Panelgesprek tussen kunstenaars over gemeenschappen, ecologie, kwetsbaarheid en ongelijkheid in tijden van social distancing

Is there a we?

Bill T. Jones en sprekers onder leiding van Ikenna Azuike

gesprek
20:00

inleidingDiana_YTzwartWat te denken van Martin Luther Kings We shall overcome, in tijden waarin de (menings)verschillen tussen groeperingen in de Verenigde Staten – en wereldwijd –  alleen maar lijken toe te nemen? Als associate artist van het Holland Festival bedacht Bill T. Jones het verbindende thema In pursuit of the we. Hij stelde zich de vraag: hoe creëren we een gemeenschap? Wat is het dat mensen met elkaar verbindt, en wat maakt dat de een tegen de ander zegt: Ik wil deel uitmaken van jouw wereld? Hij baseerde het thema onder andere op ‘We the people’ uit de Amerikaanse grondwet, en op We shall overcome van Martin Luther King. Maar in het licht van de coronapandemie die kwetsbare groepen extra hard raakt, en het voortdurende politiegeweld tegen de zwarte gemeenschap, vraagt Jones zich af hoe realistisch die ‘wij’ nu eigenlijk is. Hij voelt zich verraden door de belofte van King, want: ‘We did not overcome’.

Onder leiding van moderator Ikenna Azuike gaat Jones in gesprek met schrijver Ellen Ombre, beeldend kunstenaar Melanie Bonajo en activist/choreograaf Naomie Pieter, over gemeenschappen, ecologie, kwetsbaarheid en ongelijkheid in tijden van social distancing. Violist Yannick Hiwat verzorgt een muzikaal intermezzo.

achtergrondinformatie

Deep Blue Sea gaat over het verlangen om van ik naar wij te gaan. Dat is helemaal niet zo makkelijk om te doen. Niemand zegt zomaar: ik hoor bij jullie. Dat moeizame proces, dat wil ik laten zien.’

– Bill T. Jones

 

Vanaf het begin van zijn carrière heeft choreograaf, danser, regisseur en schrijver Bill T. Jones (1952, Verenigde Staten) in zijn werk, vaak aan de hand van zeer persoonlijke onderwerpen, grote maatschappelijke thema’s aangesneden.  Zijn nieuwe voorstelling Deep Blue Sea inspireerde Bill T. Jones onder meer op het personage Pip, een jonge, zwarte bijfiguur in Herman Melvilles roman Moby Dick – een scheepsmaatje dat tamboerijn speelt ter vermaak van de zeelui. Als Pip te water raakt en alleen achterblijft in de oceaan, omschrijft Melville hem als de kop van een kruidnagel: zijn hoofd dat boven het water uitsteekt. Dat moment maakte diepe indruk op Jones. Hij verbindt die eenzaamheid van Pip in de voorstelling Deep Blue Sea aan de vraag wat het betekent een buitenstaander te zijn. 

 

Zelf herkent Jones, als zwarte man in een overwegend witte kunstwereld, het gevoel buitenstaander te zijn. Hij koppelt dat gevoel aan vraagstukken rondom identiteit en verbinding en stelt de vraag: ‘Wat betekent het om thuis te zijn? Om bij je eigen mensen te zijn?’ Daarbij kijkt Jones bovendien naar huidige ontwikkelingen in de maatschappij, en ziet een wereld die steeds gefragmenteerder wordt, waarin het moeilijk is om consensus te vinden; een wereld waarin de burgerrechtenbeweging van Martin Luther King nog altijd van groot belang is. Dat houdt voor hem niet op bij huidskleur, de strijd voor gelijke burgerrechten gaat in zijn ogen over vele groeperingen, dus ook over wat het betekent om vandaag de dag bijvoorbeeld vrouw te zijn in deze wereld, gay of transgender. 

Meer

biografieën

Choreograaf, danser, regisseur en schrijver Bill T. Jones (1952, Verenigde Staten) studeerde klassiek ballet en moderne dans in de jaren 70 aan de State University of New York. Na een periode

in Amsterdam te hebben gewoond, sloot Jones zich samen met zijn toenmalige levenspartner Arnie Zane aan bij het experimentele choreografencollectief American Dance Asylum. In 1982 richtten zij samen de Bill T. Jones/Arnie Zane Dance Company op. Jones creëerde meer dan honderd werken voor zijn gezelschap. Daarnaast maakte hij grote opdrachtwerken voor gezelschappen als het Boston Ballet, het Ballet de l’Opéra de Lyon en het Staatsballett Berlin. Sinds 2011 is hij artistiek directeur van New York Live Arts in Manhattan.

Naast dans is Jones ook steeds meer geïnteresseerd in andere disciplines, zoals literatuur en muziektheater. Bovendien ervaart hij in dans een verandering met leeftijd: ‘Daarmee verandert ook je ambitie als kunstenaar. Ik denk dat oudere kunstenaars een groter bereik hebben. Ze doen meer met minder. In die zin worden ze strategisch sterker.’

Al in 1981 toonde het Holland Festival Valley Cottage, een van de duetten die Jones met Arnie Zane in The Kitchen in New York had ontwikkeld. In Nederland werd zijn werk tussen 1991 en 2007 regelmatig getoond door Gastprogrammering Het Muziektheater, zoals D-Man in the Waters (1991) en de controversiële, spraakmakende productie Still Here (1996). In 2011 presenteerde het Holland Festival zijn bekroonde musical Fela! en het Opera Forward Festival presenteerde in 2019 de door Jones geregisseerde en gechoreografeerde opera We Shall Not Be Moved. In 2020 is hij associate artist van het Holland Festival waar onder meer zijn grootschalige, ambitieuze voorstelling Deep Blue Sea is te zien. 

Voor zijn veelzijdige werk ontving hij vele grote onderscheidingen, van een MacArthur ‘Genius’ Award in 1994 tot Kennedy Center Honors in 2010. Hij ontving de Doris Duke Performing Artist Award 2014 en won een Tony voor Beste Choreografie voor zijn bijdrage aan Spring Awakening (2007) en Fela! (2010). In 2010 benoemde de Franse regering hem tot Officier de l’Ordre des Arts et des Lettres; hij ontving eredoctoraten van onder meer het Art Institute of Chicago, Columbia College, Juilliard School en Yale University. In 2013 kreeg hij de National Medal of Arts uit handen van president Obama en hij ontving de Visibility Award van de Human Rights Campaign 2016. 

Ikenna Azuike
De Brits-Nigeriaanse Ikenna Azuike (1979) emigreerde op 8-jarige leeftijd naar Londen. Hij studeerde rechten aan het University College. Na zijn afstuderen in 2002 begon hij zijn carrière als advocaat bij grote advocatenkantoren als Shearman & Sterling en Clifford Chance en werkte hij onder meer in London en de Verenigde Staten. In 2008 besluit hij het roer radicaal om te gooien. Samen met zijn Nederlandse vrouw verhuist hij naar Amsterdam om daar Strawberry Earth op te richten, een creatief bureau voor duurzaamheid. 

In Nederland begint hij als stagiair journalistiek bij de Wereldomroep en werkt mee aan een radioprogramma, Bridges With Africa. Omdat hij het portret dat de westerse media van Afrika schetsen onevenwichtig vindt, besluit hij een videoblog te ontwikkelen. What’s Up Africa is geïnspireerd op Jon Stewart, de toenmalige presentator van Amerikaanse satirische nieuwsshows The Daily Show, en Last Week Tonite met John Oliver. De show is een groot succes, beleeft zes seizoenen op BBC World News en wordt genomineerd voor een Association of International Broadcasters’ Award. 

Azuike is een veelgevraagd TEDx spreker, interviewer en moderator en wordt in 2014 uitgeroepen tot een van de honderd meest invloedrijke Afrikanen. In de zomer van 2019 is zijn programma Planeet Nigeria te zien bij BNNVARA, een zesdelige televisieserie waarin hij dwars door zijn geboorteland op ontdekkingsreis gaat naar het leven van de gewone Nigeriaan.

 

Naomie Pieter (1990, Nederland) is een queer en anti-racistische activist en performancekunstenaar wiens werk zich richt op het creëren van ruimte voor de raakvlakken van die gemeenschappen. Zij is medeoprichter van 'Black Queer & Trans Resistance NL', medeoprichter van The Black Queer Archives en lid van de actiegroep: Kick Out Zwarte Piet. Pieter pleit voor ´Pleasure activism´ binnen de BIPoC LGBTQI+ gemeenschap, via haar queer dancehall party Pon Di Pride. Door middel van haar werk onderzoekt Pieter het zwarte vrouwen*lichaam, de afro-spiritualiteit, het activisme en de hedendaagse emancipatie. Pieter heeft onlangs het 'Roze Lieverdje' gewonnen voor haar werk in de LGBTI+ gemeenschap. Ze stond in het voorprogramma van performancekunstenaar Alok Vaid-Memon, gaf een performance in het Stedelijk Museum en studeert dit jaar af aan SNDO als choreograaf/danseres.

 

Ellen Ombre (1948 Suriname) groeide op in Suriname en Nederland. In 1992 publiceerde ze haar eerste boek met korte verhalen, Maalstroom. Vervolgens publiceerde ze in 1994 Vrouwvreemd en in 2000 Valse Verlangens. Ze schreef over problematische ontwikkelingshulp in een autobiografisch logboek en publiceerde verhalen en artikelen in verschillende tijdschriften en kranten. Verschillende verhalen werden vertaald in het Engels. Ombre staat bekend om de manier waarop ze in haar werk het thema migratie aanpakt. De gecompliceerde geschiedenis van de Surinaamse samenleving, gekenmerkt door 300 jaar kolonialisme, speelt daarin een belangrijke rol. Ombre was een van de eerste kunstenaars die schreef over de Wereldtentoonstelling van 1883, toen de Amsterdammers de Surinamers in hun hutten konden zien. Haar werk Wie goed bedoelt, het verhaal van haar reis naar Benin, weerspiegelt de complexe relatie tussen West-Afrika, Nederland en Suriname. Haar nieuwste boek, Last (Burden), verschijnt in september en beschrijft in fictie en non-fictie haar onderzoek naar de geschiedenis van Jodensavanne in Suriname.

Melanie Bonajo (1978, Nederland) onderzoekt de paradoxen die eigen zijn aan ideeën van welzijn met een sterk gevoel voor gemeenschap, gelijkheid, feminisme en lichaamspolitiek. Door middel van video's, performances, muziek, evenementen, foto's, publicaties en installaties bestudeert Bonajo onderwerpen die verband houden met de manier waarop technologische vooruitgang en op goederen gebaseerde genoegens het gevoel van vervreemding vergroten, waardoor een gevoel van verbondenheid in een individu wordt aangetast. Gegrepen door spirituele concepten, onderzoekt Bonajo de spirituele leegte van hun generatie en de veranderende relatie van mens en natuur, en probeert existentiële vragen te begrijpen door te reflecteren op ideeën rond classificatie, concepten van thuis, geslacht, seksualiteit en houdingen ten opzichte van waarde. Bonajo is een somatische sekscoach en heeft samen met vrienden een praktijkruimte met betrekking tot het lichamelijke, genaamd de Skinship in Berlijn. Bonajo studeerde aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam en had residencies aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam en het International Studio & Curatorial Program in New York. Hun werk is onder meer getoond en uitgevoerd in het Bonnefantenmuseum in Maastricht; Frankfurter Kunstverein in Frankfurt en Manifesta 12, Palermo. Melanie Bonajo vertegenwoordigt het Nederlandse Paviljoen op de Biënnale van Venetië in 2022.

Meer

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR