Surrealistische hondenopera als live game

Oikospiel II:
Heat Cantata

wereldpremière

David Kanaga, Maze, Claron McFadden, Mattijs van de Woerd

Oikospiel Book I is een hondenopera in de vorm van een bekroonde computergame. Deze vertelt het absurdistische verhaal van een groep honden die zijn ingehuurd om de roman Tristram Shandy tot een computeropera te bewerken, maar tegen allerhande problemen aanlopen. Het experimentele spel is gemaakt door de Amerikaanse componist David Kanaga, bekend om zijn interactieve composities voor computergames. OikospielBook II: Heat Cantata is een theatraal live vervolg op Book I. Live gameplay op een groot scherm wordt uitgebreid met muziek door het Amsterdamse ensemble Maze, sopraan Claron McFadden en bariton Mattijs van Woerd. Met Oikospiel doorbreekt Kanaga de grenzen tussen games en muziektheater. Oikospiel Book II: Heat Cantata is met Dear Esther onderdeel van een tweeluik over live games als muziektheater.

achtergrondinformatie

Is het een computergame? Is het een opera? Beide. Oikospiel is een hondenopera in de vorm van een computerspel, bedacht en gemaakt door de Amerikaanse componist en gameontwikkelaar

David Kanaga. In de pers wordt hij ‘een geniale gek’ genoemd. Het eerste deel van de ‘operacyclus’, Oikospiel Book I, kwam uit in 2017 en werd bekroond met meerdere prijzen. Oikospiel Book II: Heat Canata is het eerste hoofdstuk van het tweede deel en gaat als live performance tijdens het Holland Festival in wereldpremière. 

Oikospiel is een absurdistisch kunstwerk dat de grenzen van allerlei kunstdisciplines overschrijdt: game, muziek, beeldende kunst. Net als bij een reguliere computergame bestuurt de speler een personage (of in dit geval meerdere personages) en doorloopt dat personage verschillende werelden. Verder zit de game vol met bizarre, incongruente momenten. Het ene moment zit de speler in een operatiekamer in een vliegtuig met een pianist aan boord. Het andere staat hij op de Noordpool omringd door honden. Overal waar de speler komt stroomt water, want de ijskappen smelten. Tegelijk is het de bedoeling dat de honden een opera maken. 

Opvallend wat dat laatste betreft is de muziek van de game: een collage van fragmenten van onder veel meer The Beach Boys, Brahms, Celine Dion, Monteverdi en Wagner, waarvan de klanken vervormen zodra de speler met de muis beweegt. De knip-en-plakesthetiek die Kanaga hier hanteert is ook terug te zien in de visuals van het spel: een eclectische mix van beelden, effecten en symbolen. Een duidelijk, terugkerend thema in het haast onnavolgbare verhaal is klimaatverandering. Vandaaruit creëerde Kanaga een meerduidig kunstwerk ontstaan dat tegelijk activistisch, innovatief en bijzonder humoristisch is. 

De stap naar een live performance is niet zo gek als het lijkt. Kanaga is een componist en besteed veel aandacht aan het muzikale deel van de game. Zelf zegt hij daarover: ‘Als Oikospiel al een muzikale stijl heeft, dan is het pluralisme. De digitale glans van MIDI-harpen [computergegenereerde harpklanken – red] verandert in delicate, ingehouden pianoklanken, voordat hij opgelost in een put van verknipte dieren- en mensenstemmen.’ 

Oikospiel: Heat Cantata gaat verder waar het eerste deel ophield. Levende stemmen worden nu geïntroduceerd in de wereld van Oikospiel. Er zijn: de CEO van de Oikospiel Opera (Mattijs van de Woerd) en zijn moeder/werknemer Erde Wolff (Claron McFadden). Beiden gaan een interactie aan met ‘een levende en denkend sonate’ die op het podium wordt verbeeld door het experimentele ensemble MAZE, dat bekendstaat om zijn uitvoeringen van onconventionele composities. Ook de honden zijn weer terug. Vaststaat dat alles mogelijk is, en dat een verval in waanzin niet ondenkbaar is. 

Meer

biografieën

David Kanaga is een Amerikaanse componist en gameontwerper die bekend staat om zijn interactieve scores voor computergames, zoals Proteus, Dyad en Panoramical. Hij schreef essays voor zijn eigen blog Wombflash Forest en het recente Oxford Handbook

of Algorythmic Music, waarin hij op een filosofisch niveau keek naar computergames en de betekenis van computergames voor een breder (kunst)publiek. Zijn muziek wordt omschreven als ‘buitenaards, eclectisch en belangrijk’ en verschijnt o.a. op het label Software Recording Co., dat wordt gerund door muzikant en producer Daniel Lopatin (Oneohtrix Point Never). Oikospiel is zijn eerst solo gameproject. 

Ensemble MAZE komt uit Amsterdam en legt zich toe op het spelen van muziek met een onconventionele verschijningsvorm. Het ensemble werkt samen met vernieuwende componisten aan open partituren en hydride notatievormen en uitvoeringen. Naast concerten, lezingen en discussiepanels over de toekomst van de compositiepraktijk organiseert MAZE een jaarlijks festival. De focus van MAZE ligt bij het verkennen van de mogelijkheden die nieuwe media bieden voor het creëren van notaties en scores. Dit is in het bijzonder terug te zien in het werk van ensembleleden Anne La Berge en Yannis Kyriakides. Verder bestaat MAZE uit Dario Calderone, Gareth Davis, Reinier van Houdt en Wiek Hijmans. MAZE werkte samen met gastcomponisten zoals Christian Marclay, Annea Lockwood, Michael Pisaro en Okkyung. In 2013 stond MAZE op het Holland Festival met Christian Marclay in het programma The Bell And The Glass & Shuffle & Screen Play

Sopraan Claron McFadden is afkomstig uit Amerika waar zij studeerde aan de Eastman School of Music in Rochester, New York. Zij maakte haar operadebuut tijdens het Holland Festival van 1985 in een productie van Hasse’s L’Eroe Cinese, was in 1990 voor het eerst te zien op het Festival d’Aix en Provence in een spraakmakende productie van Rameau’s Les Indes galantes onder William Christie, en heeft sindsdien een indrukwekkende carrière opgebouwd. McFadden zingt een breed repertoire, van barok en hedendaagse muziek tot jazz- en cross-overprojecten. Zij werkte met vooraanstaande dirigenten als Kurt Masur, John Eliot Gardiner, Marc Minkowski, Neeme Järvi, Ton Koopman en Frans Brüggen, en met grote orkesten en gezelschappen als het Nederlands Philharmonisch Orkest, The King’s Consort, het BBC Symphony Orchestra, het Arditti Quartet en het Nash Ensemble. McFadden is een veelgevraagd operazangeres en werkte mee aan producties van het Théâtre du Chatelet, het Glyndebourne Festival, de Salzburger Festspiele, de Bayerische Staatsoper en De Nationale Opera. Zo was zij te zien in Claude Viviers Rèves d’un Marco Polo in een regie van Pierre Audi. Tijdens het Holland Festival van 2013 werkte zij mee aan de 3D-opera Sunken Garden van Michel van der Aa. Vorig jaar zong ze op het festival met Son Lux in Het Concertgebouw. McFadden heeft diverse opnames gemaakt voor onder meer EMI en trad op in vele radio- en televisieproducties. In 2006 ontving zij de Amsterdamprijs voor de Kunst. 

Bariton Mattijs van de Woerd begon als zanger bij het Rotterdams Jongenskoor. Hij studeerde aan de conservatoria van Rotterdam en Amsterdam. In 2001 won hij de Vriendenkrans (prijs van de Vereniging Vrienden van het Concertgebouw en het Koninklijk Concertgebouworkest) en De Concertgebouwprijs. Tevens won hij in 2003 de eerste prijs van de Wigmore Hall International Song Competition in Londen. Van de Woerd is lid van het herenensemble Frommermann en actief betrokken bij Splendor en hij zong Schubert bij het Leiermann Ensemble. Naast optredens met orkesten en opera’s, treedt Van de Woerd ook regelmatig op als solist tijdens concerten in binnen-en buitenland. In het Holland Festival was Van de Woerd eerder te zien in Laika (2014) en Theatre of the World (2016) van De Nationale Opera en in 2015 in Koeien.

Meer

CREDITS

concept, ontwikkeling
David Kanaga
uitvoering
Claron McFadden, sopraan
Mattijs van de Woerd, bariton
Maze:
Anne La Berge,
fluit, elektronica
Dario Calderone,
contrabas
Gareth Davis,
basklarinet
Reinier van Houdt,
piano, keyboards, elektronica
Wiek Hijmans,
elektrische gitaar
Diamanda Dramm,
violiste
geluid
Micha de Kanter