Javaanse mystiek

Garin Nugroho, Ayu Utami, Antoon Geel

Mystiek en magie vormen een essentieel onderdeel van de Indonesische samenleving. Beiden beïnvloeden zowel de dagelijkse rituelen als de manier hoe men de dominante religie, Islam, uitvoert. Ook de film Setan Jawa (‘Javaanse duivel’) van Garin Nugroho, over een man die een pact sluit met de duivel om rijk te kunnen worden, is ervan doorvlochten. Wat is de rol van mystiek binnen het leven van alledag in de Indonesische archipel? Wat is het verschil tussen de Indonesische Islam en die van het Midden-Oosten en wat draagt het geloof in magie daaraan bij?  En hoe uit mystiek en religie zich als een nationaal bindmiddel?

Achtergrondinformatie

Met o.a. een van bekendste auteurs uit Indonesië: Ayu Utami, de filmmaker van Setan Jawa, Garin Nugroho, en professor in de geschiedenis van religies en de wetenschap van religieus gedrag, Antoon Geels. Met Utami spreken we onder meer over haar laatste boek Het Getal Fu. Hoe dient de Indonesische maatschappij zich te positioneren in het debat tussen mystiek, religiositeit en secularisme?

Biografie

Ayu Utami is een Indonesische schrijver en journalist, bekend geworden door haar controversiële werk Saman (1998). In dat boek schrijft ze openlijk over onderwerpen als seksualiteit, mysticisme, Soeharto's totalitarisme en neokolonialisme. 

Tot dan toe was het innemen van een vrouwelijk perspectief ongebruikelijk in Indonesië. Utami begon daarmee een nieuwe literaire beweging, Sastra Wangi of 'geparfumeerde literatuur'. Een beweging waarin jonge vrouwelijke schrijfsters hun plek opeisen in het Indonesisch literair landschap en controversiële onderwerpen als politiek, seksualiteit en religie aanpakken. 

 

Haar meest recente boek, Het getal Fu (2012), duikt in het thema mysticisme in Midden-Java, of wat daar nog van over is. Ze verkent het gebied waar thema's als monotheïsme, mysticisme en modernisme elkaar raken, verdringen of aanvullen. De roman geeft een normatief inzicht in de structuur van de Indonesische samenleving. Ayu Utami presenteert een methode om om te gaan met de diepe pluriformiteit die eigen is aan de Indonesische samenleving en de roman nodigt uit tot het aannemen van dit perspectief. Ze noemt deze methode 'kritische spiritualiteit', een moderne mix tussen de Westerse rationaliteit en de Javaanse Rasa, waarbij ze voorstelt om meegaand te zijn met alle rituelen waar het land rijk aan is, maar met een gezonde dosis aan scepticisme.

Meer

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR