Holland Festival 2019 sluit legendarische editie af


Het Holland Festival sloot afgelopen weekend af met de voorstellingen Proces van de Poolse regisseur Krystian Lupa, Cion; Requiem of Ravel’s Bolero van Gregory Maqoma en Electro Symphonic Orchestra van Colin Benders. Het was de 72ste editie van het festival en de eerste waarin gewerkt werd met associate artists, dit jaar William Kentridge en Faustin Linyekula. Ook was er de legendarische wereldpremière van aus LICHT, de grootste productie van De Nationale Opera, Holland Festival, Koninklijk Conservatorium Den Haag en de Stockhausen Stiftung für Musik tot dusver. 

36 gezelschappen speelden 119 voorstellingen in 26 dagen. Het festival verwelkomde ruim 76.000 bezoekers, die zorgden voor een zaalbezetting van 84%. Er waren diverse gratis evenementen, waaronder Parlement debout in Amsterdam-Zuidoost, The Invisible Exhibition en Vehicle in theater Frascati en Opera in het Park: een vertoning van Pelléas et Mélisande in Park Frankendael. Het programma omvatte eveneens een uitgebreid contextprogramma, met (na)gesprekken, debatten, films en een expositie. 

Associate artists

Het festival werkte met twee associate artists uit Sub-Sahara-Afrika: William Kentridge (Zuid-Afrika) en Faustin Linyekula (Democratische Republiek Congo). Het festival coproduceerde nieuw werk van hen beiden, toonde van beiden bestaand werk en nodigde in samenspraak met de associates makers uit die aan hen verbonden zijn. Zo was de openingsvoorstelling Kentridges indrukwekkende muziektheaterproductie The Head & The Load, over de honderdduizenden Afrikanen die in de Eerste Wereldoorlog als dragers werden ingezet. Daarnaast stonden zijn ‘ciné-concert’ Paper Music en zijn interpretatie van de Ursonate van Kurt Schwitters op het programma. In Eye Filmmuseum werd de Kentridge-tentoonstelling 10 Drawings for Projection geopend. Van Linyekula toonden we Not Another Diva..., een theatraal concert met drie sterke vrouwelijke performers. Ook waren zijn multidisciplinaire klassieker Sur les traces de Dinozord en het nieuwe werk Congo te zien. In Amsterdam-Zuidoost ensceneerde Linyekula de theatrale optocht Parlement debout met lokale medewerkers. 

Het contextprogramma bevatte films, debatten en gesprekken, waarin het werk en denken van de associate artists van context werden voorzien. De onderwerpen sloten aan bij de actuele discussie in Nederland omtrent (neo)kolonialisme, onderdrukking en geschiedschrijving. Daarnaast fungeerde theater Frascati twee weken als ‘het huis’ van Kentridge en Linyekula, waar naast eigen werk dat van talentvolle, vaak jonge kunstenaars stond. Zij ontwikkelden dat ofwel in Kentridges Centre for the Less Good Idea in Johannesburg of in Linyekula’s Studios Kabako in Kisangani. 

Het artistiek team programmeerde tevens werk van kunstenaars die aan de associate artists verwant zijn. Zo was Antony and Cleopatra te zien van de Portugese regisseur Tiago Rodrigues, die als artistiek directeur van Teatro Nacional D. Maria II in 2016 Linyekula stadskunstenaar in Lissabon maakte. Het Colombiaanse Mapa Teatro, geleid door oud-studiegenoten van Kentridge, kwam met Los Incontados: un tríptico. De Zuid-Afrikaanse choreograaf Gregory Maqoma werkte met zowel Linyekula als Kentridge. Te zien waren zijn choreografie Cion en de solo Beautiful Me, waarvoor onder anderen Linyekula choreografisch materiaal leverde. Maqoma was bovendien te zien als danser in The Head & The Load, in een eigen choreografie. 

aus LICHT

De meest in het oog springende wereldpremière dit jaar was aus LICHT. 9.226 mensen bezochten de Gashouder voor drie uitvoeringen van de driedaagse marathonvoorstelling. Hierin kwamen vele hoogtepunten uit de operacyclus LICHT van Karlheinz Stockhausen voorbij, meer dan vijftien uur live muziek. Ruim zeshonderd mensen werkten vier jaar lang voor en achter de schermen aan deze ‘once-in-a-lifetime’-gebeurtenis, die gecoproduceerd is met De Nationale Opera, Koninklijk Conservatorium Den Haag en de Stockhausen-Stiftung für Musik. aus LICHT werd enthousiast ontvangen. The New Yorker noemde het ‘een van de grote theaterevenementen van deze eeuw.’ 

Opvallend werk

Ander werk dat dit jaar opviel, kwam onder anderen van de Belgische Anne Teresa De Keersmaeker, die met dansers van Rosas en de muzikanten van het B’Rock Orchestra in De zes Brandenburgse Concerten Bach liet horen en zien zoals u dat niet eerder meemaakte. De Poolse regisseur Krystian Lupa stond voor het eerst op het Holland Festival met zijn Kafka-bewerking Proces. Theatermaker Philippe Quesne debuteerde op het festival met het beeldende, absurdistische Crash Park, la vie d’une île. De controversiële, Spaanse theatermaakster Angélica Liddell kwam terug met The Scarlet Letter. En ook componist Bryce Dessner was weer aanwezig met de nieuwe muziektheatervoorstelling Triptych (Eyes of One on Another) over de Amerikaanse fotograaf Robert Mapplethorpe. Naar aanleiding van deze voorstelling richtte Melkweg Expo samen met Holland Festival de spraakmakende expositie Eyes on Robert in, nog te zien tot 31 juli. 

Mitra was beklemmend muziektheater over het tragische lot van een Iraanse psychoanalytica. Met Turan Dokht maakten de Iraanse componist Aftab Darvishi en Nederlandse regisseur Miranda Lakerveld een ‘interculturele herschrijving’ van de klassieke opera Turandot. De Franse schrijver en rapper Abd Al Malik was in het Muziekgebouw te zien met zijn ‘ritmische rebellie’ Le Jeune Noir à l’épée, waarin hij, gebruikmakend van teksten van Charles Baudelaire en Édouard Glissant, vertelde over zijn jeugd en ontsnapping uit de Franse banlieues. 

Digitale kunst

De virtual reality-ervaring Eight van de Nederlandse componist Michel van der Aa was zo populair dat het festival het aantal time-slots heeft verdubbeld om aan de grote belangstelling te voldoen. Eight is een van de tien voorgeselecteerden voor een Gouden Kalf van het Nederlands Film Festival in de categorie Best Interactive 2019. 

VPRO Publieksfavorieten 

Het publiek kon via een stemkaart en de Holland Festival app sterren geven aan bezochte voorstellingen of concerten. De favorieten van het publiek waren: 1. aus LICHT én Cion; Requiem of Ravel’s Bolero op een gedeelde eerste plaats, 2. The Head & The Load, 3. De zes Brandenburgse Concerten samen met Le Jeune Noir à l’épée

2020

Voor Holland Festival 2020 is Bill T. Jones (Verenigde Staten, 1952) de nieuwe associate artist. Met hem gaat het artistiek team van het festival aan de slag om een deel van het nieuwe festivalprogramma samen te stellen. Het festival nam na deze editie afscheid van algemeen directeur Annet Lekkerkerker. Zij wordt per 1 september opgevolgd door Emily Ansenk.