Een kort hoorcollege over het plezier en belang van luisteren

Luisteren met
Micha Hamel



kort hoorcollege
16:00

Wat is het verschil tussen ‘horen’ en ‘luisteren’? En tussen ‘luisteren’ en ‘beluisteren’? Micha Hamel is als componist en dichter als geen ander aangewezen op het gehoor. Hij verdiepte zich daarom in deze vragen, en nog veel meer, voor zijn project Luistermutant (gepland voor Holland Festival 2021) – een voorstelling die games combineert met klassieke en eigentijdse muziek. Hij geeft nu alvast een kort hoorcollege over luisteren. Want: ´Luisteren is leuker, moeilijker en belangrijker dan je denkt.’

biografieën

Micha Hamel (Amsterdam, 1970) is componist, dichter en onderzoeker. Zijn concertmuziek werd uitgevoerd door vrijwel alle belangrijke Nederlandse orkesten en ensembles. In 2008 toerde zijn

tragische operette Snow White (Nederlandse Reisopera) met veel succes door het land. In juni 2012 was hij 'Componist in focus' op het Holland Festival, waarvoor hij twee avondvullende werken componeerde: een Requiem voor ons beschavingsideaal en een interdisciplinaire voorstelling geïnspireerd op het schilderij De Rode Kimono van George Hendrik Breitner.

In 2014 werd zijn avondvullende melodrama Een pure formaliteit (theatergroep Orkater) lovend ontvangen. Zijn opera Caruso a Cuba (De Nationale Opera, 2019) werd door de nationale en internationale pers geprezen. Hij publiceerde vijf dichtbundels bij uitgeverij AtlasContact. Zijn meest recente dichtbundel Toen het moest (2017) viel op door de onconventionele typografieën en de fantasievolle benadering van de taal.

Ook maakt hij in samenwerking met animatiekunstenaar Demian Albers (studio Apvis, Breda) poëtische ervaringen voor Virtual Reality. Deze installaties staan op vele festivals voor technologie, hedendaagse kunst en literatuur en trekken een divers pubiek. Sinds 2010 is Micha Hamel lector 'Performance Practice' aan Hogeschool Codarts, Rotterdam, alwaar hij onderzoek doet naar noodzakelijke en nieuwe mogelijke ontwikkelingen in de concertpraktijk.

Het onderzoeksverslag van zijn eerste onderzoek verscheen onder de titel Speelruimte voor klassieke muziek in de 21ste eeuw. Momenteel onderzoekt hij of games een geschikt medium zijn om het publiek op een kwalitatieve manier te betrekken bij klassieke muziek. Dit interdisciplinaire project heet GAMPSISS, en is een samenwerking tussen Codarts, de TU Delft, de Erasmus Universiteit, en de Willem de Kooning Academie. Sinds 2015 is Micha Hamel lid van de Akademie van Kunsten van de KNAW, waar hij voorzitter is van het tracé Kunst en Wetenschap.

Arlon Luijten studeerde aan de Toneelacademie Maastricht en ontving bij het afstuderen de Hustinxprijs. Luijten ontwikkelt theatrale speelvelden die de wereld binnen en buiten het theater overbruggen, en die elementen combineren uit opera, theater, amusement, mythologie, serious gaming, technologie, onderzoek en onderwijs. Hij daagt publiek, burgers, kunstenaars, ondernemers, wetenschappers en overheid uit om hierin samen te werken.

Als regisseur maakt Arlon Luijten veelvormige, gelaagde en conceptueel geconstrueerde voorstellingen (muziektheater, opera, installaties en events) die gekenmerkt worden door een grote theatraliteit en doorspekt zijn met spectaculaire showelementen. Op deze manier stelt hij het idioom uit de zogeheten hoge en lage cultuur op de proef en daagt hij verschillende doelgroepen uit in hun kijkgedrag en -ervaring.

De voorstellingen van Arlon Luijten worden altijd met nieuwe composities en livemuziek gespeeld door een verrassende combinatie van performers. Zijn werk werd geproduceerd door ALBA Theaterhuis, KORZO, Operadagen Rotterdam, Holland Opera en Kameroperahuis. Tussen 2012-2016 ontwikkelde Luijten voor Operadagen Rotterdam de stadsopera PARSIFAL, playingfields met als onderdeel daarvan een game-performance. Sindsdien onderzoekt Luijten interactiviteit en gamification als dramaturgisch middel om het publiek niet alleen te laten deelnemen, maar ook medeplichtig te maken aan het kunstwerk.

In 2018 richtte Luijten Little Wotan op, een stadslaboratorium waarin hij dit werk en deze werkmethode uitdiept en doorontwikkelt. Luijten is als docent werkzaam aan verschillende bachelor-, en masteropleidingen. Hij is betrokken bij GAMPSISS, een samenwerkingsproject tussen Codarts, WDKA, de TU Delft en de Erasmusuniversiteit. Hierin onderzoekt en ontwikkelt hij 'Gamefull Music Performances for Smart, Inclusive and Sustainable Societies'. Sinds 2016 is Arlon Luijten Nederlands lid van het Europees Cultureel Parlement. Hierin werkt hij aan nieuwe internationale samenwerkingen.

Componist Bram Kortekaas (Amsterdam, 1989) studeerde compositie aan het Conservatorium van Amsterdam, en politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en de Universiteit van Kopenhagen. Voor zijn composities laat hij zich inspireren door actuele ontwikkelingen op muzikaal gebied en door actuele maatschappelijke thema’s. Zo zette hij de columns van Arnon Grunberg uit de Volkskrant op muziek in Voetnoten bij de menselijke komedie: Mijmeringen van Arnon Grunberg, in opdracht van de NTR ZaterdagMatinee. Zowel het Radio Filharmonisch Orkest als het Residentie Orkest voerden dit werk met het Groot Omroepkoor uit.

In opdracht van het Koninklijk Concertgebouworkest schreef Kortekaas Leonard Bernstein, Security Matter – C, een werk voor blaaskwintet en zangeres Carina Vinke over het politieke verleden van de Amerikaanse componist Leonard Bernstein (1918-1990). De orkestrale muziek van Kortekaas wordt gekenmerkt door het beeldende karakter en de aandacht voor orkestratie.

Hij won de eerste prijs in de Euregio Jeugdorkest Compositiewedstrijd 2015 met de compositie The Pillars of Creation, geïnspireerd op de gelijknamige iconische foto van de Hubbletelescoop. De compositie The Dreamcatcher, geschreven in opdracht van het Nederlands Studenten Orkest, was een van de twee Nederlandse inzendingen bij The International Rostrum of Composers 2018.

Andere orkestwerken schreef hij in opdracht van het Noordhollands Jeugdorkest, het Ricciotti Ensemble, het VU-Orkest en het Nederlands Studenten Kamerorkest (Nesko). Foreign Body, geschreven voor het VU-Orkest, stond in 2014 op de lessenaar tijdens de Järvi International Academy for Conductors in Estland. In het seizoen 2020/2021 zullen onder andere het Koninklijk Concertgebouworkest (december 2020) en het NJO (januari 2021) nieuwe werken van Kortekaas in première brengen.

Meer