende projecten zijn zijn debuut bij het Helsinki Philharmonic Orchestra, de symfonieorkesten van NHK en Vancouver, evenals zijn terugkeer naar London Philharmonic Orchestra, de symfonieorkesten van Nieuw-Zeeland en Melbourne en Mahler Chamber Orchestra. Andere orkesten waarmee Renes heeft samengewerkt zijn onder meer het Sinfonieorchester des Bayerischen Rundfunks, Staatskapelle Dresden en NDR Radiophilharmonie Hannover, evenals Seattle Opera, Orquestra Sinfônica do Estado de São Paulo, Swedish Chamber Orchestra, de symfonieorkesten van Milwaukee en BBC Scottish, Bergen Philharmonic Orchestra en het Residentie Orkest. 

Het Mahler Chamber Orchestra (MCO) is een ‘nomadisch collectief van gepassioneerde musici’ dat in 1997 werd opgericht door Claudio Abbado en oud-leden van het Gustav Mahler Jeugdorkest. Het gezelschap telt 45 leden uit 20 verschillende landen en geeft zo'n 70 concerten per jaar. Het Mahler Chamber Orchestra beschikt over meerdere vaste standplaatsen in Ferrara, Heidelberg en het Luzern Festival, waar het MCO fungeert als de vaste kern van het Lucerne Festival Orchestra. Bij het Festival d’Aix-en-Provence van 1998 had het pas opgerichte orkest onder Abbado zijn eerste grote succes met Mozarts Don Giovanni. Sindsdien maakt het Mahler Chamber Orchestra op vaste basis onderdeel uit van dit festival, waar het heeft meegewerkt aan producties van Brittens The Turn of the Screw (2001), Mozarts Così fan tutte (2005) en Benjamins Written on Skin (2012). 

Het MCO werkt regelmatig samen met gerenommeerde dirigenten, zoals Daniel Harding, Esa-Pekka Salonen, Sir John Eliot Gardiner, Teodor Currentzis en Daniele Gatti (die sinds 2016 aan het orkest verbonden is als artistiek adviseur). Tot de solisten waarmee het orkest samenwerkt behoren Cecilia Bartoli, Martha Argerich, Mitsuko Uchida, Isabelle Faust, Emanuel Ax en Jean-Guihen Queyras. Voor zijn cd-opnames heeft het MCO verschillende prijzen in de wacht gesleept, zoals de Choc du monde de la musique voor de celloconcerten van Haydn met Gautier Capuçon, een Grammy Award voor pianoconcerten van Beethoven met Argerich en een Diapason d’or voor de vioolconcerten van Stravinsky en Berg met Kolja Blacher. In 2017 werkte het MCO tevens mee aan de Chopin-cd van Daniil Trifonov.

Meer

CREDITS

muziek
George Benjamin
uitvoering
Mahler Chamber Orchestra
dirigent
Lawrence Renes
zang
Georgia Jarman (Agnès),
Audun Iversen (The Protector),
Tim Mead (Engel 1/The Boy),
Krisztina Szabó (Engel 2/Marie),
Robert Murray (Engel 3/John)
regie
Benjamin Davis

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR