Koreaanse bewerking van Euripides’ tragedie

Trojan Women

National Changgeuk Company of Korea, Ong Keng Sen

De vrouwen van Troje zijn oorlogsslachtoffers. Hun mannen en zonen zijn uitgemoord door de Grieken. De vrouwen zijn overgeleverd aan de genade van de vijand, die hen beschouwt als slavinnen en oorlogsbuit. Ruim tweeduizend jaar geleden schreef Euripides met Trojaanse vrouwen een felle aanklacht tegen de gruwel van oorlog. National Changgeuk Company of Korea bewerkte deze Griekse tragedie samen met de Singaporese regisseur Ong Keng Sen tot een eigentijdse Koreaanse opera, waarin zowel door de wereldvermaarde Ahn Sook-sun gecomponeerde pansori (traditionele Koreaanse zang) als moderne muziek, gecomponeerd door Jung Jae-il , K-pop componist en producer, klinken. Fenomenaal zijn de stemmen en het expressieve acteren van de pansorizangers en -zangeressen. Bij hen klinkt het sombere lot van de Trojaanse vrouwen hartverscheurender dan ooit. 

achtergrondinformatie

De vrouwen van Troje wachtte een tragisch lot nadat hun stad ingenomen was door de Grieken. De overwinnaars namen hen als slaven mee terug naar Griekenland. Ontdaan van hun macht en 

luister ondergingen koninginnen en prinsessen diepe vernederingen. Dit is het thema van de klassiek Griekse tragedie Trojaanse vrouwen, geschreven door Euripides, die zich afspeelt in de uren tussen de inname en vernietiging van Troje en de inscheping van de Grieken met hun oorlogsbuit. Vier vrouwen bereiden zich voor op een onderdanig bestaan, waarin elk van hen zal proberen te overleven. 

De Singaporese regisseur Ong Keng Sen heeft dit verhaal bewerkt tot een changgeuk (traditionele Koreaanse opera) met de gestileerde vormgeving en hevigheid van Koreaans muziektheater. Het onderwerp heeft een speciale betekenis in Korea vanwege de ‘troostvrouwen’, vrouwen die door de Japanse bezettingsmacht in de Tweede Wereldoorlog werden gedwongen tot prostitutie. Voor zijn enscenering greep Ong terug op changgeuk, een Koreaans theatergenre dat zich ontwikkelde uit een eeuwenoude epische verteltraditie vol contrasten, de pansori. Het genre is in zijn gebarentaal en mimiek vergelijkbaar met films uit de begintijd van de cinema. De verhalen, die in hun volledige vorm uren kunnen duren, worden gebracht door een vrouw. Met een waaier als enige rekwisiet acteert, zingt en reciteert ze de teksten. Haar voordracht slaat geregeld uit in felle uithalen. Als enige begeleiding dient een trommel, die met slagen haar verhaal accentueert en het ritme van haar woorden onderstreept. Changgeuk, ontstaan aan het begin van de twintigste eeuw, is een minder strenge stijl dan pansori. De zangstijl is hetzelfde gebleven, maar de personages worden door verschillende zangers vertolkt. Een ensemble van slagwerk, snaarinstrumenten en blazers zorgt voor de begeleiding.

Trojan Women is een mengeling van de twee stijlen. Ong Keng Sen wilde de changgeuk terugbrengen tot zijn oorspronkelijke essentie. ‘In de loop van de jaren zijn er elementen van musical en westerse opera aan toegevoegd’, zegt hij. ‘Die lagen heb ik er weer afgepeld, om uit te komen bij de melodieën uit de pansori, die de muzikale basis vormen van de changgeuk.’ De partijen voor de vier hoofdpersonen in Trojan Women zijn gecomponeerd door Ahn Sook-sun, de meest gevierde pansori-zangeres van het moment. Zij heeft de partijen voorgezongen, zodat ze alle toonbuigingen, versieringen en accenten precies kunnen overnemen. Elk personage wordt begeleid door een eigen instrument. Helena is in het verhaal een buitenstaander omdat ze afkomstig is uit Griekenland en te meer omdat ze de directe aanleiding was voor de oorlog. Ong Keng Sen benadrukt dat door die rol te laten spelen door een man, met begeleiding op piano. 

De muziek van het koor, dat in Griekse tragedies commentaar levert op de gebeurtenissen, is geschreven door K-pop en filmcomponist Jung Jae-Il. ‘Ik wilde ook de K-pop onderdeel maken van Trojan women’, aldus Ong Keng Sen. ‘De voorstelling omspant eeuwen, van de Trojaanse oorlog tot het heden. Op het gebied van theater en van muziek.’

Synopsis

Trojan Women speelt zich af in het koninkrijk Troje, nadat het overwonnen is door de gecombineerde legers van de Grieken en Spartanen. De voorstelling gaat over de lotgevallen van de Trojaanse vrouwen in de uren voor ze in slavernij naar het triomferende Griekenland gevoerd worden. Een van hen is de voormalige koningin, Hecuba. Hecuba heeft haar echtgenoot en al haar zonen verloren als gevolg van de tienjarige Trojaanse oorlog. Ze krijgt te horen dat haar dochter Cassandra als slaaf naar Agamemnon gebracht zal worden, de belangrijkste Griekse koning, om zijn concubine te worden. Haar schoondochter Andromache wordt het bezit van een Griekse generaal. 

De tragedie is in gang gezet doordat Helena, de koningin van Sparta, verliefd werd op de Trojaanse prins Paris, en hem vergezelde naar Troje. Haar echtgenoot, koning Menelaos van Sparta, begon een oorlog om wraak te nemen op zijn weggelopen vrouw en haar geliefde, en de gecombineerde strijdmachten van Grieken en Spartanen trokken het grondgebied van Troje binnen. Het Trojaanse volk is het slachtoffer van een list van de Grieken: ze plaatsen een houten paard waarin strijders verscholen zitten voor de muren van de stad, en trekken zich terug uit het zicht alsof ze de aftocht geblazen hebben. De Trojanen zien het paard aan voor een geschenk van de goden, een bewijs van hun overwinning. Ze brengen het binnen de muren van de stad en richten een groot feest aan. Midden in de nacht klimmen de Grieken uit het paard. Ze richten een slachting aan onder de Trojanen met hun medestrijders die ze de stad binnenlaten. Troje is verslagen en koning Menelaos verschijnt voor de Trojaanse vrouwen, die als slaven weggevoerd zullen worden.

Meer

biografieën

Ong Keng Sen (Singapore, 1963) wordt gezien als een van de meest originele theaterregisseurs afkomstig uit Azië. Na een rechtenstudie in Singapore verhuisde hij in 1992 naar New York om aan de Tisch

School of the Arts intercultureel theater te studeren. In 1994 startte hij The Flying Circus Project, een broedplek die traditionele en eigentijdse kunsten samenbrengt uit verschillende disciplines: theater, muziek, dans, video, beeldende kunst, documentaire film en ritueel. Vandaar uit richtte hij het Arts Network Asia op, waarin kunstenaars en activisten uit heel Azië samenwerken. Daarnaast is Ong Keng Sen directeur van TheatreWorks, een internationaal gezelschap in Singapore dat zich bezighoudt met de vraag hoe een Aziatische identiteit zich verhoudt tot de ontwikkelingen in de 21e eeuw. Van 2013 tot 2017 stichtte en bestuurde hij het nieuwe, onafhankelijke Singapore International Festival of Arts. Van 2012 tot 2015 was Ong lid van de jury van de Prins Claus Prijs.
In Ongs visie overstijgt theater de grenzen tussen culturen en disciplines. Bovendien wil hij in zijn hedendaagse producties de kloof overbruggen tussen heden en verleden. Dat doet hij onder meer door diverse, wereldwijde tradities met elkaar te verweven. Hij keert zich tegen het idee van een authentieke, pure cultuur en verkiest de dynamische vermenging die de geschiedenis tekent. In zijn werk wil hij juist uitdrukking geven aan de veelheid aan perspectieven en de kruisbestuivingen die eigen zijn aan deze tijd. Daarnaast is ‘gender bending’ vaak een element in zijn stukken. Zo was de hoofdrolspeler in zijn bewerking van Shakespeares Richard III een Japanse acteur die in kabuki-theater vrouwenrollen speelt.

Ahn Sook-sun (Namwon, 1949) werd in 1997 in Korea gelauwerd tot 'levend cultureel erfgoed' vanwege haar buitenewone talent als muzikant. Zij wordt beschouwd als een van de meest vooraanstaande vertegenwoordigers van pansori. Pansori werd in 2003 opgenomen in de wereldlijst van immaterieel erfgoed van Unesco. Van de twaalf oorspronkelijke pansori-stukken in het genre zijn er vijf in hun geheel overgebleven. Als die in hun volledigheid worden uitgevoerd, kan elke afzonderlijke vertelling meerdere uren in beslag nemen. Ahn Sook Sun heeft de vijf complete stukken geleerd van meesters bij wie ze in de leer ging. Daarnaast is ze een volleerd bespeler van de kayageum, een twaalfsnarige citer. Ze speelt een leidende rol in het National Gugak Centre, de Koreaanse instelling voor traditionele muziek. Ze treedt over de hele wereld op, met dat ensemble en als pansorizangeres. 


Jung Jae Il (Seoel, 1982) beweegt zich als musicus en componist in veel genres, van filmmuziek tot lounge jazz, van K-pop tot improvisatie. Hij heeft diverse cd’s op zijn naam staan. In 2016 stond Jung Jae Il in het Montreux Jazz Festival als gitarist en pianist in een optreden met de Koreaanse zanger Han Seung Seok. Hij schreef de muziek bij de film Okja (2017). In eigen land wordt hij geroemd om zijn diepgaande kennis van zowel westerse klassieke muziek als Koreaanse traditionele muziek.

Het National Theater of Korea is een schouwburg in Seoel, opgericht in 1950. Het theater heeft een aantal vaste bespelers, waaronder de National Dance Company of Korea, het National Orchestra of Korea en de National Changgeuk Company of Korea, dat veel populair repertoire speelt, waaronder Trojan Women. Vanaf de oprichting in 1962 speelt de National Changgeuk Company of Korea changgeuk, traditionele Koreaanse opera. ‘Chang’ betekent pansori en ‘geuk’ betekent drama in het Koreaans. Pansori is een Koreaanse orale traditie; een zanger en een drummer vertellen muzikale verhalen. Changgeuk die gebaseerd is op pansori verdeelt de pansori over meerdere rollen, gespeeld door verschillende zangers. Het National Theater of Korea is toonaangevend in het land op het gebied van de podiumkunsten. Het streeft naar manieren om de Koreaanse traditionele kunstvormen een eigentijdse vorm te geven.

Meer

CREDITS

concept, regie
Ong Keng Sen
tekst
Bae Sam-sik
muziek pansori
Ahn Sook-sun
muziek, muzikale leiding
Jung Jae-il
choreografie
Wen Hui
toneelbeeld
Myung Hee Cho
licht
Scott Zielinski
video
Austin Switser
kostuums en make-up
Kim Moo-hong
geluid
Jee Young
associate director
Grace Low
technisch coordinator
Park Su-ye
cast
Kim Kum-mi (Hecuba, koningin van Troje), Yi so-yeon (Cassandra, haar dochter), Kim Ji-sook (Andromache, vrouw van Hector, oudste zoon van Hecuba), Kim Jun-soo (Helen, koningin van Sparta), Lee Kwang-bok (Talthybios, Griekse soldaat), Choi Ho-sung (Menelaus, koning van Sparta), Yu Tae-pyung-yang (dwalende ziel) Jung Mi-jung, Heo Ae-sun, Na Yoon-young, Seo Jung-kum, Kim Mi-Jin, Lee Youn-joo, Min Eun-kyung, Cho Yu-ah (koor), Choi Young-hoon, Park Hee-jung, Lee Sung-do, Cho Yong-su, Lee Won-wang, Lee Ye-ji, Jun Gye-yeol, Won Na-kyoung, Lee Jeong-ah (musici)
gepresenteerd door
National Theater of Korea, National Changgeuk Company of Korea
coproductie
National Theater of Korea, Singapore International Festival of Arts

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR