Boris Charmatz zoekt naar de grenzen van toelaatbaar gedrag

danse de nuit

Boris Charmatz, Musée de la danse

Zes dansers op een plein in de stad, in de open lucht. Ze voeren danse de nuit uit, de nieuwe voorstelling van Boris Charmatz. Met behulp van minimale middelen dansen ze een brutale choreografie. Ze spreken ook. Te horen is onder andere een getuigenis van een hulpverlener na de schietpartij bij het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo. Charmatz – met zijn bijzondere performances een graag geziene gast op het Holland Festival – zoekt dit keer naar de grenzen van toelaatbaar gedrag. Wat doen we als we geconfronteerd worden met geweld in onze samenleving? Waar blijven we dan met onze beschaving?

Programma

Achtergrondinformatie

De Franse choreograaf en danser Boris Charmatz keert terug op het Holland Festival met danse de nuit. Een gratis voorstelling, in de avonduren gespeeld op het Anton de Komplein in Amsterdams Zuidoost. Onder het licht van de straatlantaarns tonen zes dansers 

een rauwe choreografie op de harde straattegels, in combinatie van een deels geïmproviseerde, razendsnel uitgestoten klanken- en woordenstroom. Soms verstaanbaar, soms niet, als beatboxers zonder ritmegevoel. Terwijl hun lichamen elkaar zoeken, komen een aantal actuele onderwerpen voorbij: de kunst van politieke cartoons, het bloedbad bij het Franse weekblad Charlie Hebdo en de angst voor terreuraanslagen. 

Alleskunner Charmatz – naast danser en choreograaf ook curator en artistiek directeur van het Musée de la danse – onderzoekt in zijn werk de relatie tussen dans, beeldende kunst en theorie. Daarbij probeert hij de verwachtingen van het publiek te ondermijnen en breekt hij graag met de geldende theaterregels om nieuwe (ruimtelijke) mogelijkheden voor dans te zoeken. In zijn werk staat geregeld een eenvoudig idee centraal, dat als raamwerk dient voor alle daaruit voortvloeiende bewegingen. Zoals in Levée des conflits (2010), een canon van 25 gebaren die als een maalstroom door 24 dansers worden herhaald. Of in manger, een radicale ‘sculptuur van beweging’ op basis van drie (bijna onverenigbare) menselijke bewegingen: eten, bewegen en zingen. manger werd tijdens het Holland Festival 2015 gespeeld op de vlakke vloer van de Zuiveringshal West, een kale industriële ruimte zonder zitplaatsen. De performers bewogen zich door het staande publiek, en Charmatz werd verliefd op de mogelijkheden van een open speelvloer. In danse de nuit gaat hij hierop door. 

Visueel liet Charmatz zich onder andere inspireren door Rembrandts iconische Nachtwacht, de 17e -eeuwse burgerwacht die vanuit het donker in het licht stapt. Charmatz’ nieuwe choreografie oogt net zo ongedwongen, maar is niet geïmproviseerd. De strakke bewegingen worden aangepast aan de veranderlijke openbare ruimte, de invloed van het publiek, het weer en de stadse energie. Net zoals Rembrandts militieleden en onze hedendaagse politieagenten die orde proberen te handhaven, hebben ook dansers een rol te spelen in de openbare ruimte, zegt Charmatz: ‘In de publieke sfeer in Frankrijk en Europa worden we achtervolgd door onbekende lichamen. Er heerst een gevoel van onveiligheid en gevaar. Maar ik heb het idee dat in de openbare ruimte zowel kunstenaars als publiek nieuwe vormen van samenkomen kunnen ontdekken.’ 

danse de nuit heeft een drietal lijnen als uitgangspunt. De eerste draait om het opzoeken van de grenzen van de openbare ruimte; wat er wel en niet in het openbaar kan worden getoond. Als tweede lijn maakt de choreografie gebruik van de hardheid van de ondergrond. Het gebruik van de stem en tekstfragmenten vormen een derde lijn in danse de nuit. 

Meer

Biografie

Choreograaf en danser Boris Charmatz (Chambéry, 1973) staat sinds zijn eerste solo-choreografie Aatt enen tionon (1996) bekend als eigenzinnige dansvernieuwer. Charmatz werd klassiek opgeleid aan de École de Danse in Parijs en het Conservatoire National Supérieur de Musique et de Danse in Lyon. In 1992 richt hij met Dimitri

Chamblas de groep Association Edna op, en maakt zijn dansdebuut met À bras-le-corps (1993). Sindsdien produceert hij naast dansvoorstellingen ook improvisatiekunst, installaties, films, performances in de openbare ruimte, excursies en conceptuele tentoonstellingen.

In 2008 werd hij benoemd tot artistiek directeur van het Centre chorégraphique national de Rennes et de Bretagne, dat hij een jaar later omdoopt tot Musée de la danse. De producties van dit ‘museum in beweging’ zijn vervolgens te zien in het Museum of Modern Art in New York (Musée de la danse: Three Collective Gestures, 2013) en het Tate Modern in Londen (If Tate Modern was Musée de la danse?). Daarnaast profileert Charmatz zich als schrijver en danstheoreticus. Een aantal van zijn essays wordt in 2009 gebundeld met de titel “Je suis une école”, en hij is mede-auteur van undertraining / On A Contemporary Dance (2011, samen met Isabelle Launay) en Emails 2009-2010 (2013, met Jérôme Bel). In 2011 is hij artiste associé bij het Festival d'Avignon. 

Charmatz hanteert een radicale insteek om nieuwe vormen van dans te ontdekken, door te geven, en op deze kunstvorm te reflecteren. Zoals in 50 years of dance, een razendsnelle doorkruising van het oeuvre van dansgrootmeester Merce Cunningham (Holland Festival, 2010). Of in enfant (Holland Festival, 2011), een confronterende voorstelling over kinderlijke kwetsbaarheid, waarin hij zijn dansers de lichamen van 26 kinderen laat manipuleren - als kwetsbare obstakels. Los van een druk tourschema improviseert Charmatz graag met andere podiumkunstenaars, zoals dichter en hiphopvernieuwer Saul Williams, saxofonist Archie Shepp en trompetist Médéric Collignon. Als performer is hij regelmatig te zien in werk van kunstenaars als Anne Teresa De Keersmaeker en Tino Sehgal. In 2015 toonde hij wellicht zijn meest radicale werk op het Holland Festival, manger. danse de nuit ging in 2016 in première op het La Bâtie-Festival de Genève.

Meer

CREDITS

interpretatie
Régis Badel, Olga Dukhovnaya, Julien Gallée-Ferré, Alexis Hedouin, Jolie Ngemi, Marlène Saldana
choreografie
Boris Charmatz
licht
Yves Godin
lichtdragers (Amsterdam)
Birger van Severen, Lee Hayes, Roeland Hoekstra, Ruben Lanzieri
kostuums
Jean-Paul Lespagnard
stemtraining
Dalila Khatir
tekstfragmenten
improvisaties van dansers. teksten Erasure, Hands Touching, Move and Starfucker van Tim Etchells, woorden van Patrick Pelloux in Radio France Inter op 8 januari 2015, tekst van Boris Charmatz, quotes en hereigening van Robert Barry, Marc Gremillon, Bruno Lopes, Didier Morville, Thierry Moutoussamy, Bruce Nauman, Christophe Tarkos, en een Franse telrijm
stage manager
Fabrice Le Fur
lichttechniek
Mélissandre Halbert
kleding
Marion Régnier
repetitie coach tour
Magali Caillet-Gajan
producent
Sandra Neuveut, Martina Hochmuth, Amélie-Anne Chapelain
productie
Musée de la danse / Centre chorégraphique national de Rennes et de Bretagne – geleid door Boris Charmatz. Het gezelschap ontvangt subsidie van het Ministerie van Cultuur en Communicatie (Regional Direction of Cultural Affairs / Brittany), de stad Rennes, de Regional Council of Brittany en Ille-et-Vilaine Departemental Council. Institut français steunt regelmatig de internationale tournees van Musée de la danse.
met steun van
Fondation d'entreprise Hermès in het kader van het New Settings programma
coproductie
Théâtre National de Bretagne-Rennes, Théâtre de la Ville & Festival d’Automne à Paris, la Bâtie-Festival de Genève, Holland Festival - Amsterdam, Kampnagel - Hamburg, Sadler’s Wells Londen, Taipei Performing Arts Center, Onassis Cultural Centre – Athene
met dank aan
Le Triangle-cité de la danse, Rosas, WIELS Centre d'Art Contemporain (Bruxelles), Arnaud Godest, Perig Menez, Ashley Chen, Peggy Grelat-Dupont, Mani Mungai, Frank Willens
met toestemming van
Tim Etchells voor het gebruik van zijn teksten

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR