‘Een filosofische avond, visueel verbluffend’ - Süddeutsche Zeitung

Drei Schwestern

Susanne Kennedy, Münchner Kammerspiele

streaming

inleidingJesse_YTzwartprogrammaboek NL

Wat als de tijd een cirkel is en we elk moment van ons leven eindeloos kunnen herhalen? Voor wie niet bang is, kan in de digitale wereld vrijwel alles. Hoe anders was dat in de tijd dat Tsjechov zijn Drie Zusters schreef. Sinds 1901 is deze klassieker veelvuldig opgevoerd. De zussen Masja, Olga en Irina dromen er steeds opnieuw van de Russische provincie in te ruilen voor het spannende Moskou. Maar terwijl alles om hen heen razendsnel verandert, blijft hun toekomst een onvervulde belofte. In haar radicale bewerking bevrijdt regisseur Susanne Kennedy de zussen van hun eindigheid. Het toneel is veranderd in een schijnbaar virtuele omgeving, acteurs zijn inwisselbaar, de mogelijkheid vooruit of achteruit te spoelen oneindig. Maar zou de mens zonder de beperking van tijd werkelijk andere keuzes maken? Of zou de hunkering zich simpelweg eindeloos herhalen? Van deze voorstelling is een volledige voorstellingsregistratie te zien.

achtergrondinformatie

‘Ik vind het fascinerend dat we in het theater klassiekers hebben die steeds opnieuw worden opgevoerd. Zo hebben we personages die altijd maar hetzelfde moeten meemaken. In ons geval zijn het de 

drie zussen.’ 

Als regisseur Susanne Kennedy (1977) een repertoiretekst als basis neemt voor een voorstelling, dan zet ze die volledig naar haar hand. Of het nou gaat om Hedda Gabler van Henrik Ibsen, De bittere tranen van Petra von Kant van Rainer Werner Fassbinder, of, zoals nu, met Drei Schwestern (‘Drie Zusters’) van Tsjechov, in haar voorstellingen spelen de originele teksten van de personages nog maar een kleine bijrol. Het gaat Kennedy juist om de onuitgesproken verlangens van Hedda, Petra of in dit geval de zusters. Dat wat niet gezegd wordt en misschien ook wel niet in woorden te vatten valt, vergroot ze in haar benauwende ensceneringen uit tot angstaanjagende proporties. 

De Brits-Duitse Kennedy studeerde in 2005 af aan de Regieopleiding in Amsterdam. Ze werkte daarna jarenlang in Nederland, onder andere bij Het Nationale Theater en Internationaal Theater Amsterdam (voorheen Toneelgroep Amsterdam), waar ze haar eigen bewerkingen maakte van repertoiretoneel. Ook maakte ze met theaterkunstenaars Boogaerdt/VanderSchoot installatieperformances, waaronder Hideous (Wo)men. Sinds 2014 werkt ze vooral in Duitsland, onder andere bij Münchner Kammerspiele. 

In haar werk schuwt Kennedy psychologisch realisme. Ze zoekt consequent de abstractie. Zo kan het gebeuren dat Tsjechovs 19e-eeuwse huiskamer is veranderd in een wit vierkant. De acteurs dragen rubberen maskers over hun hoofd, waardoor hun gezicht in een permanent emotieloze expressie staat. Ze zitten of staan als versteend in die ruimte, hun stemmen klinken hol en mechanisch, alsof de woorden na honderden uitvoeringen hun glans hebben verloren. 

Om die herhaling is het Kennedy hier te doen. Bij Tsjechov dromen de drie zusters Masja, Olga en Irina ervan om hun ingedutte leventjes in het provinciestadje waar ze wonen in te ruilen voor de spanning en het avontuur van de grote stad Moskou. Maar de Russische samenleving bevindt zich op een keerpunt en de zusters zijn bang. Wat als het allemaal niets uitmaakt? Wat als ze vluchten en alles toch bij hetzelfde blijft? Zitten ze voor altijd gevangen in het moment?

Voor de bewerking van Kennedy is vooral dit laatste punt van belang. Ze verbindt dit met de ideeën van Friedrich Nietzsche over wat hij de eeuwige wederkeer noemde. Kennedy: ‘Er is een vraag die Nietzsche stelt in Die fröhliche Wissenschaft: Wat zou je doen als een demon 's nachts naar je toe zou komen en je zou vertellen dat je je huidige leven helemaal tot in de details opnieuw zou moeten leven? Zou je jezelf dan wanhopig op de grond gooien en de demon vervloeken? Of zou je hem aanbidden en antwoorden met een luid en duidelijk ja? Met zo’n ja zou je tegelijk je huidige leven omarmen. Alleen al de bereidheid om deze vraag te stellen, kan leiden tot een innerlijke transformatie. Doordat ik de drie zussen deze vraag stel, stel ik hem ook aan mijn publiek. Het is een vraag die we allemaal onder ogen moeten zien.’ 

Meer

biografieën

Susanne Kennedy (1977, Duitsland) maakte naam in Nederland met een aantal voorstellingen waarin ze bekende repertoireteksten binnenstebuiten keerde. Na haar afstuderen aan de regieopleiding 

aan de Amsterdamse Toneelschool & Kleinkunstacademie, ging ze werken bij Het Nationale Theater in Den Haag. Daar maakte ze onder andere radicale bewerkingen van Hedda Gabler van Henrik Ibsen, The New Electric Ballroom van Enda Walsh, Over Dieren van Elfriede Jelinek en Phaedra’s Love van Sarah Kane.

Meerdere van haar voorstellingen werden geselecteerd door de jury van het Nederlands Theater Festival. Bij Toneelgroep Amsterdam (nu: ITA-Ensemble) maakte ze De pelikaan van Strindberg en bij NTGent Rainer Werner Fassbinders Die Bitteren Tränen der Petra von Kant. Johan Simons nodigde haar uit als gastregisseur bij de Münchner Kammerspiele, toen hij daar intendant was. Daar maakte ze onder meer het spraakmakende Fegefeuer in Ingolstadt en Warum läuft Herr R. Amok?, beide geselecteerd voor het Berlijnse Theatertreffen. Sindsdien werkt ze hoofdzakelijk in Duitsland.

Op de Ruhrtriennale waren installatie-performances van haar te zien, waarvoor ze ook samenwerkte met de Nederlandse theatermakers Suzan Boogaerdt en Bianca van der Schoot. Vanaf 2017 is ze verbonden aan de Volksbühne am Rosa-Luxemburg-Platz in Berlijn. Bij de Münchner Kammerspiele regiseerde ze onlangs Die Selbstmord-Schwestern, een bewerking van de roman The Virgin Suicides van Jeffrey Eugenides. 

De Münchner Kammerspiele is een van de grootste gezelschappen in het Duitse taalgebied. Sinds de oprichting in 1912 staat het bekend om zijn gerenommeerde ensemble van acteurs en regisseurs, dat voorstellingen maakt die de dialoog en confrontatie met de actualiteit niet schuwen. De Münchner Kammerspiele is een innovatief, hedendaags en internationaal stadstheater met een socio-politieke focus. Van 2010 tot 2015 was de Nederlander Johan Simons artistiek directeur van het huis. In 2013 en in 2019 riep het tijdschrift Theater heute de Münchner Kammerspiele uit tot ‘Theater van het Jaar’. In 2015 begon Matthias Lilienthal als artistiek directeur. Hij nodigde een diverse groep gastregisseurs uit, zoals Philippe Quesne, Rabih Mroué, Toshiki Okada, Christoph Marthaler en Susanne Kennedy.

Meer

CREDITS

regie
Susanne Kennedy
artistieke medewerking
Richard Janssen, Rodrik Biersteker
geluidsontwerp
Richard Janssen
video
Rodrik Biersteker
toneelbeeld
Lena Newton
licht
Rainer Casper
kostuums
Teresa Vergho
dramaturgie
Helena Eckert
cast
Manuela Clarin, Kristin Elsen, Marie Groothof, Eva Löbau, Christian Löber, Benjamin Radjaipour, Sibylle Sailer, Anna Maria Sturm, Walter Hess
productie
Münchner Kammerspiele

opnames
------------
editing, soundtrack/stem montage
Richard Janssen
editing
Rodrik Biersteker

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR