Middeleeuwse mythe als hedendaags ballet

Tristan + Isolde

David Dawson, Het Nationale Ballet

Dit is een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Choreograaf David Dawson blaast het tijdloze liefdesverhaal van Tristan en Isolde nieuw leven in met een abstracte vertelling en een elegante dansstijl. Het verhaal gaat over de gepassioneerde en gedoemde aantrekkingskracht tussen twee jonge mensen die afkomstig zijn uit historisch en sociaal tegengestelde kampen en die een tragische liefdesdood sterven. Dawson vroeg de Poolse componist Szymon Brzóska om de oude mythe met een nieuwe compositie te omlijsten. Tristan + Isolde is een onsterfelijk verhaal over eeuwige, brandende liefde: heilig maar verboden, genezend maar destructief.

achtergrondinformatie

Tristan und Isolde is een van de oudste Europese liefdesverhalen die we kennen. De oorsprong ervan ligt ver terug in de tijd en is niet meer te achterhalen. Deze Keltische legende gaat over een

magische betovering die Isolde, prinses van Ierland, en Tristan, haar vijand en de man die haar naar Engeland moet brengen om daar met de koning te trouwen, verliefd op elkaar laat worden. Hun ontluikende liefde is sterker dan hun wil, en sterker dan de machinaties van de heersende macht. Noch Tristans trouw aan zijn oom, koning Mark, noch Isoldes schuldgevoel jegens haar dode geliefde kan hun verliefdheid temperen. Centraal in het verhaal van Tristan en Isolde staat één ding: bodemloze, eeuwige, brandende liefde. Na ontelbare romans, Richard Wagner's opera met dezelfde naam en allerlei films, vertaalt choreograaf David Dawson het verhaal van deze onsterfelijke geliefden nu naar het vocabulaire van het ballet. Na Giselle, zijn eerste verhalende ballet, pakt hij samen met de Poolse componist Szymon Brzóska deze oude mythe aan. De elegante stijl van David Dawson, onderstreept door de moderne, hartverscheurende klanken van Brzóska's nieuwe compositie, blaast dit blijvende liefdesverhaal nieuw leven in.

David Dawson over de actualiteit van zijn bewerking: ‘Tristan + Isolde is een tragedie over het vinden en verliezen van ware liefde, over het ontmoeten van de ideale partner en tegelijkertijd ervan te worden gescheiden vanwege morele en sociale verplichtingen. In onze huidige wereld bestaan deze problemen nog altijd: de samenleving bepaalt vaak hoe je moet leven, terwijl je hart je soms iets heel anders vertelt. Het hart kent geen vooroordelen, regels of grenzen. We kiezen niet zelf degenen op wie we verliefd worden. Maar soms vergeten we om naar ons hart te luisteren. Dan zijn we zo druk met het volgen van de regels en ergens bij willen horen, dat we de liefde negeren en dat we verharden als het gaat om anderen. Tristan en Isolde herinneren ons er aan dat liefde sterker moet zijn dan grenzen en regels.’

Meer

biografieën

David Dawson (1972, Verenigd Koninkrijk) was van 2004 tot 2006 huischoreograaf bij Het Nationale Ballet. Sinds 2015 is hij als 'artistic associate' verbonden aan Het Nationale Ballet.


Dawson was ook huischoreograaf bij Semperoper Ballett en Koninklijk Ballet Vlaanderen. Zijn choreografieën zijn opgevoerd in meer dan 25 landen en opgenomen in het repertoire van een groot aantal gerenommeerde gezelschappen, waaronder The Royal Ballet, Boston Ballet, Finnish National Ballet, English National Ballet, Koninklijk Zweeds Ballet, Pacific Northwest Ballet, Staatsballett Berlin, het Hongaarse Nationale Ballet en het Wiener Staatsballett. Dawson is opgeleid aan de Rona Hart School of Dance, Arts Educational Schools London en The Royal Ballet School. Daarna danste hij bij het Birmingham Royal Ballet, English National Ballet, Het Nationale Ballet (1995-2000) en Ballett Frankfurt, waar hij met William Forsythe werkte. Sinds 2002 richt Dawson zich volledig op choreograferen. 

In 2000 maakte Dawson zijn eerste grootschalige choreografie in het Muziektheater (nu Nationale Opera & Ballet) terwijl hij nog danste bij Het Nationale Ballet: A Million Kisses to My Skin. Dawson ontving een Benois de la Danse-prijs voor The Grey Area (2002), wederom gemaakt voor Het Nationale Ballet. In 2005 creëerde Dawson Reverence, op uitnodiging van het Marijinski Ballet. Hij was de eerste Britse choreograaf die een choreografie voor dit gezelschap heeft gemaakt en hij ontving hiervoor de Golden Mask Award. In 2006 won hij opnieuw een prestigieuze prijs voor een choreografie bij Het Nationale Ballet: de Choo San Goh Award voor The Gentle Chapters

In 2011 maakte hij voor Het Nationale Ballet timelapse/(Mnemosyne), in 2012 day4 voor het programma Present/s in 2012 en Overture in 2013, waarvoor hij werd genomineerd werd voor een Zwaan voor de beste dansproductie. Zijn choreografieën waren te zien in de programma’s Cool Britannia en Transatlantic op het Holland Festival. In 2013 ging zijn versie van Le Sacre du Printemps bij Het Nationale Ballet in wereldpremière op het Holland Festival. In februari 2015 maakte hij een avondvullende Tristan + Isolde bij Semperoper in Dresden. In april 2016 maakte hij een eigentijdse versie van Swan Lake voor het Scottish Ballet. Sinds 1 januari 2015 is hij als artistic associate opnieuw verbonden aan Het Nationale Ballet. In 2017 ging bij Het Nationale Ballet met overweldigend succes Citizen Nowhere in première. Danser Edo Wijnen werd voor zijn solorol in Citizen Nowhere genomineerd voor de Zwaan voor de ‘Meest Indrukwekkende Dansprestatie’. 

Het Nationale Ballet is een van de vaste partners van het Holland Festival. Het heeft zich in de afgelopen vijftig jaar ontwikkeld tot een toonaangevend balletgezelschap met een uniek en breed repertoire, een traditie in vernieuwing en met 76 dansers die uit de hele wereld afkomstig zijn. Het gezelschap neemt een vooraanstaande plaats in binnen het Nederlandse culturele leven en daarbuiten. Met bijna tachtig dansers in het tableau en de Junior Company als springplank voor jong talent is Het Nationale Ballet veruit het grootste dansgezelschap van ons land. Met het huidige team aan vaste choreografen – Brandsen, Van Manen en Pastor en artistic associate David Dawson – heeft Het Nationale Ballet enkele van de belangrijkste representanten van eigentijds ballet in zijn gelederen. Sinds 1986 verzorgt het gezelschap jaarlijks omtrent zeventig voorstellingen in zijn vaste thuisbasis, Nationale Opera & Ballet. Daarnaast reist het gezelschap jaarlijks langs de grote theaters van Nederland voor een aantal tourneevoorstellingen en zijn er voorstellingen in het buitenland. 

Szymon Brzóska is geboren in Polen en afgestudeerd aan zowel de muziekacademie in Poznań, Polen als het Koninklijk Vlaams Conservatorium in Antwerpen, België. Brzóska is geïnteresseerd in de synergie tussen muziek, hedendaagse dans en theater en film. 

In 2008 componeerde hij de partituur voor Sutra, een samenwerking met choreograaf Sidi Larbi Cherkaoui, beeldhouwer Antony Gormley en de monniken van de Shaolin-tempel in China. Het succes van Sutra bracht Brzóska en Cherkaoui ertoe om hun krachten te bundelen in nog twee projecten: Orbo Novo (2009) en Dunas (2012), een duet tussen Cherkaoui en de gevierde flamenco danseuse María Pagés. 

Hij werkte ook met Małgorzata Dzierżon, lid van de Rambert Dance Company, de Nederlandse choreograaf Joost Vrouenraets, de Poolse danser en choreograaf Kaya Kołodziejczyk en New Movement Collective. Brzóska schreef een orkestrale score voor Labyrinth, een ballet in opdracht van Het Nationale Ballet, dat in juni 2011 in Amsterdam in première ging, en de score voor m¡longa (2013) gemaakt voor het Zwitserse Théatre Jorat, allebei in samenwerking met Cherkaoui. In 2013 schreef hij de partituur voor Overture, een ballet gechoreografeerd door David Dawson voor Het Nationale Ballet. De muziek, geschreven voor groot strijkorkest en piano, werd uitgevoerd door Holland Symfonia onder leiding van Matthew Rowe en pianiste Barbara Drążkowska. Moderne dansvoorstellingen met zijn muziek zijn te zien geweest op plekken over de hele wereld, zoals Sadler's Wells Theatre, Sydney Opera House, Lincoln Center in New York, Esplanade in Singapore en Festival D'Avignon.

Meer

CREDITS

choreografie, concept, enscenering
David Dawson
muziek
Szymon Brzóska
decor
Eno Henze
kostuums
Yumiko Takeshima
licht
Bert Dalhuysen
dramaturgie
Valeska Stern
productie
Het Nationale Ballet

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR