Breakdance als nieuwe vorm van vechtkunst

Kata

Compagnie Par Terre, Anne Nguyen

Acht breakdancers tonen in Kata het begin van een geheel nieuwe vechtkunst. De Franse choreografe Anne Nguyen is een gevierd breakdancer en zeer verknocht aan de vechtkunst, in het bijzonder viet vo dao, Braziliaanse jiujitsu en capoeira, waarin dans en vechtkunst samenkomen. In Kata voeren haar dansers, individueel en als groep, verschillende bewegingsseries uit met (imaginaire) tegenstanders. Met deze bewegingen, die veelal uit de breakdance komen, creëert ze een eigentijdse vorm van vechtkunst met urban dance. Kata toont een nieuw, ­ijzersterk uitgevoerd ritueel om weerstand te bieden aan hedendaagse vormen van onderdrukking.  

achtergrondinformatie

De Franse choreograaf Anne Nguyen maakt haar debuut op het Holland Festival met de voorstelling Kata, een combinatie van hiphop en vechtkunst. In Kata ontleedt Nguyen de basisbewegingen 

van de breakdance – een dansvorm die ze beschrijft als eigentijdse versie van vechtkunst, ooit ontstaan als creatief wapen tegen de sfeer van vijandigheid en de gevaren van de grote stad, en geeft ze deze nieuwe betekenis. Acht breakdancers belichamen de laatste vertegenwoordigers van een lang vervlogen krijgersideaal. In vecht- en breakdancebewegingen binden ze de strijd aan met denkbeeldige tegenstanders, die alleen in de danspassen zijn terug te zien. De vastberadenheid in hun dans staat voor een soort spirituele en morele levenshouding. Door beoefening van hun kunst proberen de dansers zichzelf te verbeteren, hun vitale energie te ontwikkelen en in harmonie te komen met hun leefwereld. Ze veranderen in moderne samoerai, gebonden aan een eeuwenoude erecode die in onze huidige tijd onzinnig lijkt. 

In ons dagelijks leven worden we niet vaak geconfronteerd met situaties waarin écht gevochten moet worden, aldus Nguyen. ‘De vechtmentaliteit die met breakdance gestalte krijgt, kan echter wel gebruikt worden om ons te verzetten tegen een omgeving van onderdrukking en onze decadente hedendaagse levensstijl, die ons onze relatie met de aarde en het dierenrijk heeft verstoord. Hiphop en breakdance zijn vormen van discipline en ritueel. Ze stellen ons in staat opnieuw contact te maken met onze diepste instincten.’ 

Kata is de tiende productie van Nguyen en haar gezelschap Compagnie par Terre. Sinds haar debuutsolo Square Root (2005) legt ze zich toe op de vermenging van rauwe, technisch hoogstaande hiphopdans met zeer beeldende, rauwe choreografie. Ze gebruikt exacte gebaren, geometrische beperkingen, principes uit de wiskunde en biomechanica, contrasten tussen openheid en dichtheid, lichamelijke vervlechting en onverwacht ruimtegebruik om een gelaagde architectuur van beweging te scheppen. Haar choreografieën, zoals Yonder Woman (2010) en bal.exe (2014), draaien vaak om een contrast tussen zorgvuldig gecontroleerde beelden en vrije ruimtes, die spannende improvisaties mogelijk maken. Daarnaast zoekt ze naar een nieuwe verhouding tussen de toeschouwers en dans met hybride kunstprojecten, zoals Danse des guerriers de la ville (2016) – eveneens te zien op het Holland Festival: een multimediale installatie waarin hiphop wordt gecombineerd met publieksparticipatie, videokunst en virtual reality. 

In de vechtkunsttraditie staat ‘kata’ voor een vastgelegde serie zelfverdedigingstechnieken, uitgevoerd tegen denkbeeldige tegenstanders. De bewegingen zijn vaak niet onmiddellijk herkenbaar maar hebben verborgen betekenissen. Door eindeloze herhaling worden deze gebaren ingeslepen en veranderen ze in bruikbare vechtreflexen. Traditioneel heeft elke beweging in een kata een functie, terwijl in breakdance de individuele bewegingen vaak ondergeschikt zijn aan de overkoepelende expressieve kracht. In haar eigen vechttraining werd Nguyen eens door de leraar tot de orde geroepen. Hij vond dat ze moest kiezen tussen capoeira of breakdance, want ze improviseerde in haar gevechten teveel met zwakke, nutteloze bewegingen. Nguyen: ‘Nu probeer ik precies het tegenovergestelde in Kata : ik neem een dansvorm zoals breakdance, bestaande uit een aaneenschakeling van schijnbaar nutteloze gebaren en geef elke beweging weer een functie. Alsof elke sequentie eigenlijk een kata uit de vechtkunst is.’ In de voorstelling hakt Nguyen de centrifugale danspatronen van breakdance in aparte series van geïsoleerde bewegingen, en geeft elk een nieuwe toepassing: als vechttechniek of als manier om een relatie met een andere danser aan te gaan.

Op de ritmes van de originele soundtrack van Sébastien Lété, bijgestaan door een subtiel lichtontwerp van Ydir Acef, bewegen de acht breakdancers zich individueel of in strak geordende formaties over het podium. Heel systematisch, volgens een zorgvuldig uitgedacht lijnenspel. Langzaam ontrafelt zich de betekenis van deze losse choreografische zinnen. Terwijl de dansers elkaar naderen, groeien uit hun gebaren mozaïekachtige vormen. Tussen het aanvallen, blokkeren, wegduiken en ontwijken ontstaan zo complexe vechtscènes, die gestalte geven aan de vaak ongrijpbare, maar strijdvaardige energie van de breakdance. 

Meer

biografie

De Franse danser, choreograaf en dichter Anne Nguyen heeft haar wortels in de hiphopcultuur. Ze verdiende haar sporen als b-girl (breakdancer) in honderden battles en trad op met hiphopcrews 

zoals Black Blanc Beur. Daarnaast was ze te zien in choreografieën van Faustin Linyekula en Salia Nï Seydou en maakte ze deel uit van de formaties RedMask (Montreal), Phase T, Def Dogz en Créteil Style (Parijs). Als b-girl won Nguyen talloze prijzen, zowel solo en in groepsverband, in evenementen als The International Breakdance Event (2004) en Battle Of The Year (2005). Verder bekwaamde ze zich in de vechtkunsten capoeira, Braziliaans jiu-jitsu, viet vo dao en wing chun. In 2005 richtte ze haar eigen gezelschap op, Compagnie par Terre, en hetzelfde jaar brak ze door met de solovoorstelling Square Root. In deze productie combineerde ze rekenkundige sequenties met eigen gedichten, en legde ze een relatie tussen de geometrische bewegingen uit de breakdance en de drukkende invloed van de moderne stedelijke omgeving.

Daarna maakte ze negen producties waaronder het duet Yonder Woman (2010), PROMENADE OBLIGATOIRE (2012) voor acht poppers, het vrouwenkwartet Autarcie (…) (2013) en bal.exe (2014): een robotdans op kamermuziek, gespeeld door acht poppers en vijf klassieke muzikanten. In 2016 ontwierp ze Danse des guerriers de la ville, een installatie over hiphopdans met publieksparticipatie, interactieve livevideo en virtual reality. Nguyens gedichten, korte verhalen en artikelen werden gepubliceerd in onder andere Danser Magazine, Repères en Cahier de Danse. In 2013 ontving ze de prijs SACD Nouveau Talent Choréographie en in 2015 werd ze bekroond als Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres in 2015. Tot 2018 is ze als associate artist verbonden aan Chaillot – Théâtre national de la Danse, waar ook Kata (haar tiende productie) op 11 oktober 2017 in première ging. 

Meer

CREDITS

choreografie
Anne Nguyen
dans
Yanis Bouregba, Santiago Codon Gras, Fabrice Mahicka, Jean-Baptiste Matondo, Antonio Mvuani Gaston, Valentine Nagata-Ramos, Hugo de Vathaire, Konh-Ming Xiong
muziek
Sébastien Lété
licht
Ydir Acef
productie
Compagnie par Terre
met steun van
ADAMI
met dank aan
AOI Clothing, Jean-Baptiste Matondo voor de kostuums
coproductie
Chaillot - Théâtre national de la Danse; CND Centre national de la danse; Le Prisme - Centre de développement artistique de Saint-Quentin-en-Yvelines; Espace 1789 - scène conventionnée pour la danse; Théâtre de Choisy-le-Roi - scène conventionnée pour la diversité linguistique; Scènes du Golfe - Théâtres Arradon - Vannes

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR