Gesprek met scenograaf Jozef Wouters en dramaturg Nienke Scholts

De Groene:
INFINI

Stephan Sanders, Jozef Wouters

podcast
07:00

Een ‘infini’ op z’n Frans is een oneindigheid, en in de theaterwereld werden zo vroeger de geschilderde achterdoeken genoemd. Maker Jozef Wouters praat over het theater van de ruimte, zonder acteurs, waar verschillende scenes en decors de kijker een variëteit aan werelden voorschotelt. Op het grensvlak van architectuur en beeldende kunst.

achtergrondinformatie

In zijn vorm is INFINI 1-16 ongekend: een voorstelling zonder acteurs, die met alleen decors een theaterbelevenis oplevert waarbij de verbeelding op volle toeren gaat draaien.

Meer dan drie uur lang reizen we van grenscontroles in Polen tot ondergrondse tunnels in Palestina, van de kust van Lesbos met de restanten van een aangespoeld bootje naar een woestijn in Arizona. We zien het uitzicht op een stad vanuit een game en horen een Skypegesprek tussen twee ontheemde mensen. 

 

Theaterdecors roepen traditioneel ruimtes op waar je als publiek op dat moment niet bent. Ter voorbereiding op INFINI 1-16 stelde Jozef Wouters zich de vraag wat hiervoor vandaag de dag relevante ruimtes zijn. In een tijd dat theaters en kunstencentra hun best doen om muren en drempels te slechten en naar buiten te treden, draaide Wouters de vraag om. Als er in de stad een ruimte bestaat waar je de wereld kunt buitensluiten en iets anders tonen, in stilte, in het donker, in een ruimte die de kijkrichting vanuit de zaal naar het toneel bepaalt – dan moet je dat gebouw niet openbreken, maar juist dat medium omarmen.

 

Wouters verzamelde een bonte groep van bouwers, denkers, oud-matrozen en een gepensioneerd landschapsschilder om zich heen. Samen nodigden ze kunstenaars en schrijvers uit en vroegen hen welk landschap zij vandaag verbeeld willen zien in het theater. Zo ontstond een reeks infini’s, hedendaagse interpretaties van de geschilderde achterdoeken die vroeger met trekken werden neergelaten om scènes van diepte te voorzien. In INFINI 1-16 worden deze traditionele achterdoeken aangevuld met hedendaagse media om concrete, virtuele en imaginaire ruimtes het theater binnen te brengen.

 

Een centrale inspiratiebron voor INFINI 1-16 is het werk van de achttiende-eeuwse Franse scenograaf Giovanni Niccolò Servandoni, die in Parijs ‘spectacles de machines’ maakte, voorstellingen die louter bestonden uit geanimeerde decorelementen. Zo toonde hij in 1738 een kopie van de Sint-Pietersbasiliek, vanuit het verlangen om mensen die geen geld hadden om naar Rome te gaan toch het summum van architectuur te laten meemaken.

 

De meewerkende kunstenaars kregen als enige beperking mee dat ze een brug moesten slaan tussen het hier en een plek elders. Ze moesten nadenken over de vraag welke decors het theater nodig heeft in tijden van hypermobiliteit, migratie en ontheemding. Hun fantasierijke antwoorden maken van INFINI 1-16 een doordachte reflectie over het theater, en tevens een onderzoek naar het kijken zelf, naar het centrale perspectief van de klassieke schouwburg in een tijdperk waarin niemand nog door dezelfde bril lijkt te kijken. Daarbij toont INFINI 1-16 tegelijk een model van samenwerken, de coöperatieve geest van een generatie theatermakers die niet langer teert op het eigen ego, maar het samen creëren verheft tot nieuw credo. In plaats van één perspectief krijg je zo een caleidoscopische blik op de wereld: een voorstelling als een weergaloos gebaar. 

Meer

biografieën

Decoratelier is een langlopend project in constante ontwikkeling van scenograaf en kunstenaar Jozef Wouters. Gevestigd in een oud fabriekspand in Molenbeek functioneert Decoratelier sinds

2016 als een toegankelijke kunstenaarswerkplaats voor theaterproductie, discipline-overschrijdende samenwerking en sociaal experiment. De technische leiding van Decoratelier is in handen van Menno Vandevelde.

 

“Decoratelier is een ruimte die onderdak geeft aan de diverse vormen van samenwerking en arbeid die eigen zijn aan ons werk. Ruimte wordt er uitgeprobeerd, gesprekken vinden plaats in hout, ijzer en karton. Het is een permanente plek voor het bouwend zoeken naar de steeds veranderende ruimtes waarin kunst-, denk- en handwerklieden elkaar ontmoeten.” (Jozef Wouters)

 

In 2016 was INFINI 1-15 van Decoratelier voor het eerst te zien in de grote zaal van de Brusselse KVS; de productie werd in 2017 geselecteerd voor het Vlaamse Theaterfestival. Binnen de context van Decoratelier kwam in samenwerking met Open Kunstenhuis Globe Aroma ook Underneath Which Rivers Flow (2019) tot stand. In dit project, dat in 2019 de selectie van Kunstenfestivaldesarts en van het Theaterfestival haalde, bouwde Decoratelier samen met een groep nieuwkomers een geheime tuin vol wormgaten naar onvermoede werelden.

 

De Vlaamse krant De Standaard noemde dit project  ‘het voorlopige hoogtepunt van Wouters’ diep politieke, ecologische en sociale engagement. Zijn vermogen om ruimtes te transformeren, en daarmee de mensen die ze bevolken, is uitzonderlijk.’ Later op het jaar ging ook de productie The Soft Layer van Decoratelier in première op Dream City festival in Tunis.

 

Decoratelier onderhoudt een langlopende artistieke samenwerking met Jeroen Peeters, die als dramaturg onder andere betrokken was bij de creatie van INFINI 1-15 en Underneath Which Rivers Flow.

 

Sinds 2017 maakt Decoratelier structureel deel uit van Damaged Goods. Als autonoom kunstenaar in residentie zet Jozef Wouters er gedurende vijf jaar verschillende projecten op met Decoratelier als uitvalsbasis.

 

Thomas Bellinck (1983) is theatermaker, filmmaker en kunstenaar. Hij creëerde verschillende documentaire toneelstukken die vaak gaan over diverse types van systemisch geweld, en werkte aan een reeks performances en installaties over de ‘westerse migratiemachine’.

I N F I N I #7: S I M P L E  A S  A B C #1 (10 min)

 

Benny Claessens (1981) is acteur en regisseur. Van 2010 tot 2015 maakte Claessens deel uit van de Münchner Kammerspiele; eerder dit jaar was zijn op de Berliner Festspiele bekroonde performance Am Königsweg in Internationaal Theater Amsterdam te zien.

I N F I N I #15 (2 min)

 

Wim Cuyvers (1958) is speleoloog, architect en boswachter. Sinds 2005 wijdt hij zich aan zijn domein in de Franse Jura, Montavoix, een refuge voor mensen in nood, waar de focus volledig ligt op de ondermijning van sociale verhoudingen in de publieke ruimte. 

I N F I N I #8 (20 min)

 

Begüm Erciyas (1982) is choreografe en danseres en lid van het internationale kunstenaarsplatform Sweet and Tender. Ze werkt in haar performances met de kracht van de stem en de daad van het spreken. Haar Voicing Pieces werd in 2018 door het Vlaamse Theaterfestival geselecteerd.

I N F I N I #10 (7 min)

 

Bryana Fritz (1989) is choreografe, danseres en schrijfster.  In Indispensible Blue (offline) bevraagt ze de poëtische dimensie van usership in duet met het gebruikersplatform Mac OS X. Voor Submission Submission (2019) kruipt ze in de huid van amateur hagiograaf om een beeld te schetsen van de subversieve strategieën van vrouwelijke heiligen in de Middeleeuwen. Sinds 2016 werkt ze samen met Henry Andersen aan Slow Reading Club, een semi-fictionele leesgroep die aan de hand van choreografie gelegenheden creëert voor collectief lezen.

I N F I N I #16 (ca. 10 min)

 

Rimah Jabr (1980) is een toneelschrijfster, theatermaakster en schrijfster die woont en werkt in Nabloes en Brussel. Sinds ze in 2002 afstudeerde aan de An-Aaiah Universiteit schrijft en regisseert ze toneelstukken en publiceert ze gedichten en korte verhalen in het Engels en het Arabisch.

I N F I N I #5 (9 min)

 

Chris Keulemans (1960) is schrijver, moderator, docent en cultuurorganisator, gevestigd in Amsterdam. Als reizende schrijver is hij gefascineerd door kunst na crisis: hoe kunstenaars de stad opnieuw uitvinden nadat die is getroffen door een oorlog of een ramp.

I N F I N I #2 (5 min)

 

Jisun Kim (1985) is theatermaakster en kunstenares. Haar werk focust zich op het (al dan niet fysieke) niemandsland dat gecreëerd wordt tussen wetten, normen en landsgrenzen en tussen het reële en het virtuele domein.

I N F I N I #11 (5 min)

 

Sis Matthé (1980) schrijft, vertaalt en maakt muziek in het duo Stacks. Hij publiceerde gedichten in freespace Nieuwzuid en Poëziekrant en was een van de 21 dichters voor de 21ste eeuw (Uitgeverij P). Bij het balanseer verscheen in 2019 zijn debuutbundel Persoonlijk geraakt.

I N F I N I #6 (17 min)

 

Anna Rispoli (1974) is theatermaakster en kunstenares. In 2000 was ze een van de oprichters van het Italiaanse kunstenaarscollectief ZimmerFrei. Ze bevraagt de conceptuele en esthetische mogelijkheden tussen openbare en private ruimten.

I N F I N I #9: I N T E R V A L L O (12 min)

 

Rodrigo Sobarzo de Larraechea (1982) studeerde onder meer choreografie aan de Amsterdamse SNDO en verbleef in 2013-14 aan de Jan van Eyck Academie in Maastricht. De Chileense choreograaf, danser en performer streeft er in zijn werk naar om de toeschouwer tot visuele introspectie te brengen. 

I N F I N I #14: N E † (7 min)

 

Michiel Soete (1986) is theatermaker, acteur, performer, lichtontwerper, scenograaf en muzikant. Afgelopen jaren werkte hij aan een breed scala aan projecten; Park Katrol (Kopergietery), een theatrale ‘zelfbouwinstallatie’ voor families, was in 2019 onderdeel van het Fort Ruigenhoek programma van Tweetakt.

I N F I N I #3: S E L D O M  R E A L (12 min)

 

Michiel Vandevelde (1990) werkt als choreograaf, danser, uitgever en curator. Een politiek en artistiek activisme is de rode draad door zijn artistieke werk, dat bestaat uit acties in de openbare ruimte, performances en het bouwen van diverse constructies. Van 2017-2021 is hij artist-in-residence in het Kaaitheater in Brussel.

I N F I N I #4: A N N E X (8 min)

 

Rebekka de Wit (1985) is schrijfster en theatermaakster. Haar meest recente boek, Afhankelijkheidsverklaring, verscheen in 2019 bij Uitgeverij Atlas Contact. Sinds 2014 is ze als gastdocent verbonden aan de Hogeschool Antwerpen. Samen met Freek Vielen en Suzanne Grotenhuis vormt ze sinds 2017 de artistieke leiding van De Nwe Tijd.

I N F I N I # 1 3 : U N T I L  W E  F I N D  A  T R A G E D Y  T H A T  I S  B I G  E N O U G H  T O  F I T  U S  A L L  (10 min)

 

Arkadi Zaides (1979) is choreograaf, danser en curator. Via zijn werk behandelt hij sociale en politieke kwesties en de fysieke impact hiervan op het menselijke lichaam. Zijn werk werd o.a. in 2013 met de Emile Zola prijs voor performancekunst bekroond.

I N F I N I #1 (13 min)

 

Jozef Wouters (1986) is scenograaf, theatermaker en beeldend kunstenaar. Wouters’ carrière in de podiumkunsten verliep van dans- en theatergezelschap fABULEUS via Scheld’Apen, d e t h e a t e r m a k e r en a.pass, alvorens met Decoratelier een eigen structuur op te richten voor de productie van zijn werk. Als beeldend kunstenaar en scenograaf werkte hij onder meer met De Nwe Tijd, Thomas Bellinck en vele anderen. Wouters’ werk verhoudt zich vaak tot een specifieke locatie, zoals in All problems can never be solved (2012), een project rond het probleemoplossend vermogen van architectuur in een sociale woonwijk in Brussel of Zoological Institute for Recently Exctinct Species (2013), waarbij hij een tijdelijke vleugel aan het Brusselse Museum voor Natuurwetenschappen bouwde om daar zijn kijk te geven op de keuzes die de mens maakt in de omgang met zijn habitat. Samen met Meg Stuart/Damaged Goods en dramaturg Jeroen Peeters werkte Wouters in 2017 aan de locatieprojecten Atelier III en Projecting[Space[. Tussen 2017-2021 is hij autonoom kunstenaar in residentie bij Damaged Goods.

I N F I N I #12 (5 min)

Meer

Stephan Sanders (Haarlem, 1961) is een Nederlandse schrijver, journalist, columnist en presentator. 

Hij studeerde Politicologie aan de Universiteit van Amsterdam, was lang werkzaam als redacteur van de Groene Amsterdammer, en doceerde aan de UvA, the University of Minnesota (USA), the University of Iowa (USA) en de Rijksuniversiteit van Groningen.

 Sanders presenteerde radio- en televisieprogramma’s voor verschillende omroepen (VPRO, KRO, Human, NOS/NTR) waaronder Het Blauwe Licht (met Anil Ramdas) en Met het Oog op Morgen. Als columnist werkte hij onder meer voor Vrij Nederland, de Volkskrant, en Trouw. Enkele van zijn boektitels zijn: Ai, Jamaica (verhalen), Buitenwacht (essays) en Iets meer dan een seizoen (memoires).

Meer

CREDITS

artistieke leiding
Jozef Wouters
dramaturgie
Jeroen Peeters
technische leiding
Menno Vandevelde
kunstenaars
Thomas Bellinck,
Benny Claessens,
Wim Cuyvers,
Begüm Erciyas,
Bryana Fritz,
Rimah Jabr,
Chris Keulemans,
Jisun Kim,
Sis Matthé,
Anna Rispoli,
Rodrigo Sobarzo,
Michiel Soete,
Michiel Vandevelde,
Rebekka de Wit,
Jozef Wouters,
Arkadi Zaides

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR