Programma content

Introductie tekst
Ammodo

Ammodo heeft zich als Productiepartner verbonden aan het Holland Festival voor de edities van 2018 tot en met 2021. Ammodo ondersteunt jaarlijks een aantal internationale coproducties en eigen initiatieven van het Holland Festival. Op deze manier kan het Holland Festival toonaangevend blijven in het introduceren van nieuwe makers voor Nederland, in het geven van compositie-opdrachten en in het aangaan van grote coproducties met internationale partners. De ondersteunde producties worden jaarlijks gepresenteerd onder de noemer Ammodo x Holland Festival.  


Ammodo
Ammodo is een organisatie die zich inzet voor de ontwikkeling van kunst en wetenschap. Door nieuw werk te ontwikkelen geven vooruitstrevende kunstenaars vorm en uitdrukking aan belangrijke hedendaagse thema’s en ervaringen. Nieuwe producties maken is kostbaar en voor partners risicovol omdat zij zich al in een vroeg stadium committeren, maar voor de ontwikkeling van kunstenaars is het van essentieel belang. Juliette de Wijkerslooth, directeur van Ammodo: “Het Holland Festival is toonaangevend in het (co)produceren en presenteren van vernieuwende producties op internationaal niveau. Het festival presenteert podiumkunst die nieuwe perspectieven onderzoekt en experimenteel of bevragend van aard is. Daarom verbindt Ammodo zich aan Holland Festival als Productiepartner.” De selectie Ammodo X Holland Festival is van deze samenwerking het resultaat. 

Holland Festival
Het Holland Festival is verheugd over de samenwerking met Ammodo. Directeur Annet Lekkerkerker: “Het Holland Festival is een ‘artist-driven’ festival, dat de kunstenaar en haar of zijn werk altijd centraal stelt. Met deze structurele bijdrage van Ammodo kan het Holland Festival nog beter risicovol blijven programmeren en belangwekkende kunstenaars aan het festival verbinden met coproducties en opdrachten.“

Ammodo x Holland Festival 2019

Ammodo ondersteunde in de periode 2013-2018:
El Djoudour, When the mountain changed its clothing, Nine Rivers, Coup Fatal, Delusion of the Fury, Nono: Trilogy of the Sublime,The Valley of Astonishment, You are my Destiny, Répons, mangerDie Stunde da wir nichts von einander wusstenThe Syrian National Orchestra for Arabic MusicStellaFifty for the Future, nicht schlafen, La chanson de Roland, Democracy in America, En manque en Black Angels, Neues Stück 1, The Way You Sound TonightNieuwe compositie Gurdjieff Ensemble, Lessons in Love and ViolenceGesualdoEnd CreditsSaigonLegacyTrojan WomenRichters Patterns.

De app van Holland Festival maakt gebruik van de volgende mogelijkheden:

  • Toevoegen van evenementen aan je kalender
  • Bellen vanuit de app

Vrienden van het Holland Festival ontvangen een korting van € 5 op elk eerste ticket per voorstelling en een korting van € 2,50 op elk volgende ticket voor dezelfde voorstelling.* Bij het plaatsen van een online bestelling kunt u de vriendenkorting gemakkelijk zelf verwerken.


-      Selecteer in het programma de voorstelling van uw voorkeur. 

-      Selecteer de datum (en tijdstip) waarop u de voorstelling wilt bezoeken.


-       Selecteer (indien mogelijk) de plaats(en) op de zaalplattegrond waar u wilt zitten.

-       Uw geselecteerde plaats verschijnt onder in het beeld.

-       Onder 'kaartsoort' vindt u een drop-down-menu.
          Selecteer hier bij elk eerste ticket per voorstelling het kaartsoort 'HF Vriend'.

-       Indien u meerdere tickets voor dezelfde voorstelling koopt,
        selecteert u bij elk volgend ticket het kaartsoort 'HF Vriend Introducé'.

-       Voeg de voorstelling toe aan uw winkelmandje.

-       Vanuit uw winkelmandje kunt u meer voorstellingen toevoegen of afrekenen.

-       U kunt hier eventueel ook nog het kaartsoort aanpassen.

-       Als u op afrekenen klikt, wordt u gevraagd in te loggen en vervolgens of u
        Vriend wilt worden.

-       Als u al Vriend bent klikt u op ‘Nee bedankt’.

-       Als u nog geen Vriend bent en Vriend wilt worden, klikt u op ‘Verder’. U kunt via de
        webshop Liefhebber worden. Er wordt € 55 toegevoegd aan uw winkelmandje en in
        het systeem geregistreerd dat u Vriend bent geworden. U kunt dan de
        Vriendenkorting zelf toepassen zoals hierboven beschreven.


*De volgende voorwaarden zijn van toepassing:

  • De prijs per ticket mag niet onder de € 15 uitkomen;
  • De korting geldt uitsluitend indien tickets gekocht worden bij Holland Festival Ticketservice; 
  • Enkele voorstellingen zijn van deze aanbieding uitgesloten. In 2019 is dit het project aus LICHT van De Nationale Opera, Koninklijk Conservatorium Den Haag en Holland Festival, De Kersentuin van Internationaal Theater Amsterdam, Pelléas et Mélisande van De Nationale Opera en Van Manen, Forsythe, Arqués van Het Nationale Ballet.

 

Een maand gratis Blendle Premium bij aankoop van kaarten

Blendle is partner van het Holland Festival. Holland Festival bestaat 70 jaar en om dat te vieren, trakteert Blendle Holland Festivalbezoekers op één maand gratis gebruik van Blendle Premium bij aankoop van kaarten voor Holland Festival voorstellingen.

 

Blendle is een online platform waarop u zonder abonnement toegang heeft tot meer dan 120 kranten en tijdschriften. Denk aan de Volkskrant, Trouw, het Parool, Vrij Nederland, De Groene Amsterdammer, Elsevier en Filosofie Magazine. Elke dag helpt Blendle u de verhalen te vinden die ertoe doen. Zo krijgt u dagelijks een overzicht van de opmerkelijkste achtergrondverhalen én een selectie van artikelen afgestemd op uw persoonlijke interesses.

 

2Blendlemobile     4Blendlecovers

Hoe werkt deze aanbieding?

Bij aankoop van festivalkaarten ontvangt u één maand gratis Blendle Premium cadeau.

  • Als u via de website van het Holland Festival tickets heeft besteld, dan heeft u een bevestigingsmail ontvangen met daarin een link met een unieke code.
  • Klik op de link in de bevestigingsmail om u aan te melden en volg de stappen om uw abonnement te activeren (u wordt doorverwezen naar de website van Blendle).
  • Geef op de website van Blendle uw persoonlijke voorkeuren aan voor onderwerpen en titels
  • U ontvangt elke dag de beste reportages, interviews en columns uit meer dan 120 kranten en tijdschriften, afgestemd op uw interesses en smaak.
  • Het abonnement stopt automatisch één maand nadat u uw code heeft verzilverd.
  • Uw unieke code kunt u activeren tot 31 juli 2017.

Meer weten over Blendle?

 

Looking for choir members! m/v

 

On June 15th and 16th 2017 Holland Festival will have the world premiere of the opera Octavia. Trepanation (music: Dmitri Kourliandski, director: Boris Yukhananov), a coproduction with the Moscow’s Stanislavsky Electrotheatre at the Muziekgebouw aan’t IJ. Are you looking for the opportunity to participate in a professional opera production? Holland Festival is looking for choir members! (m/f)! Octavia 220X175 2

Requirements

Due to the weight and height of the costume, we are looking for 80 physical strong male and female choir members with excellent stamina. Minimal length 170cm, clothing size M-XL. All voice types are allowed, excellent breath support is required. You have the basic skill set for A Prima Vista but most of all you have a musically develop hearing. And of course, you know what unisono singing entails! 

From all applicants full availability is required for the rehearsal dates listed below:

 

Weekend 1

Friday   31/3/2017  19:30-22:00  

Saturday  1/4/2017  09:30-17:00  

Sunday   02/4/2017 09:30-13:00  

 

Refresh rehearsals*

Monday   10/4/2017 19:30-22:00 

Tuesday  11/4/2017 19:30-22:00

 

Weekend 2

Friday   21/4/2017 19:30-22:00  

Saturday  22/4/2017 09:30-17:00  

Sunday   23/4/2017 09:30-13:00     

 

Midweek(end) 3 

Wednesday 10/5/2017 19:30-22:00  

Thursday 11/5/2017 19:30-22:00  

Friday   12/5/2017 19:30-22:00  

Saturday 13/5/2017 09:30-17:00      

Sunday   14/5/2017  09:30-15:00     

 

Week(end) 4

Friday  09/6/2017 19:00-22:00

Saturday 10/6/2017 13:00-17:00

Sunday  11/6/2017 13:00-17:00

Monday  12/6/2017 19:00-23:00  

Tuesday  13/6/2017  14:00-22:00 

Wednesday 14/6/2017 13:00-17:00+ Dress rehearsal 19:00-23:00   

Thursday  15/6/2017 V1 19:00-23:00

Friday   16/6/2017 V2 19:00-23:00

 

All rehearsals will take place in Amsterdam.

Offered

  • experience as a chorus member in a professional opera production
  • a free guest ticket for the dress rehearsal on June 14th, 2017 at 7:30PM.
  • Travel expenses (Public Transport, 2nd class ticket) can be covered for applicants living outside Amsterdam.
  • During rehearsals you will be provided with coffee/tea and during rehearsals scheduled all day (09:30-17:00) a lunch will be provided. For evening rehearsals which start in the afternoon (13:00-23:00)  we will provide dinner.
  • Two T-shirts

Procedure

We kindly ask you to apply through the online form.
In this application we request a digital copy of your ID or Passport* and a recent picture of yourself. Deadline for applying will be March 27th, 2017.
After you’ve submitted the form, you will receive a confirmation of application within 5 work days. After closing date you will receive a confirmation of participation.

 

Website:

Technische realisatie en hosting: Redhotminute
Vormgeving: Thonik

Cookie beleid

Wat is een cookie?
De meeste websites die u bezoekt, maken gebruik van cookies om uw gebruiksgemak op de website te verbeteren. Zo zorgen cookies ervoor dat een website u en uw voorkeursinstellingen "onthoudt" tijdens uw bezoek aan de site of bij herhaalde bezoeken aan de site.
Cookies kunnen op verschillende manieren gebruikt worden. Bijvoorbeeld om u efficiënt te laten navigeren tussen verschillende pagina's, voor het opslaan van uw gebruiksvoorkeuren en voor analyse van de navigatie, om de website gebruikersvriendelijk te maken.
Cookies zorgen ervoor dat de interactie tussen u en de website sneller en gemakkelijker verloopt. Als een website geen gebruik maakt van cookies, denkt het - iedere keer als u naar een nieuwe pagina van de site gaat - dat u een nieuwe bezoeker bent. Een voorbeeld: als u uw logingegevens hebt ingevoerd en u gaat naar een andere pagina, herkent de website u niet en blijft u niet ingelogd.

Veel websites bieden informatie en diensten aan waar u niet voor hoeft te betalen. Om het gebruik van de websites gratis te kunnen aanbieden, worden er advertenties vertoond. Deze advertenties kunnen eveneens gebruik maken van cookies. Als u via de bezochte website naar een webshop gaat, wordt met behulp van cookies informatie uitgewisseld. Deze informatie bevat bijvoorbeeld de informatie dat u via die bepaalde website naar de webshop bent gegaan om een product te kopen. De website ontvangt vervolgens een vergoeding. Op deze manier kunnen u en andere bezoekers de website kosteloos blijven bezoeken.
Cookies kunnen geplaatst worden door de site die u bezoekt of door andere websites (of andere online dienstverleners) die de content beheren die worden vertoond op de pagina die u bezoekt.

Wat zit in een cookie?
Een cookie is een eenvoudig tekstbestand dat door uw browser wordt opgeslagen op uw computer wanneer u een website bezoekt. Een cookie bevat de informatie die de website bij een volgend bezoek graag wil weten. Bijvoorbeeld uw voorkeursinstellingen voor de volumeknop, informatie over een advertentie of adverteerder, of een unieke ID-code. Alleen de website die een cookie plaatst, kan de informatie van dat cookie uitlezen.

Wat gebeurt er als u geen cookies accepteert
Laten we voorop stellen dat cookies onschuldig zijn en dat u ze op ieder gewenst moment kunt verwijderen. De nieuwe privacywetgeving garandeert u de mogelijkheid om cookies niet te accepteren op de door u bezochte websites. Sommige websites bieden u zelfs de mogelijkheid om te kiezen welke cookies u wel of niet accepteert. Houd u er rekening mee dat wanneer u cookies niet accepteert, u bepaalde functionaliteiten van de website kunt verliezen. U kunt bijvoorbeeld geen informatie delen via Twitter of Facebook of doorgelinkt worden naar andere websites. Via uw browser kunt u cookies beheren.

Meer over de verschillende cookies en andere meettechnieken

Functionele cookies
Functionele cookies zijn noodzakelijk voor het gebruik van de website waarop u zich bevindt, bijvoorbeeld om te herkennen dat u dezelfde gebruiker bent die de vorige pagina op de site heeft bezocht, of om uw voorkeuren te onthouden.

Performance cookies
Performance cookies worden gebruikt om te meten of een vertoonde advertentie leidt tot een aankoop of bijvoorbeeld een inschrijving. Websites worden hiervoor vergoed. Zo kunnen websites inkomsten genereren en het bezoek naar de website gratis houden. Deze vorm van cookies slaat geen persoonlijke informatie op en wordt niet herleid naar personen.

Analytische cookies
Voor het continu verbeteren van de website worden analytische cookies gebruikt. Hiermee worden bezoekersstatistieken bijgehouden. Dit is informatie over bijvoorbeeld hoeveel bezoekers de website bezoeken, welke pagina's bezoekers bekijken, waar ze vandaan komen en waar ze op klikken, welke browser en schermresolutie ze gebruiken. Deze informatie wordt niet herleid naar een individuele bezoeker. Via Google Analytics worden deze cookies gebruikt voor remarketingdoeleinden.

Profilering cookies
Dit zijn cookies die ervoor zorgen dat de getoonde advertenties beter aansluiten bij de interesses van de bezoeker. Advertentiebedrijven meten het succes van hun campagnes, de mogelijke interesses van de bezoeker en eventuele voorkeuren (bijv. wilt u het geluid uit hebben of heeft u de advertentie al eerder gezien) door cookies uit te lezen. Een advertentiebedrijf kan de gegevens van de banners op meerdere websites combineren om een beter profiel op te stellen. Zo kunnen adverteerders hun cookies op meerdere sites plaatsen en op deze wijze een beeld krijgen van de interesses van de gebruiker. Met deze informatie kunnen websites u relevantere advertenties tonen. Het kan gebeuren dat u na het bezoeken van een webwinkel op andere sites advertenties ziet met de door uzelf bekeken producten of soortgelijke producten. Profilering cookies worden daarnaast ook gebruikt door Youtube, Facebook, Twitter en Flickr, bijvoorbeeld als u op de "like" knop klikt.

Alternatieven voor cookies
Naast cookies gebruiken sommige websites nog andere technieken die dezelfde doelen hebben als de verschillende soorten cookies. Een voorbeeld is IP-fingerprint-tracking. Dit is een alternatief voor bijvoorbeeld performance cookies. Ook hiermee kan een website controleren of een bezoeker via een bepaalde website naar een webshop is gegaan. Computers maken gebruik van een IP-adres, een "digitaal postadres" om de servers van het internet te vertellen welke computer een bepaalde webpagina wil zien. Daarbij wordt ook enige informatie over de browser meegestuurd, zodat de webpagina op de juiste manier vertoond wordt. De combinatie van deze gegevens kan worden gebruikt om met enige zekerheid te zeggen dat de bezoeker van een gratis website later een product koopt op een website. Met deze informatie kan de gratis website dan weer een vergoeding krijgen.

Sacred Environment

Oratorio for choir, soloists, electronics and orchestra by composer Kate Moore

Accompanying live VR installation by visual artist Ruben van Leer

Music
Music & Libretto Kate Moore
Conductor Brad Lubman
Choir Conductor Daniel Reuss
Didgeridoo Lies Beijerinck
Soprano Alex Oomens
Performed by Radio Filharmonisch Orkest, Groot Omroepkoor
Production Holland Festival, NTR Radio

Visual VR Installation
Visual Artist Ruben van Leer
Performer Esther Mugambi
Dramaturgist Martin Butler
Lead Creative coder Victor Martins
Interactive Design Roy Gerritsen 
Interactive Coder Tim Gerritsen
Line Producer Rogier van Ostaijen
VR studio Boompje Studio
Costume Design Clifford Portier
Lidar scanning Andrew Borsch
Light design Robert Wit
VR video Peejee Doorduin
Produced by Truth.io & Holland Festival

We wish to acknowledge the custodians of this land, the people of the Wonnarua and Darkinjung nations and their Elders past and present. I acknowledge and respect their continuing culture and the contribution they make to the life of this region.

Special thanks to: Nina Frankova, Marion Winkler, Trevor Wilson, Fiona Crain, Stuart McMinn, Leanne King, Phil Sheppard, John Shipp, Stuart Gibson, Rex Thompson, Nerida Moore, Chris Moore. The Holland Festival, Robert Nasveld, NTR, Daniel Reuss, Brad Lubman, Lies Beijerinck, Alex Oomens, Ruben van Leer, Clare Gallagher, Arno Peeters, Gobo Image, Tiemen Rapati, David Zaagsma, Mai Marie Dijksma, Rebecca Baart, Ersinhan Ersin and Vincent Lindeboom (Next Empire)

Cardboards supported by Google Arts & Culture

The VR installation is supported by the AFK

Festival website: www.hollandfestival.net

Project website: www.sacredenvironment.net

De informatie op deze website is met uiterste zorg samengesteld. Hoewel Holland Festival tracht deze informatie steeds zo actueel, volledig en nauwkeurig mogelijk te houden, kunnen aan deze website geen rechten ontleend worden. Het is niet toegestaan de inhoud in en van deze website te kopiëren en/of te veranderen.

Holland Festival aanvaardt geen enkele aansprakelijkheid voor de inhoud, het functioneren of het bestaan van sites waar door middel van een link naar wordt verwezen, noch voor de producten en/of diensten die op dergelijke sites wordt aangeboden. 

Holland Festival aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enige directe of indirecte schade ten gevolge van mogelijke fouten en tekortkomingen in deze website. Wijzigingen kunnen zonder voorafgaande kennisgeving worden aangebracht. Tarieven en voorwaarden zijn mogelijk aan verandering onderhevig.

Selecteer hieronder hoe laat u de video-installatie wilt bezoeken.

12:00 uur - momenteel geen kaarten beschikbaar

14:00 uur - momenteel geen kaarten beschikbaar

16:00 uur - bestellen

19:00 uur - bestellen

De Holland Festival-app voor iPhone en Android

Download nu gratis de Holland Festival-app. Met deze betrouwbare bondgenoot op uw telefoon bent u altijd op de hoogte tijdens het festival. De app is de ideale aanvulling op de website en het gedrukte programma. Natuurlijk kunt u er ook kaartjes mee kopen. De app zal nog tijdens het festival worden uitgebreid met meer functionaliteit.

Wat kunt u er nu al mee doen?

- Het volledige programma inzien.

- Uw lijst met festivalfavorieten samenstellen en toevoegen aan uw agenda.

- Trailers bekijken.

- Festivallocaties opzoeken.

- U laten adviseren over passende voorstellingen met de keuzehulp.

 - Online stemmen voor de VPRO-publieksfavoriet.

- Gratis (bijna) alle programmaboeken downloaden.

- Livestreams bekijken van de inleidingen.

 

De Holland Festival-app is vanaf nu gratis te downloaden in de App Store en via Google Play.

 

Denk met ons mee

Heeft u een fout ontdekt of een goed idee voor een uitbreiding van de app? Laat het ons weten. Uw mening wordt zeer op prijs gesteld. Klik hier en stuur uw opmerkingen aan ons team.

 

De Holland Festival-app is ontwikkeld door het communicatieteam van het Holland Festival, mediabedrijf Redhotminute en designbureau Thonik.

Kloppend hart van het festival

Stadsschouwburg Amsterdam is het kloppend hart van het Holland Festival. Dit is dé plek om voor of na de voorstellingen af te spreken en meer over het festival te weten te komen. Ontmoet de artiesten of verdiep u in het festivalprogramma. Ook vindt een groot deel van het contextprogramma hier plaats. Zo is Het Parlement van de Dingen eenentwintig dagen aanwezig met gesprekken en installaties. Het restaurant serveert elke dag een speciaal menu en het is mogelijk om tot 23:00 te dineren.

Fonds 21 - logo  

Het Holland Festival is bijzonder trots op de samenwerking met Fonds 21. Fonds 21 is sinds 2008 hoofdbegunstiger van het Holland Festival. In de samenwerking ligt de nadruk op het verbreden en verjongen van het Holland Festivalpubliek voor de presentatie van de wereldtop van nu en van morgen.

 

Nederland heeft veel ambitieuze professionals die de samenleving willen verrijken met hun ideeën. Nu en voor volgende generaties. Fonds 21 helpt die ideeën te realiseren. Op het gebied van Jongeren & Maatschappij en Kunst & Cultuur worden projecten ondersteund. Niet alleen financieel, maar ook als betrokken partner en adviseur met oog voor de kansen en uitdagingen van deze tijd. 

Fonds 21 steunt een diversiteit aan grote en kleine projecten verspreid over heel Nederland. Dat gebeurt op basis van aanvragen en door middel van tijdelijke programmaregelingen. Het Nederlandse publiek is de rode draad in het beleid voor Kunst & Cultuur; via hen geeft Fonds 21 uitdrukking aan het maatschappelijk dividend. Met het vergroten van de zelfredzaamheid van jongeren in de pijler Jongeren & Maatschappij komt het sociale gezicht van Fonds 21 naar voren.

"Fonds 21 is trots op het Holland Festival. In de maand juni brengt het festival een breed scala aan voorstellingen met werk van nationale en internationale theatermakers, componisten, choreografen en performers. Bekende en minder bekende. De uitdagende programmering getuigt van lef en maakt dat het festival van grote betekenis is voor het kunst – en cultuuraanbod in Nederland."

Marie Hélène Cornips, algemeen directeur Fonds 21.

 

Fonds 21 - publiek Woodkid_1 publiek bij Woodkid (2014)
HF Young Acad 200x175 HF Young Academy
 Fonds 21 - Proms  Holland Festival Proms
   

De Groene Amsterdammer heeft voor het archief vier thematische boeketten van artikelen over het festival samengesteld. De bundelingen artikelen zijn samengesteld door redacteur Max Arian die in 1956 voor het eerst het festival bezocht. 

 

Boeket 1
Matthijs Vermeulen als recensent, criticus, componist en onderwerp van debat
"De Groene Amsterdammer heeft in zeventig jaar honderden artikelen over het Holland Festival geschreven, altijd met een curieus, steeds veranderend mengsel van bewondering, nieuwsgierigheid, kritiek en afstand. Die dubbelzinnigheid was echter nooit zo groot als in het eerste decennium van het festival, toen Matthijs Vermeulen met veel elan in De Groene over muziek schreef." Lees verder
door Max Arian, 17 mei 2017 


Boeket 2
Een klaterende stroom nieuwe Nederlandse componisten
"De Groene Amsterdammer is als het om het jubilerende Holland Festival gaat die volle zeventig jaar consequent bezig geweest de nieuwe Nederlandse muziek te bevorderen, te stimuleren, ja te eisen en af te dwingen. Daarover schreef niet alleen componist en muziekcriticus Matthijs Vermeulen in de jaren veertig en vijftig. In de jaren zestig en zeventig steunde De Groene de eisen van de Notenkrakers, de bende componisten om Louis Andriessen, Peter Schat, Jan van Vlijmen, Reinbert de Leeuw en Misha Mengelberg." Lees verder
door Max Arian, 25 mei 2017

Boeket 3
Internationale theaterverrassingen

"Van Beckett tot Peter Sellars, van Pina Bausch tot Bob Wilson, misschien is voor een weekblad als De Groene Amsterdammerhet aller-leukste aan het Holland Festival dat redacteuren en medewerkers steeds weer voor grote verrassingen komen te staan." Lees verder
door Max Arian, 8 juni 2017

Boeket 4
Weerbarstige meesters
"De Groene is schrijvend over het Holland Festival in de loop van zeventig jaar niet in de eerste plaats geïnteresseerd in topkwaliteit en beroemdheden, maar vooral in het ontdekken van nieuwe ideeën, nieuwe vergezichten, dwarse meningen, weerbarstige meesters." Lees verder
door Max Arian, 18 juni 2017

 

HF Young, jouw gids door het Holland Festival

HF Young is een community van jonge cultuurliefhebbers. Bezoek je graag voorstellingen en ben je niet ouder dan 39 jaar? Dan is HF Young iets voor jou! In aanloop naar het festival worden speciale events georganiseerd en tijdens het Holland Festival profiteer je van fikse korting op mooie voorstellingen. Na afloop van de voorstelling is er altijd een borrel en het eerste drankje krijg je gratis. 

Met fikse korting naar topvoorstellingen

Je betaalt voor HF Youngvoorstellingen slechts € 20 per ticket en voor Electro Symphonic Orchestra zelfs maar € 10.  

Voor de geselecteerde voorstellingen is er een vast aantal HF Young-kaarten beschikbaar. Kies een voorstelling en selecteer het kaarttype HF Young in het bestelproces. Op = op... Dus wees er snel bij!

HF Young selectie 2019

HFYsel_TheHead HFYsel_Los
HFYsel_Surles  HFYsel_Beaut
HFYsel_Rough  HFYsel_Actress
HFYsel_Triptych  HFYsel_Colin
HFYsel_Acad  

We zijn blij met jouw support!

Als je enthousiast bent over HF Young en je wilt je enthousiasme delen met vrienden, dan kun je HF Young ambassadeur worden. Daar zijn wij bijzonder blij mee en in ruil daarvoor geven we ook iets terug.

Als ambassadeur:

promoot je HF Young events en HF Young voorstellingen op social media door berichten te delen en/of te liken 

enthousiasmeer je je vrienden om met je mee te gaan naar HF Young voorstellingen of events

In ruil daarvoor krijgt een ambassadeur:

extra voordeel: een ticket gratis bij aankoop van vier tickets tijdens de HF Young events in aanloop naar het festival

gratis toegang tot de HF Young kick off 

kijkje achter de schermen tijdens de de HF Young kick off ontmoet je Holland Festival directie en programmeurs en krijg je op ludieke en persoonlijke wijze ins & outs over het festivalprogramma te horen

AANMELDEN

1. Je bent niet ouder dan 39 jaar;

2. Je liket de HF Young Facebook- of LinkedIn-pagina.

3. Je kunt vervolgens voor € 20 een ticket kopen voor de geselecteerde HF Young-voorstelling.

4. Selecteer kaarttype HF Young in de voorstelling van je keuze

 Let op: bij de voorstellingen kan gecontroleerd worden op leeftijd.

Vrienden van vrienden

Uiteraard mag je als lid ook kaarten voor vrienden bestellen. Hoe meer zielen hoe meer vreugd. Vanzelfsprekend zijn jouw vrienden die meegaan naar een HF Young event ook niet ouder zijn dan 39. In ruil voor deze korting ontvangen we graag ook een like van jouw vrienden op de Facebook- of LinkedInpagina van HF Young.

HF Young Circle 2019

Alle activiteiten van HF Young worden mogelijk gemaakt door een team van enthousiaste young professionals. Zij maken zich sterk voor alle HF Young events en maken elk jaar een selectie uit het totale festivalaanbod.

De HF Young Circle 2019 bestaat uit:

Ikenna Azuike
Hassina Bahar
Victorine Dijkstra
Steven van den Haak
Omar de Jong
Andrea Kristić
Naomi van der Linden
Rick Nelson
Bart Truijens
Cornell Vernooij
Esther Zijtregtop

HF Young-coördinator

Neem voor meer informatie contact op met Manon Schreurs, HF Young-coördinator, via [email protected] of bezoek onze HF Young facebook-pagina.

Bimhuis

14:30 Jherek Bischoff, stargaze strings
Componist en multi-instrumentalist Jherek Bischoff speelde eerder samen met Kronos Quartet, David Byrne, Robert Wilson en Neil Gaiman. Zijn werk bestrijkt uiteenlopende genres als pop, indie rock, klassiek en ambient. Dit concert deelt hij het podium met het strijkkwartet stargaze strings, de vier strijkers uit het ensemble stargaze, dat later ook nog samen met Jherek Bischoff optreedt in Holland Festival Proms: Tribute to Blackstar.

17:00 Trio Da Kali
Trio Da Kali speelt in deze sessie nummers uit zijn eigen repertoire van hedendaagse griotmuziek. Het Malinese trio bestaat uit Hawa Kasse Mady Diabaté (zang), Mamadou Kouyaté (bas-ngoni) en Fodé Lassana Diabaté (balafoon). ‘Da kali’ betekent ‘een eed zweren’, in dit geval de belofte van de griot (een soort bard en geschiedenisbewaarder) om de verhalende, Malinese muziektraditie voort te zetten.

19:45 Masterclass David Harrington met Pelargos Kwartet
David Harrington, primarius en oprichter van het Kronos Quartet, geeft een openbare masterclass. Al meer dan veertig jaar werkt Harrington samen met componisten en muzikanten van over de hele wereld. Onder zijn leiding werkt het Pelargos Kwartet aan Sweeter Than Wine van de Amerikaanse componist Ken Benshoof, een werk uit het Fifty for the Future-repertoire.

 

Grote Zaal

13:00 Kronos Quartet & Masha Vahdat
In het eerste concert in de Grote Zaal deelt Kronos het podium met de Iraanse zangeres Mahsa Vahdat. Zij is een van de invloedrijkste zangeressen en uitvoerders van Perzische vocale muziek. Ze zingt, begeleid door Kronos, haar eigen songs op teksten van klassieke Perzische dichters. Ook speelt het Kronos Quartet de wereldpremière van een van de nieuwste opdrachten uit het Fifty for the Future-project: Little Black Book van de Amerikaanse  producer Jlin, geroemd om haar duistere, futuristische muziek. Haar debuutalbum Black Origami werd in 2017 door Rolling Stone uitgeroepen tot beste elektronische album van het jaar. 

15:45 Ragazze Plays Kronos Classics is.m. Kapok
Als er één Nederlands strijkkwartet is dat net zo avontuurlijk is als het Kronos Quartet en net zo graag de grenzen opzoekt van de discipline, dan is het wel het Ragazze Quartet. Vorig festival speelde het kwartet George Crumbs Black Angels, een van de eerste composities op het repertoire van Kronos. In dit concert speelt Ragazze zijn andere favoriete Kronosclassics, met onder andere werk van componisten als Aleksandra Vrebalov, Terry Riley (met Kapok) en Carlos Paredes (arr. Osvaldo Golijov).


18:15 Kronos Quartet & Vân-Ánh Võ & Jherek Bischoff
Vân-Ánh Võ is een Vietnamees-Amerikaanse muzikante en met een Emmy Award bekroonde componiste, die traditionele Vietnamese instrumenten combineert met invloeden vanuit de rest van de wereld. Samen met Kronos neemt ze het publiek mee op een muzikale reis door Vietnam. De tweede helft van het concert deelt het Kronos Quartet het podium met de Amerikaanse muzikant en componist Jherek Bischoff, ook wel omschreven als ‘de verbindende factor’ tussen pop, rock en klassieke muziek.

21:00 Kronos Quartet & Trio Da Kali
Hoogtepunt van een dag Kronos Quartet in het Muziekgebouw is het concert van Kronos met het Malinese Trio Da Kali.
NB: Voor dit concert heeft u een apart ticket nodig - uitverkocht. 

bekijk hier de setlist van Kronos Quartet / Ragazze

13:00 Kronos Quartet

Mario Galeano Toro / Microsurco de Liebre *
Philip Glass / Quartet Satz *
            Composed for Fifty for the Future: The Kronos Learning Repertoire
Jlin (arr. Jacob Garchik) / Little Black Book *
            Composed for Fifty for the Future: The Kronos Learning Repertoire
Wu Man (arr. Danny Clay) / Four Chinese Paintings: IV. Silk and Bamboo 丝与竹 *
            Composed for Fifty for the Future: The Kronos Learning Repertoire

13:30 Kronos Quartet & Mahsa Vahdat

Mahsa Vahdat (arr. Sahba Aminikia) / The Sun Rises +
                        The Sun Will Rise
                        Vanishing Line
                        My Ruthless Companion
Mahsa Vahdat (arr. Atabak Elyasi) / Dead yet I was, then came to life +
Mahsa Vahdat (arr. Sahba Aminikia) / Kurdish Song +

15:45 Ragazze play Kronos Classics

Tusen Tankar (swedish traditional)
Alexandra Vrebalov / Hold me neighbour in this storm 
Carlos Paredes (arr. Osvaldo Golijov) / Anhos Verdes 
Terry Riley (arr. Kapok en Ragazze) / Sunrise of the planetary dream collector

18:15 Kronos Quartet & Vân-Ánh Võ


Traditional/Kim Sinh (arr. Jacob Garchik) / Lưu thủy trường +
Jonathan Berger / My Lai Lullaby *
            written in collaboration with David Harrington and Vân-Ánh Võ
Henry Purcell (arr. Vân-Ánh Võ) / The Cold Song from King Arthur +
John Dowland (arr. Kronos Quartet and Vân-Ánh Võ) / Lachrymæ Antiquæ +
Gustav Mahler(arr. Kronos) / Ich bin der Welt abhanden gekommen + 


18:45 Kronos Quartet & Jherek Bischoff

Konono No1 (arr. Jherek Bischoff) / Kule Kule +  
Jherek Bischoff / A Semiperfect Number
Jherek Bischoff / Flying Rivers
Jherek Bischoff / Stranger *
Jimi Hendrix (arr. Steve Riffkin) / Purple Haze +

21:00 Kronos Quartet & Trio da Kali

    Selectie van cd Ladilikan:
Tita
Kene Bo
Kanimba
Garaba Mama
God Shall Wipe All Tears Away
Lila Bambo
Sunjata
Eh Ya Ye

Encore: Ladilikan

* Written for Kronos
+ Arranged for Kronos

KLEINE ZAAL

14:30 Masterclass Sunny Yang & John Sherba met De Formule
Sunny Yang en John Sherba geven een openbare masterclass. Het studentenensemble De Formule werkt onder hun leiding aan Laurie Andersons Shutter Island, een werk uit Fifty for the Future.

17:00 Masha Vahdat, Tord Gustavsen
De Iraanse Mahsa Vahdat zingt liederen die voortkomen uit de Perzische vocale traditie: klassieke en regionale volksmuziek, maar met een hedendaagse invalshoek. Ze componeert de meeste van haar liederen zelf, vaak op basis van gedichten van grote Perzische dichters als Hafez en Rumi. In dit concert treedt ze op met de Noorse jazzpianist Tord Gustavsen.

19:45 Vân-Ánh Võ
De Vietnamese, in Amerika woonachtige muzikante Vân-Ánh Võ is een van de meest vooraanstaande bespelers van Vietnamese instrumenten, zoals de đàn tranh (een snaarinstrument). In dit concert laat ze muziek uit de verschillende regio’s van Vietnam samenvloeien met hedendaagse westerse soundscapes. Daarnaast speelt ze bewerkingen van Amerikaanse muziek voor haar instrumenten.

ATRIUMKAMER

vanaf 14:00 films 
Kronos speelde vele memorabele soundtracks, die in een speciaal filmprogramma te zien zijn.

14:00 - 17:00 - Heat (1995)
muziek Elliot Goldenthal, regie Michael Mann
17:00 - 18:30 - Dracula (1931)
muziek Philip Glass, regie Tod Browning
19:45 - 20:30 - Beyond Zero: 1914-1918 (2014)
muziek Aleksandra Vrebalov, regie Bill Morrison
20:45 - 22:30 - Requiem for a Dream (2000)
muziek Clint Mansell, regie Darren Aronofsky


ATRIUMZAAL

14:30 Masterclasses Hank Dutt met Babylon Quartet
Hank Dutt (altviool) van het Kronos Quartet geeft een openbare masterclass. Onder leiding van Dutt werkt het Babylon Quartet aan Satellites van Garth Knox, een compositie uit Fifty for the Future.

17:00 Fifty for the Future Talk
Vandaag, op de dag van de Kronos Sessions, verschijnen de vijf nieuwste composities uit het Fifty for the Future-project van het Kronos Quartet. Met deze gloednieuwe werken van Islam Chipsy, Aft ab Darvishi, Philip Glass, Onutė Narbutaitė en Yevgeniy Sharlat zijn inmiddels 25 van de 50 geplande werken verschenen. In een levendige paneldiscussie met veel beeld- en geluidsfragmenten maken Janet Cowperthwaite (managing director Kronos Quartet), David Harrington (violist en oprichter van Kronos) en Jochem Valkenburg (programmamanager muziek en muziektheater van het Holland Festival) halverwege de balans op van dit grensverleggende compositieproject. Holland Festival is ‘legacy partner’ van Fifty for the Future.

19:45 Ebonit Saxophone Quartet
Twee jaar geleden volgde dit Nederlandse saxofoonkwartet een masterclass van Kronos’ Hank Dutt op het festival. Ze studeerden Sunjata’s Time in van Fodé Lassana Diabaté (Trio Da Kali). Dit jaar spelen ze het in hun eigen concert in de Kronos Sessions. Evenals werk van componisten Philip Glass en Tristan Keuris.


FOYERDECK

Aanstormende strijkkwartetten van het Koninklijk Conservatorium in Den Haag en de Nederlandse StrijkKwartet Academie spelen op de speciale Fifty for the Future stage. Elk kwartet speelt een zelf gekozen compositie uit het Fifty for the Future-repertoire. Gedurende de dag werken de kwartetten in een van de openbare masterclasses met een van de leden van het Kronos Quartet aan deze compositie.

14:00 Babylon Quartet
Babylon Quartet is een innovatief strijkkwartet met een repertoire dat zowel Haydn, Stravinsky en Britten als The Beatles en Radiohead omvat. De afzonderlijke leden componeren ook eigen muziek. In 2015 won het kwartet de Grote Kamermuziek Prijs. In 2016 ontvingen ze het Kersjes Fonds Strijkkwartet Stipendium. Babylon Quartet speelde onder meer in Het Concertgebouw, De Doelen, TivoliVredenburg en Muziekgebouw Eindhoven en bestaat uit Leonid Nikishin (viool), Danielle Daoukayeva (viool), Kellen McDaniel (altviool) en William McLeish (cello). Babylon Quartet speelt Satellites van de Ierse violist en componist Garth Knox.

15:15 Pelargos Kwartet
Het Pelargos Kwartet bestaat uit Hadewych de Vos (viool), Kaja Majoor (viool), Anna Jurriaanse (altviool) en Wilma de Bruijn (cello). Alle leden studeren aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag. Het kwartet heeft deelgenomen aan het Prinses Christina Concours in Rotterdam en won de Ensemble Aanmoedigingsprijs. Pelargos Kwartet speelt Sweeter Than Wine van de Amerikaanse componist Ken Benshoof. ‘Een goede uitdaging voor ons, waarmee we ons samenspel verder kunnen ontwikkelen.’ 

16:30 De Formule 
De Formule bestaat uit vijf musici: Laura Lunansky, Coraline Groen, Michiel Wittink, Rogier Tamminga en Rik Kuppen. In wisselende bezettingen spelen zij nieuwe muziek in gevarieerde programma’s. De leden bespelen instrumenten die zij in bruikleen hebben gekregen van het Nationaal Muziekinstrumenten Fonds. In maart 2018 won het ensemble de Grote Kamermuziek Prijs. De Formule speelt Shutter Island van de Amerikaanse componist Laurie Anderson.

Holland Festival streeft naar optimale dienstverlening bij uw bezoek aan onze website. In bepaalde gevallen wordt u gevraagd om uw gegevens te verstrekken. Dat kan zijn indien u plaatsbewijzen wenst aan te schaffen of indien u Vriend wenst te worden van het Holland Festival. Holland Festival verwerkt deze gegevens en neemt daarbij uw privacy serieus. Uw gegevens worden met zo optimaal mogelijke zorg behandeld. Holland Festival houdt zich in alle gevallen aan de eisen die de huidige wetgeving stelt aan de bescherming van persoonsgegevens. Het wettelijk kader betreft in dit geval de A.V.G: Algemene Verordening Gegevensbescherming. 

Doel verwerking persoonsgegevens
Het Holland Festival maakt gebruik van het kaartverkoopsysteem van de stadsschouwburg indien u via onze website plaatsbewijzen aanschaft. De aldus verkregen persoonsgegevens alsmede de gegevens die u aan Holland Festival heeft verstrekt indien u onze nieuwsbrief wenst te ontvangen of u vriend wenst te worden van het Holland Festival worden voor de volgende doeleinden gebruikt: 

  • Het verwerken van uw aanschaf van plaatsbewijzen, toesturen van programmawijzigingen en andere noodzakelijke bezoekersinformatie; 
  • Het met uw instemming toesturen van nieuwsbrieven en andere informatie over het Holland Festival;
  • Het uitvoeren van analyses en klanttevredenheidsonderzoek

Welke gegevens verwerkt Holland Festival
Alle gegevens die nodig zijn voor de hierboven gemelde verwerkingsdoelen worden aan u gevraagd bij uw bezoek aan onze website indien u kaarten wenst te bestellen of vriend van het Holland Festival wenst te worden. Het betreft in beide gevallen volledige naam- en adresinformatie, e-mailadres, telefoonnummer en informatie die een financiële afwikkeling van een mogelijke transactie mogelijk moeten maken. Wij bewaren deze gegevens totdat u de wens uit dat deze gegevens niet meer door Holland Festival mogen worden bewaard. 

Informatie over en inzage in gegevens
Indien u vragen, op- en aanmerkingen of klachten heeft over het gebruik van de van u ontvangen persoonsgegevens, kunt u zich daarmee richten tot de afdeling Communicatie & Marketing via het e-mailadres: [email protected]. U kunt daarbij aangeven indien u geen nieuwsbrieven, programmawijzigingen en andere noodzakelijke bezoekersinformatie meer wenst te ontvangen. Ook kunt u via uw melding aangeven dat u inzage in uw gegevens wenst en eventueel kunt verzoeken om verwijdering van uw gegevens uit onze data.

Het gebruik van cookies
Holland Festival plaatst bij uw bezoek aan onze website cookies op uw computer, tablet of mobiele telefoon (verder te noemen: apparatuur). Dit gebeurt indien u onze website voor het eerst bezoekt of indien wij de privacy-instellingen van onze website hebben gewijzigd. Voortzetting van uw bezoek na deze melding houdt impliciet in dat u de plaatsing van deze cookies accepteert. 

Cookies zijn tekstbestanden die door uw browser (Safari-Chrome-Edge-Firefox) op uw apparatuur worden geplaatst. Cookies kunnen geen virussen verspreiden en kunnen niet worden gebruikt om wachtwoorden van apparatuur te achterhalen. Cookies zijn bijvoorbeeld noodzakelijk als u bestellingen wenst te plaatsen. Uw winkelmandje wordt bijgehouden en het maakt elektronisch betalen via iDeal mogelijk. 

Wij maken gebruik van:

  • Functionele cookies. Deze worden gebruikt voor het bijhouden van sessie- en inloginformatie; 
  • Analytische cookies. Deze worden gebruikt om inzage te krijgen in het bezoek aan onze website op basis van informatie over bezoekaantallen, populaire pagina’s op onze website en favoriete onderwerpen. Bij deze analyses is de identiteit van de gebruiker niet te herleiden.
  • Tracking cookies. Holland festival maakt van deze cookies gebruik om u van gerichte en relevante informatie te voorzien. Teneinde gericht te kunnen informeren moet dit soort cookies gebruikers kunnen herleiden.

Als u cookies niet accepteert is gebruik en bezoek van de website nog steeds mogelijk. Bepaalde diensten of mogelijkheden op onze site zullen echter niet optimaal functioneren. 

Wijziging privacy policy
Holland Festival behoudt zich het recht voor om de privacy policy te wijzigen. 

Holland Festival is het grootste internationale podiumkunstenfestival in Nederland en bestaat zeventig jaar. Het festival vindt jaarlijks plaats in juni en presenteert theater, dans, muziek, muziektheater en opera op verschillende Amsterdamse locaties zoals Muziekgebouw aan 't IJ, Stadsschouwburg Amsterdam, Nationale Opera & Ballet en Westergasfabriek.

 

Dit jaar hebben wij ook weer een uitgebreide vocale programmering met in het openingsweekend een bijzonder solo-optreden door stertenor Jonas Kaufmann. In het Concertgebouw zingt hij, deels samen met speciale gast Eva-Maria Westbroek, werk van Verdi en Wagner. 'Musicbanda' Franui, bas-bariton Florian Boesch en videokunstenaar Jonas Dahlberg bundelen hun krachten in Alles wieder gut. Deze avond brengen zij onder andere liederen van Schumann, Mahler, Brahms en Purcell ten gehore. Verder gaat de opera Salome van Richard Strauss bij de Nationale Opera in premiere in een nieuwe regie van Ivo van Hove. 

 

De Egyptische kunstenaar Wael Shawky keert terug naar het Holland Festival met een adaptatie van La Chanson de Roland. Shawky vertelt dit tijdloze verhaal met een cast van 20 tot 30 traditionele Fijiri zangers uit de Golfstaten. In de 'opera-operatie' Octavia.Trepanation gaan componist Dmitri Koerljandski, regisseur Boris Joechananov en het Stansilavksy Electrotheatre op zoek naar een antwoord op de vraag: kan kunst tirannie verklaren?

 

In het festival presenteren wij ook het minifestival Holland Festival Proms in het Concertgebouw. Tijdens dit minifestival is zijn onder andere sopraan Alex Oomens en het Groot Omroepkoor te horen in het concert Sacred Environment en de avond wordt afgesloten met een optreden van de Afrikaanse muziekgroep The Nile Project.

Vocaal programma in het Holland Festival

Vocaal5

       Vocaal 

Vocaal4

      Vocaal3

 Alles Wieder Gut

      Vocaal7

 Vocaal8

      Vocaal6

De top-20 van de VPRO-Publieksfavoriet 2018 ziet er als volgt uit (met een waardering op een schaal van 1 - 5):

1: Ladilikan - Kronos Sessions, Kronos Quartet & Trio Da Kali (4,64)
2: Trojan Women, National Changgeuk Company of Korea, Ong Keng Sen (4.63)
3: Romeinse tragedies, Toneegroep Amsterdam, Ivo van Hove (4.58)
4: Metropole Orkest & Soloists of the Syrian Big Band (4,56)
5: Danse des guerriers de la ville, Compagnie par Terre, Anne Nguyen (4,56)
6: Written on Skin, George Benjamin, Mahler Chamber Orchestra (4,50)
7: Opera in het park: Les contes d'Hoffmann, Jacques Offenbach, De Nationale Opera (4,47)
8: Anna Karenina..., Clemens Sienknecht, Barbara Bürk, Deutsches Schauspielhaus Hamburg (4,41)
9: JR, FC Bergman (4,36)
10: Neues Stück 1 - Seit sie, Tanztheater Wuppertal Pina Bausch, Dimitris Papaioannou (4,31)
11: Hadra Chefchaounia, Ensemble Rhoum El Bakkali (4,32)
12: HYENA, Mollena Lee Williams-Haas, Georg Friedrich Haas, Klangforum Wien (4,31)
13: Holland Festival Proms: Tribute to Blackstar, David Bowie, s t a r g a z e, Anna Calvi, Soap&Skin, Laetitia Sadier (4,31)
14: Les contes d’Hoffmann, Jacques Offenbach, De Nationale Opera (4,30)
15: Tristan + Isolde, David Dawson, Het Nationale Ballet (4,29)
16: Gurdjieff Ensemble meets Hewar, Levon Eskenian, Kinan Azmeh (4,27)
17: Holland Festival Proms: Jalasat Rouhiya, Ensemble Rhoum El Bakkali, Amsterdams Andalusisch Orkest, Orchestre Temsamani (4,25)
18: SAIGON, Les Hommes Approximatifs, Caroline Guiela Nguyen (4,25)
19: Longplayer, Jem Finer (4,23)
20: Sight Machine, Trevor Paglen, Kronos Quartet (4,17)

In totaal zijn er via de stemkaarten en de app 7729 geldige stemmen uitgebracht.  

Het einde van het jaar nadert en dat moment wordt alom gebruikt om terug te kijken en vooruit te blikken. In mijn functie van programmamanager theater en dans is dit zeker ook het geval, door de timing van ons programmeringsproces. De afgelopen maanden hebben we gewikt en gewogen, de minder sterke ideeën van tafel geveegd en nieuwe aan de longlist van mogelijkheden toegevoegd, plannen uitgewisseld met collega’s in binnen- en buitenland en uiteindelijk menige knoop doorgehakt. Het programma is er!
En terwijl we werken aan de productie van het grote programmaboek kijken we nog één keer naar het geheel: wat zijn de lijnen, kloppen de keuzes, moeten er details anders? Intussen nemen de collega’s het stokje over voor Holland Festival 2018: voor de afdelingen Productie en Communicatie & Marketing begint het werk voor festival 2018 nu pas goed. Maar voor muziek-collega Jochem Valkenburg en mij gaat de blik op 2019!  

programmeren is vooruitzien
Niet alleen regeren is vooruitzien, ook programmeren is vooruitzien. Al tijdens het afgelopen jaar kreeg ik voorstellen binnen van makers die ons vroegen een nieuw project voor 2019 mede mogelijk te maken door een coproductiebijdrage. Het onderhouden van contacten met de kunstenaars zie ik als het belangrijkste deel van mijn functie: het geeft inzicht in wat hun fascinaties zijn en hoe zij aan hun oeuvre bouwen, het vertelt mij wat zij belangrijke onderwerpen vinden. Dat in een vroeg stadium te weten brengt mij op ideeën voor de programmering van het festival. Hoe meer je weet, des te makkelijker is het dwarsverbanden te leggen of een thema voor te stellen. Bij dat laatste vraag ik me altijd af of het thema ook nog van belang is over een jaar of langer – deels koffiedik kijken natuurlijk. Maar ik denk dat ik wel gezegend ben met een grote nieuwsgierigheid naar wat er in de wereld gebeurt, en door het volgen van maatschappelijke ontwikkelingen ontwikkel je toch een soort Fingerspitzengefühl.  

contact met collega-programmeurs 
Naast het contact met kunstenaars is het contact met collega-programmeurs reuze belangrijk. Zij vormen een belangrijke informatiebron over tournees van buitenlandse makers, en sommige buitenlandse instellingen produceren met regelmaat werk van makers die voor ons festival interessant zijn. In de loop van de jaren leer je ook je buitenlandse collega’s goed kennen en merk je met wie je een gedeelde belangstelling hebt. Al betekent dat niet dat er met anderen geen contact is; juist de mensen die in een heel andere context werken dan voor een festival, of voor een Westerse organisatie, komen soms met verrassende voorstellen! En soms kan ook ik op onverwachte wijze iemand blij maken…. Het komt wel eens voor dat ik ergens bij een festival in het buitenland een Nederlandse maker ontmoet, en dan meer tijd en rust heb met hem of haar van gedachten te wisselen. Zo’n ontmoeting afgelopen januari leidde tot een uitnodiging van Holland Festival aan een van de meest veelbelovende makers van ons land, iemand die ik al geruime tijd met plezier volg en die ook in het buitenland aan de weg timmert – en dus naadloos past op het internationale platform dat het festival biedt aan Nederlandse makers. Ik verklap niet wie dit is – als het programmaboek in januari op de mat ploft ontdekt u het vanzelf!

coördinator print & design

Het eerste tastbare wat je als nieuwe Vriend van het Holland Festival ontvangt, is de Vriendenpas. Erna Theys, print & design coördinator, maakt deze voor elke nieuwe festivalvriend. En zodra ontwerpbureau thonik de campagnestijl voor een festivaleditie heeft ontworpen, gaat zij aan de slag met de folder waarin de eerste voorstellingen van de nieuwe editie, aangekondigd worden. Het meeste drukwerk van het Holland Festival ontstaat op haar beeldscherm en gaat van daaruit naar de drukker. Van folders, flyers en uitnodigingen tot het festivalprogrammaboek waar alle voorstellingen in staan. 

‘In de tijd dat ik bij het Vormgevingsinstituut werkte, vielen mij de posters van het Holland Festival al enorm op in de stad. Toen ik die stekkerhoofden en pin-ups zag, kreeg ik het idee dat daar iets spannends gebeurde, maar ik was toen nog niet veel met podiumkunsten bezig. Ik had wel eens een keer een generale repetitie bijgewoond van Água van Pina Bausch in Carré, omdat ik bevriend was met een Pinadanser, en ik was eens in Het Concertgebouw geweest voor het magnum opus van Charles Mingus, Epitaph. 

Deze winter vier ik een lustrum, want ik werk dan aan mijn 15e festivalprogrammaboek! Ieder jaar begin ik weer enthousiast aan een nieuw boek. De nog lege pagina’s vul ik met teksten, data, credits en beelden van de mooie voorstellingen die in de aankomende editie van het Holland Festival gepresenteerd worden. Dit jaar is het extra leuk, want onze huisstijl is vernieuwd. De basis is nog vertrouwd, maar we hebben wel een nieuwe stencilletter, die speciaal voor het festival is gemaakt. Ik kan nu met andere beelden en teksten aan het werk gaan, maar dus ook met andere letters en kleuren. Met de folder die de Vrienden en bezoekers onlangs hebben ontvangen is er al een voorproefje gegeven van de vernieuwde vormgeving en daarmee van hoe het festivalprogrammaboek en de rest van het drukwerk er qua uiterlijk uit gaan zien. Ook deze nieuwsbrief is al deels in een nieuw jasje gestoken. 

Tijdens het maakproces van het programmaboek heb ik contact met veel verschillende partijen. Met de vormgevers van thonik, de drukkerij, mijn collega’s die een bijdrage leveren en alle informatie nauwkeurig lezen, de vertaler, de eindredacteur, maar ook met de gezelschappen en artiesten die met hun productie in het aankomende festival staan. Sommige mensen met wie ik contact heb, zijn net als ik al jaren trouw aan het gezelschap waar ze werken. Omdat het festival kunstenaars op de voet volgt, komt het vaak voor dat we elkaar met de woorden “hey, wat leuk om weer samen te werken!” begroeten. Het culturele werkveld blijft inspirerend en veranderlijk, een van de redenen waarom ik al jaren loyaal ben aan het Holland Festival. Een andere reden is het werk dat ik doe. Ik vind zelf dat ik de leukste functie heb. Ik houd van podiumkunsten, ik ben goed in redactie en ik vind het leuk om dat allemaal in een ontwerp om te zetten. Zodra ik een tekst krijg van mijn collega Vincent, voorstellingsinformatie van mijn productiecollega’s en beelden van de gezelschappen, zet ik alles in de lay-out. Dan begint het leukste werk: de mooiste foto’s uitzoeken, teksten al vormgevend meelezen en verder is het “priegelen op de vierkante millimeter”. Alles moet zoveel mogelijk met elkaar lijnen en kloppen. Pas dan zie je dat vormgeving belangrijk is, want als het goed is, kun je teksten op een prettige manier lezen en je vergapen aan mooie voorstellingsfoto’s. Het verbaast mij ieder jaar weer dat het ons lukt om dat in slechts een paar weken tijd voor elkaar te krijgen.

Nadat ik het festivalprogrammaboek naar de drukker heb gestuurd, ga ik aan de slag met bestelformulieren, advertenties, distributie en het drukken van de affiches, banieren met logo’s, folders, flyers, fotomateriaal voor onze social media en de voorstellingsinformatie in programmaboekjes en folders. En voor de rest alles wat een vorm moet krijgen, zoals jaarverslagen. 

In de afgelopen vijftien jaar dat ik hier werk, is er veel veranderd. We hebben een tijdje met z’n drieën de afdeling communicatie & marketing gerund. Versterking kwam op parttime basis. Nu zijn we zes man sterk en worden we ondersteund door parttime krachten die rond de start van de kaartverkoop instromen. Social media zijn nu belangrijke kanalen om ons publiek op de hoogte te stellen en om potentieel publiek te bereiken. Dit brengt extra werk voor mij mee. Alle foto’s en banners moeten in verschillende beeldformaten gezet worden. 

Creëren doe ik ook in mijn vrije tijd, en dan is het aanrecht mijn werkvlak. Ik maak al jaren desembrood met mijn eigen starters en regelmatig trakteer ik mijn collega’s op cake en koek. De laatste tijd probeer ik Zweedse kaneelbroodjes te perfectioneren. Zelf kardemom stampen, verse gist mengen met warme boter en melk. Mooie ingrediënten bij elkaar vormen een fijn resultaat. Net als bij ontwerpen eigenlijk. Soms komen eten en het festival echt even samen. Bijvoorbeeld tijdens een kookworkshop in 2015, een contextprogramma bij een Syrische voorstelling. Ik ben gek op kibbeh; die mochten we toen maken. En twee jaar geleden mocht ik de bezoekers van de HF Young Academy tijdens een proeverij vertellen wat voor Indonesische gerechten zij aten – in dat jaar hadden we een focus op Indonesische muziek. Omdat ik een Indonesische achtergrond heb, kon ik goed een Indonesische tante nadoen en de achtergrond van de gerechten met de mensen delen.

Het hoogtepunt is ieder jaar het festival zelf. Alles wat je gedurende het jaar doet, doe je voor het festival. Alles wat je leest, wat je ziet op video’s, het contact met de gezelschappen, alles komt samen in juni.

Hoofd Productie

Hoe houdt Han van Poucke het hoofd koel tijdens de hectiek van het Holland Festival? En wat komt er allemaal kijken bij zijn werk? Han vertelt over zijn werk en zijn mooiste en spannendste Holland Festivalmomenten als producent. 

Holland Festival staat nooit stil
Vaak is men verbaasd over het feit dat Han het hele jaar door met zoveel mensen aan het Holland Festival werkt. ‘Alle lijnen komen uiteindelijk samen bij productie,’ legt hij uit. De voorbereidingen voor een festivaleditie zijn volgens hem een ‘ongoing process.’ Gedurende het jaar dragen de festivalprogrammeurs voortdurend nieuwe ideeën en titels aan, die vanaf het eerste moment ook op tafel komen te liggen bij de productieafdeling. Voordat in januari de programmaboeken worden verstuurd en in februari de kaartverkoop begint, moet alles kloppen. Om het overzicht te behouden, houdt de productieafdeling een ‘long list’ bij van alle voorlopige ideeën. Dit schema geeft een beeld van waar de organisatie op dat moment staat en of alles uiteindelijk ook gaat passen in het festivalbudget.

Elke dag is anders
Het festival in juni is de leukste tijd van het jaar: ‘Daar doe je het allemaal voor.’ Holland Festival 2018 is de 16e editie waaraan Han meewerkt. Als hoofd productie heeft hij veel aan de ervaring die hij gedurende de eerste 13 jaar heeft opgedaan als producent. Waar hij voorheen verantwoordelijk was voor een of soms meerdere festivallocaties, is hij nu ‘de spil van het festival’ en stuurt hij het productieteam aan. De mentaliteit van een producent die dag en nacht in touw is tijdens het Holland Festival omschrijft Han als oplossingsgericht. Een producent moet verantwoordelijkheid kunnen nemen, maar deze ook uit handen durven geven en prioriteiten kunnen stellen.

En hoe houdt Han het hoofd koel? ‘Uitademen,’ stelt hij. Maar een andere belangrijke reden dat hij zijn rust zo goed kan bewaren, is het team waar hij mee werkt. Een groot deel van het jaar werkt hij met collega’s op kantoor; naarmate het festival dichterbij komt, wordt dit team uitgebreid tot zo’n 20, 25 man. Han ziet hoe een diverse en betrokken groep tijdelijke producenten, stagiaires en oproepkrachten ieder jaar terugkeert en dat er ieder jaar ook een aantal nieuwe gezichten verschijnen. Dit bevestigt voor hem dat Holland Festival een geweldige organisatie is om voor te werken: ‘Familie Holland Festival.’ 

Mooiste herinnering
Han is trots dat hij in 2009 producent was van de voorstelling Eine Kirche der Angst vor dem Fremden in mir. Deze performance van de Duitse regisseur Christoph Schlingensief had veel weg van een dodenmis. De Zuiveringshal werd omgetoverd tot een kerk, compleet met glas in lood en echte kerkbanken. Het was een enorme productie met een groot gezelschap en tientallen figuranten, jong en oud. Het proces was aangrijpend: eerder was longkanker geconstateerd bij de nog veel te jonge Schlingensief. Een jaar later overleed hij. 

Han had voor Schlingensief een speciaal kamertje met een bed ingericht, waarin de regisseur kon rusten als hij zich te ziek voelde. Het beddengoed had Han zelf meegebracht. Hij herinnert zich hoe hij na de laatste voorstelling alles had opgeruimd en klaarstond om naar huis te gaan. Het was 2 of 3 uur ’s nachts en de volgende ochtend moest Han om 8 uur aanwezig zijn. ‘Ik zag mezelf daar zo staan en ik zei: “Ik geloof dat ik gek ben, ik heb mijn eigen beddengoed nog bij me ook!” Ik heb dat bedje weer opgemaakt en ben daar gaan slapen. Dan ben je wel echt op locatie, hè? Dan ben je daar waar het gebeurt.’ 

Artiesten en luizen
Waar nog steeds over gepraat wordt, is geen artiest, maar een giftige slang die een rol had in The Life and Death of Marina Abramovićin 2012. Voor de slang moest met het hotel een speciaal protocol worden opgezet, maar het werd pas echt ingewikkeld toen een van de acteurs uitslag kreeg van de slang. Een in het duister tastende dierenarts stelde voor om Artis te contacteren die een specialist van de reptielenafdeling naar Carré stuurde. Aldaar werd geconstateerd dat het dier last had van luizen en werd een speciaal badje voorgeschreven. Daarmee was het probleem verholpen, maar inmiddels was de acteur zo afgeknapt dat hij niet meer met de slang wilde spelen. Sigi Giesler, toentertijd hoofd productie, bewees dat het echt veilig was door de slang op haar schouders te nemen. De foto van hangt nog steeds boven haar bureau.

portret Vincent Mentzel_250x250‘Kies jouw favorieten uit de vele foto’s die theaterfotografe Maria Austria voor het Holland Festival maakte in de periode dat jij bij haar werkte.’ 

Dat was de vraag die het Holland Festival mij stelde. Vervolgens gingen er zoveel foto’s van ‘Marietje’, zoals acteurs haar liefdevol noemden, door mijn handen, dat ik prompt in gewetensnood kwam. Keuzes maken is niet mijn sterkste kant. Geëmotioneerd bleef ik kijken naar al die foto’s uit de tweede helft van jaren zestig van de vorige eeuw. Herinneringen borrelden naar boven. 

Wat een heftige emoties legde ze vast. Ik ontdekte weer wat een geweldige fotografe Maria Austria was. Hoe zij in allerlei opzichten haar tijd ver vooruit was. Wat zij deed: ze leefde zich tijdens de voorstellingen die ze vastlegde helemaal in en probeerde, voor zover dat kon, mee te spelen met de acteurs. Maria kende de componisten, acteurs en regisseurs persoonlijk. In de donkere kamer werden hun namen met eerbied uitgesproken. Zonder te pochen was ze altijd uitstekend op de hoogte van de kwaliteiten van al deze beroemdheden. 

Ik ging bij Maria Austria aan de slag als assistent op voorspraak van acteur en regisseur Robert de Vries, destijds directeur van het Nieuw Rotterdams Toneel. Ik kende zijn dochter van de Academie van Beeldende Kunsten. Maria fotografeerde ook de voorstellingen van het Nieuw Rotterdams Toneel en was bevriend met de familie De Vries. Zo herinner ik mij nog levendig een fotosessie bij hen thuis in Rotterdam, waar Maria de familie met liefde en zachte dwang in het gelid dirigeerde. Maria had een assistent nodig en Robert de Vries duwde mij met stevige hand naar haar toe in Amsterdam. 

Het Holland Festival was een belangrijke jaarlijkse gebeurtenis voor fotograaf Maria Austria. Veel stress: ‘s avonds moest ze voorstellingen fotograferen, direct daarna de films ontwikkelen en afdrukken maken in haar huis aan de Willemsparkweg 120 in Amsterdam. De afgedrukte foto’s werden in een envelop dezelfde nacht nog afgeleverd bij de vele ochtendkranten in Amsterdam en per nachttreinpost meegestuurd naar Den Haag en Rotterdam. 

Hoe vaak schalde niet de naam van Jo Elsendoorn, de toenmalige perschef en muziekprogrammeur van het festival, door de kamer. Er moest weer eens overlegd worden over van alles en nog wat. Jo was een bijna heilige naam. Hij was Maria’s grote steun en toeverlaat. Er was wederzijds vertrouwen. Soms stuurde hij Maria naar buitenland om daar een voorstelling te gaan zien en advies erover uit te brengen. 

Mijn keuze
Dit is mijn keuze uit Maria’s waanzinnige aanbod van prachtige foto’s uit het Holland Festival. Ik heb niet alleen scènefoto’s gekozen, maar ook een aantal weergaloos mooie portretten van dirigenten, componisten en regisseurs die het festival in die tijd naar Nederland haalde. 

Antigone (1966) van het Nieuw Rotterdams Toneel is een van mijn favorieten, alleen al omdat de man die ik zo bewonder, Robert de Vries, erin speelt, omringt door onder anderen Annet Nieuwenhuijzen en Eric Schneider.
Antigone_1966_600x460

Ook Thyestes (1967) van Hugo Claus mag niet ontbreken. Daar zie je hoe Maria als geen ander een ‘kreet’ kon vastleggen. 
Thyestes_1967_600x460

Dansfoto’s waren een andere specialiteit van haar, zoals haar foto’s van Toccata (1968) van het American Dance Theatre bewijzen.
Toccata_1968_600x460

Romantisch en rauw zijn haar beelden van Little Malcolm and his struggle against the Eunuchs (1968) door het London Group Theatre. 
Little Maolcolm..._1968_460x600

Het bijzondere aan werken voor en met het Holland Festival was de serieuze en warme aandacht die alle betrokkenen met het medium fotografie hadden. Iedereen wist hoe belangrijk een recensie in de krant was, maar zo mogelijk nog belangrijker was het beeld dat daarbij geplaatst werd. Die duistere theaterfoto’s in kranten of tijdschriften trokken vaak de aandacht en zodoende bezoekers over de streep om een voorstelling te bezoeken. 

Een foto van Maria Austria was nooit zomaar een plaatje bij een praatje. 
Mede dankzij haar fotografie voor het Holland Festival is Maria Austria een lichtend voorbeeld voor de theaterfotografie. 

Vincent Mentzel
Rotterdam, december 2017

Vincent Mentzel is fotojournalist bij o.a. NRC Handelsblad.
© portret Vincent Mentzel: Victorine Mentzel

Hoofd Financiën/ Manager Bedrijfsvoering

Servaas Hensen is verantwoordelijk voor de financiële administratie van het Holland Festival. Voor hem begint juist nu, na afloop van het festival, de drukste periode van het jaar. 

Kanonnen afschieten
’Een paar weken na de festivaldrukte kun je in het kantoor een kanon afschieten, iedereen is weg,’ vertelt Servaas. De tijdelijke medewerkers zijn bezig met hun volgende klus of vieren net als de vaste krachten vakantie. Na het festival stromen de rekeningen binnen en aan vakantie denkt Servaas zelf pas aan het einde van augustus. De rust op kantoor is voor Servaas prettig om samen met collega Joke van der Helm de financiële administratie op orde te krijgen, maar daarna mag iedereen van hem gauw weer terugkomen. 

‘Een rekening met whiskey odeur’
De facturen die Servaas samen met zijn collega’s verwerkt komen van over de hele wereld. Er zijn zo’n 400 tot 450 crediteuren, zoals bloemisten, cateraars, leveranciers, gezelschappen, artiesten, hotels, festivallocaties en festivalmedewerkers. Veel wordt per e-mail geregeld, maar Servaas wordt ook nog wel eens aangenaam verrast met bijzondere post. Zo denkt hij terug aan de keer dat hij een Ierse rekening ontving. Deze was met de hand geschreven en toen hij de enveloppe opende, rook hij een walm van whiskey en pijptabak. Hij zag direct voor zich waar de rekening geschreven moest zijn: ‘Een stoffige kamer met een oude bank, mooie plaatjes aan de muur en waarschijnlijk een bureau met een gigantische stapel partituren, of tekeningen, of boeken. Een hok waarin je uren kunt ronddwalen.’ Het ontcijferen van zulke rekeningen kost veel tijd, maar Servaas houdt ervan om zulke bijzondere gevallen tegen te komen in zijn werk.

Betrouwbaarheid
Het is belangrijk om de financiën op orde te hebben en de rekeningen snel en correct af te wikkelen, zodat mensen graag blijven werken met het Holland Festival. ’Je kunt iemands vertrouwen misschien wel winnen, maar je raakt het veel gemakkelijker weer kwijt,’ stelt Servaas. Ook voor Vrienden en partners is betrouwbaarheid van groot belang: donateurs willen er zeker van zijn dat hun schenkingen goed worden besteed. ’Al het geld dat wij ontvangen, moet uiteindelijk op de planken te zien zijn.’ 

Voorstellingen
Financiën zijn op zichzelf misschien helemaal niet zo interessant, maar er schuilt altijd iets anders achter. Het is nooit zomaar een bonnetje van een gezelschap: Servaas weet wat ze ervoor hebben gedaan, wat voor techniek er allemaal voor aan het plafond heeft gehangen en wat er omheen is gebeurd. In zijn functie ziet hij alles voorbijkomen en hij bewondert de expertise en kennis die het Holland Festival hiervoor in huis heeft en haalt. Servaas heeft bewust voor het Holland Festival gekozen: ’De sfeer, het team, dat zijn de krenten in de pap. De voorstellingen die ik zie beschouw ik als mijn dividend.’ Vergeleken met zijn eerdere werk met ingewikkelde goederenstromen van grote handelsorganisaties, beschouwt Servaas zijn werk vakinhoudelijk niet als heel moeilijk. Maar juist omdat Servaas het product zo leuk vindt, beschouwt hij het Holland Festival als de leukste plek waar hij ooit heeft gewerkt, in oktober alweer twaalf jaar. 

De opening van het Holland Festival vindt Servaas ieder jaar weer een mooi moment: ‘Iedereen staat van zijn tenen tot aan zijn kruin onder spanning, maar er blijft altijd kalmte en rust: we doen dit vaker.’ Tijdens het festival bezoekt Servaas het liefst zoveel mogelijk voorstellingen en neemt hij graag vrienden mee. Zo nam hij een keer zijn Algerijnse visboer mee naar een Algerijnse concert en zat hij dit jaar met een Vietnamese collega van zijn vrouw in de zaal bij SAIGON. Ze was onder de indruk van de voorstelling. Voor Servaas was het ook nog eens handig: bepaalde scènes gingen zo snel dat niet alles kon worden vertaald op de schermen, maar zij kon aan hem uitleggen waar de acteurs het over hadden. Dat zijn de momenten waarop Servaas denkt: Ja, daarvoor is het Holland Festival op de wereld: dat je met een Vietnamese vriendin naar een Nederlands theater kan, naar een voorstelling van een Franse regisseur, over de gedeelde geschiedenis van Frankrijk en Vietnam.

artistiek producer en coördinator aus LICHT

Een enorm project
Alweer drie jaar geleden, in april 2015, ben ik begonnen met het onderzoeken of wij, het Holland Festival, De Nationale Opera en het Koninklijke Conservatorium Den Haag, de hele cyclus LICHT van Karlheinz Stockhausen zouden kunnen presenteren op het Holland Festival 2019. Als hoofd productie van het festival heb ik in de afgelopen decennia met plezier diverse projecten van en met Stockhausen in het festival mogen organiseren, waaronder de wereldpremière in 1995 van het legendarische HELIKOPTER STREICHQUARTETT. Die ervaringen en de contacten met Suzanne Stephens en Kathinka Pasveer - de weduwes van Stockhausen - die ik toen heb opgebouwd zijn van grote waarde gebleken. 

Dit enorme project moest eerst in kaart worden gebracht. Was het mogelijk om het praktisch en fysiek voor elkaar te krijgen om alle stukken uit LICHT in te studeren met jonge musici en studenten? En wat zouden de kosten hiervoor zijn? Dat waren het soort vragen dat ik stelde.


Samen met mijn partner in crime Renee Jonker van het Koninklijk Conservatorium (initiator en hoofd van de masteropleiding van aus LICHT, rechts op bovenstaande foto) heb ik vele werksessies doorgebracht om alle aspecten te bekijken. In mei 2016 kwamen we erop uit dat ons grote plan, LICHT, niet haalbaar was, nog niet eens vanwege de enorme kosten, maar omdat het fysiek onmogelijk bleek om circa 750 musici in zo’n korte periode voor dit epos op te leiden.

Maar geen van ons wilde de droom opgeven. Samen met de Stockhausen Stiftung en Stockhausens weduwes Suzanne Stephens en Kathinka Pasveer hebben we toen de meest ideale reis door alle zeven opera’s uit de cyclus LICHT samengesteld. aus LICHT was geboren. Wederom volgde een periode van uitzoeken, plannen en begroten en uiteindelijk werd op 20 december 2016 het verlossende ‘go’ uitgesproken.

De voorbereidingen voor aus LICHT zijn in volle gang
Op dat moment heb ik mijn functie als hoofd productie van het Holland Festival overgedragen aan mijn collega en sindsdien ben ik fulltime bezig met aus LICHT. Als artistiek producer en coördinator ben ik een soort verbindingsofficier tussen de partners Holland Festival, De Nationale Opera en Koninklijk Conservatorium. Nadat ik maandenlang veel van de voorbereidingen alleen of in klein comité heb gedaan, werken de diverse afdelingen van de drie partners nu veel intensiever samen. De ontwerppresentaties voor decor en kostuums zijn achter de rug, de ateliers zijn inmiddels aan het werk om alles in kaart te brengen. De planning van de repetities en uitvoeringen zijn we nu aan het uitwerken. 

Intussen is de masteropleiding aus LICHT in Den Haag gestart, zodat alle studenten en musici de muziek de komende maanden kunnen instuderen. Hiervoor hebben we een grote repetitieruimte gevonden naast het Zuiderstrandtheater in Scheveningen. Deze is tijdelijk omgedoopt tot Studio LICHT aan Zee. Het is van groot belang om alle stukken uit de marathon al zoveel mogelijk op volle sterkte te repeteren, zodat iedereen goed voorbereid naar de Gashouder in Amsterdam komt.

Helicopters voor HELIKOPTER STREICHQUARTETT
Een aantal delen uit de marathon is het afgelopen jaar als preview gepresenteerd op het Opera Forward Festival van De Nationale Opera en op het Holland Festival. Die ervaring is zeer nuttig gebleken. Stockhausen speel je niet alleen op je instrument. Je moet de muziek uit je hoofd leren, je moet bewegen met je instrument, soms moet je over de grond rollen of heen en weer rennen tijdens het spelen. Dit is een heel andere tak van sport. Dat is voor veel studenten nieuw en even wennen. 


Het is en blijft een groot genot om onderdeel te zijn van dit grote project en ervoor te zorgen dat iedereen die eraan meewerkt op de hoogte blijft van alle ontwikkelingen. Ik reis heen en weer tussen Holland Festival, Koninklijk Conservatorium en De Nationale Opera. Ik woon repetities bij. Ik zit bij besprekingen bij De Nationale Opera over planning, techniek, financiën en communicatie. Ik brainstorm op het Westergasfabriekterrein over de organisatie in en om de Gashouder, de publieksontvangst, de catering en de backstageruimte voor 350 medewerkers gedurende de zes weken in juni 2019. Ik reis naar Lelystad om de vier helikopters voor het HELIKOPTER STREICHQUARTETT te organiseren en te testen, te kijken of de celliste wel in de helikopter past met haar instrument en of het allemaal technisch haalbaar is en bijvoorbeeld de straalverbindingen betrouwbaar zijn. 

Ook zijn we druk aan het casten voor alle instrumentale, vocale en dansrollen. Hierover heb ik overleg met Suzanne Stephens en Kathinka Pasveer over hun wensen en beschikbaarheid, voer ik gesprekken met het kinderkoor over hun invulling, bespreek ik met de twee andere koren - Cappella Amsterdam en het Nederlands Kamerkoor - hun planning en repetities. De grote uitdaging is de samenstelling van het immense schema voor alle repetities de komende maanden in Den Haag, Kürten (bij de Stockhausen-Stiftung) en in Amsterdam. Door de soms beperkte beschikbaarheden en wensen van de deelnemende partijen is dat een enorme puzzel. 


De NTR-documentaire
En dan is er nog Oeke Hoogendijk, documentairemaakster, onder andere van Het Nieuwe Rijksmuseum over de verbouwing van het Rijksmuseum. Zij maakt momenteel voor de NTR een documentaire over de totstandkoming van aus LICHT. Wij hebben regelmatig overleg over interessante cameramomenten voor haar. Die zijn soms lastig te voorspellen, spontane interacties zijn niet in te plannen. Het is inspirerend om met haar te sparren en mee te denken. En dan moet iedereen natuurlijk nog ermee instemmen dat zij aan het filmen is. 

Mijn vrienden maken regelmatig grapjes. Doe jij het weleens het LICHT uit? Heb je het LICHT al gezien? Ik zou zeggen: Laat het LICHT maar branden tot 10 juni 2019!

Voer het e-mailadres in waarop u deze uitnodiging heeft ontvangen. Uw gegevens worden dan automatisch ingevuld.

Het Holland Festival werkt dit jaar voor het eerst met associate artists. Voor deze editie zijn dat William Kentridge en Faustin Linyekula. Van beiden zijn recente voorstellingen te zien naast werk van kunstenaars die hen inspireren. Allebei werken ze nauw samen met talentvolle kunstenaars uit hun eigen stad, Kentridge in The Centre for the Less Good Idea in Johannesburg (Zuid-Afrika), Linyekula in Studios Kabako in Kisangani (Congo). Werk uit deze kunstencentra is dit festival te zien in theater Frascati. 

In het licht van de komende editie bracht het Holland Festival de twee samen voor een eerste kennismaking middels een dubbelinterview. Dit gesprek wordt voortgezet op het festival tijdens onder andere een public talk op 2 juni

Kentridge_Linenyekula


Wat dachten jullie toen de vraag kwam om associate artist te worden van het Holland Festival? 
William Kentridge (WK): ‘Amsterdam is een interessante stad en er gebeuren interessante dingen op het Holland Festival. Ik zei ja omdat ik graag deel uitmaak van zo’n vrijzinnig festival. Het is goed om er langer dan een paar dagen te zijn. Dat stelt me in staat om verschillende soorten werk uit Zuid-Afrika te tonen. Niet alleen van mij, maar ook van anderen. Ik wil graag de fantastische dingen laten zien die uit Johannesburg komen.’

Faustin Linyekula (FL): ‘Ik heb nog maar één keer eerder op het Holland Festival gestaan, in 2012 met La création du monde (1923-2012). Maar ik ben al vele jaren in gesprek met programmamanager Annemieke Keurentjes. Toen ze me vroeg om associate artist te worden, dacht ik dat dit een goede manier is om ons gesprek voort te zetten.’ 

Waarover gingen die gesprekken?
FL: ‘Al snel gingen die over relevantie. Wat kan mijn werk in Amsterdam betekenen? Theater is voor mij niets anders dan een poëtisch gebaar in een specifieke context. In Studios Kabako in Kisangani stellen we dezelfde vraag: wat betekent het om hier kunstenaar te zijn? Dat geldt ook voor het Holland Festival. Wat betekent het om nu een festival in Amsterdam te zijn?’

WK: ‘Het werk in The Centre for the Less Good Idea is gemaakt in Johannesburg voor de mensen die er wonen. Ik hoop dat het ook in Amsterdam werkt. Toeschouwers zullen hun eigen fantasierijke interpretaties en vertaalfouten maken, en dat is prima.’ 

Is het belangrijk voor jullie om de kunstenaars waarmee jullie werken in The Centre en Studios Kabako op deze manier verder te helpen?
WK: ‘Het belangrijkste is natuurlijk dat ze hun werk in Johannesburg kunnen opvoeren. Maar het ironische is: ze worden in Zuid-Afrika serieuzer genomen als ze hun projecten eerst in Europa hebben kunnen doen. Dat is koloniale ironie.’ 

FL: ‘In Afrika komt legitimiteit vaak van buitenaf. Ik word waarschijnlijk serieuzer genomen in Congo, omdat ze daar weten dat Europese landen me serieus nemen. Daar kan ik verdrietig over zijn, maar beter kan ik zeggen: dit is de realiteit. Hoe kan ik dit in mijn voordeel gebruiken? Om de situatie thuis te verbeteren.’ 

Faustin, je reist de hele wereld over om je werk te tonen. Toch heeft elke voorstelling zijn oorsprong in Kisangani. Waarom?
FL: ‘In de koloniale tijd was Kisangani de derde stad van het land, maar de Belgen bouwden er nooit een theater. Mobutu veranderde daar na de onafhankelijkheid niets aan. Gelukkig verschoof dat de kwestie theater van een gebouw naar een relatie. In Kisangani werken we letterlijk in een achtertuin. Ons werk maakt echt deel uit van het dagelijks leven daar. Dat maakt nederig. En ik heb dat nodig, die constante dialoog tussen het werk, de ruimte, de context en de mensen die daar zijn. Dat helpt me de vorm van mijn werk te verduidelijken.’ 

Faustin, je noemt jezelf een storyteller Waarom maakt een storyteller dansvoorstellingen?
FL: ‘Ik vertel een verhaal dat nauw verweven is met de geschiedenis van mijn land en hoe verward die geschiedenis is. Ik vermoed dat het allemaal begon in 1997, toen ik op een ochtend wakker werd en op de radio hoorde dat mijn land niet meer de Republiek Zaïre heette. Ik moest mezelf Congolees leren noemen. Dat was verontrustend. Ik was 23. Ik dacht: wat is hier aan de hand? Wat weet ik eigenlijk over het land waar ik woon?’

‘Als je geïnteresseerd bent in de geschiedenis van Afrika, kom je er al snel achter dat teksten en archieven niet je belangrijkste bron van informatie kunnen zijn. Ze gaan meestal niet verder terug dan de 19e eeuw en het zijn bijna allemaal westerse bronnen. Dat ik als danser ook vragen kon stellen aan mijn lichaam, bleek een oplossing. In ons lichaam bevinden zich genen die ons verbinden met mensen van wel duizend jaar geleden. Met dans kan je het lichaam vragen stellen. We moeten alles aangrijpen om de ruïnes waarin we leven te kunnen begrijpen. Soms kan taal nuttig zijn, maar vaak zijn woorden alleen maar leugens.’ 

William, hoe denk je als beeldende kunstenaar en theatermaker over taal? 
WK: ‘Kunst als een manier om naar de ruïnes van onze geschiedenis te kijken, daar kan ik me goed in vinden. Wat betreft de kwestie van taal: soms levert het de gewenste duidelijkheid en rationaliteit op, maar soms is het doel van taal juist om een hele wereld te verdoezelen. Daarom gebruik ik de laatste tijd vooral taal die geen logische betekenis heeft: dada, onzinnige poëzie, veel verschillende talen door elkaar, verschillende vertalingen. Dat geeft het publiek afwisselend momenten van helderheid en momenten waarop het moet accepteren dat het iets hoort dat domweg niet te begrijpen is.’ 

‘De dadaïst Tristan Tzara zei tijdens de Eerste Wereldoorlog: laten we proberen om eens níet gelijk te hebben. Hij verwees daarmee naar het gevoel dat elke claim op zekerheid en precisie een aanspraak op autoriteit is. Wat ik heb gemerkt is dat dingen die ondoorzichtig en tegenstrijdig zijn veel dichter bij de kern van begrip zitten. Maar vaak worden die dingen dan met geweld opzij geduwd om ruimte te maken voor het zogenaamde ware begrip.'

FL: ‘En dat is precies het koloniale project. De wereld met geweld reduceren tot één visie. Toen de westerlingen naar Afrika kwamen zeiden ze: we rengen het licht naar de rest van de wereld. Maar dat licht van hen is slechts één perspectief op de wereld. Ik ben het met William eens: niet alles kan worden vertaald, we moeten dat accepteren. Zoals Édouard Glissant ooit zei: ik claim het recht op ondoorzichtigheid.’  

William, was het lastig om het specifieke verhaal over de zwarte dragers in The Head & The Load te vertellen als een witte man?
WK: ‘Ik verkeer al heel mijn leven in de positie van witte kunstenaar in Zuid-Afrika, dus alle paradoxen en complicaties zijn er sowieso. Het idee van culturele toe-eigening veronderstelt dat er een essentie is. Dat er iets is dat puur en onbezoedeld is waar je op terug kan grijpen, in plaats van te begrijpen dat de wereld bestaat uit fragmenten die op veel verschillende manieren in elkaar gezet zijn.’ 

‘Vergis je niet, kunstenaars zijn hyena’s. We zien iets dat ons interesseert en meteen wordt het onderdeel van onze wereld, om vervolgens te gebruiken. Wij tonen verschillende dingen uit verschillende delen van de wereld. Aan het publiek de taak om deze te verbinden. Wij geloven dat mensen genoeg verbeelding hebben om die connecties te maken. Persoonlijk denk ik dat juist misverstanden en vertaalfouten van vitaal belang zijn voor de kunst. Ik ben vóór bastaardij.’ 

FL: ‘Ik kan me bijvoorbeeld toe-eigenen wat de Russen hebben ontwikkeld. Dat betekent ook dat Russen kunnen opeisen wat Afrikanen hebben ontwikkeld. Het enige probleem, al eeuwenlang en nog altijd, is dat van macht. Wanneer een westerling iets van een Afrikaan neemt, veronderstelt hij dat hij wel weet wat het is of zou moeten zijn. Zo ging het altijd. Dat is verkeerd. Maar als het een gelijkwaardige ontmoeting is, dan is het goed.’ 

Staat die ontmoeting centraal in jullie werk? 
FL: ‘William heeft gelijk als hij zegt dat zuiverheid niet bestaat. Er zijn alleen maar losse elementen en de wrijving daartussen. Het werk gaat over het creëren van een nieuwe realiteit en vooral het onophoudelijke zoeken daarnaar.’

‘Toen ik voor het eerst muziek van Stockhausen hoorde, ging er een wereld voor me open. Het was alsof de definitie van wat muziek kon zijn, werd opgerekt.’ Tijdens een panelgesprek op Amsterdam Dance Event liet de Britse producer Darren Cunningham ondubbelzinnig weten dat Karlheinz Stockhausen (1928-2007) voor zijn eigen muzikale ontwikkeling van groot belang, zo niet ‘live changing’ is geweest. Onder het pseudoniem Actress verlegt hij zelf met internationaal succes muzikale grenzen in de techno. Het was Stockhausen die hem de weg wees, zegt hij, van de gebaande paden af. Cunningham is niet de enige. Sinds Stockhausen vanaf midden vorige eeuw cultstatus verwierf, noemden artiesten van The Beatles tot Björk en van Brian Eno tot Miles Davis hem als inspiratiebron. Ook onder collega-componisten werd hij, en is hij nog altijd, een factor van niet te onderschatten betekenis. Zoals componist Michel van der Aa het verwoordde toen Stockhausen net overleden was: ‘Ik denk dat hij in het muzikale residu van elke hedendaagse componist zit. Of je je nu tegen hem afzet of niet: je hebt er altijd rekening mee te houden.’ 

Stockhausen_630x280

Stockhausen was een onvermoeibare vernieuwer die veel sporen naliet in de muziekgeschiedenis. Hij maakte als een van de eersten elektronische muziek, liet de muziek (en soms ook de musici) door de concertzaal bewegen zodat het geluid niet langer statisch vanaf het podium klonk, en zette instrumentalisten theatraal in: niet alleen een zanger, maar ook een klarinettist of trompettist kon een personage vertolken. Ook ontwikkelde hij allerlei nieuwe muzikale vormen, gereedschappen en methodes, bijvoorbeeld chromatische toonladders van tempo’s en ‘intuïtieve muziek’ waarin een groot beroep op de collectieve verbeelding van de musici gedaan werd. 

Toch waren dit musicologische voetnoten gebleven als het leeuwendeel van zijn muziek niet ook zo overtuigend en overrompelend had geklonken, blijkgevend van een feilloos gehoor, een meesterlijke controle over het klinkend resultaat en een ongeëvenaard gevoel voor klank en structuur. Van het vroege, elektronische Gesang der Jünglinge of het jonge meesterwerk Gruppen für drei Orchester tot de verstilde slotnoten van DONNERSTAG aus LICHT, van de meditatieve mantra’s van Stimmung tot het in full-surround kolkende COSMIC PULSES: wie deze stukken eenmaal gehoord heeft, zeker als dat live was, vergeet ze nooit meer. 

De ambities van Stockhausen reikten tot de hemel (HELIKOPTER-STREICHQUARTETT) en er geregeld ook voorbij (COSMIC PULSESSiriusSternklang). Het zijn geen gimmicks, zoals vooral van het helikopterkwartet weleens beweerd wordt. Integendeel. Stockhausen voerde simpelweg artistieke ideeën tot in hun uiterste consequenties door. Nadat hij in eerder werk al het muzikale gebruik van de ruimte van de concertzaal meecomponeerde, was de ultieme volgende stap om de muziek daadwerkelijk het luchtruim te laten kiezen. Ook dramaturgisch klopt het, als scène in de opera MITTWOCH, die lucht als centraal element heeft, en waarin ook al bovenop een wolkenkrabber over de liefde wordt gedebatteerd en hoog in de lucht audities plaatsvinden voor een hemels orkest. 

Het is die ongeremde verbeelding en ambitie, die dwingende noodzaak om groot en indien nodig buiten alle kaders te denken, die Stockhausens oeuvre een sublieme kwaliteit geeft. Het is dan ook niet vreemd dat het sommigen afschrikt of zelfs afstoot. Het is voor sceptici bovendien niet moeilijk in Stockhausens werk en leven aspecten te vinden om te ridiculiseren: de particuliere theologie van LICHT, zijn flirt met het omstreden spirituele boek Urantia of de autobiografische mythe over zijn geboorte op de ster Sirius bijvoorbeeld. En dan is daar nog die absoluut onhandige, maar vooral door journalisten op jacht naar een scoop uit zijn verband gerukte opmerking over de aanslagen van 9/11, die volgens Stockhausen aantoonden dat Lucifer, vertegenwoordiger van het kwaad, nog altijd leeft. Maar het is hetzelfde oeuvre dat met diezelfde onbegrensdheid tot op de dag van vandaag musici en luisteraars, maar ook makers, blijft fascineren, inspireren en betoveren. 

In het komende festival wordt door een aantal componisten aangeknoopt bij de implicaties van Stockhausens werk. Zo is daar Colin Benders, die groter werkt dan ooit en met een ruimtelijk opgesteld ‘elektro-symfonisch orkest’ het simpele stereo van de elektronische dansmuziek verlaat. En Michel van der Aa, die net als Stockhausen vaak de theatrale aspecten van zijn muziek meecomponeert en in Eight met virtual reality een ruimtelijke ervaring van muziektheater nastreeft. Actress presenteert een 21e-eeuwse pendant van Stockhausens WELT-PARLAMENT, waarin hij onder meer pioniert met de muzikale inzet van kunstmatige intelligentie. Voor alle drie de componisten is het vanzelfsprekend dat je in je muziek de nieuwste elektronische middelen gebruikt. Hoe anders was dat in de tijd waarin Stockhausen zijn eerste elektronische composities maakte. 

De overtreffende trap in Stockhausenervaring biedt de driedaagse marathonvoorstelling aus  LICHT, die is samengesteld uit scènes uit de zevendelige operacyclus LICHT, Stockhausens magnum opus. De vele muziekstudenten die in Den Haag een speciaal voor dit doel opgerichte aus LICHT masteropleiding volgen en straks naast de professionals meespelen, doen op dit moment al ontdekking na ontdekking tijdens de repetities, waarbij woorden als ‘live changing’ opnieuw niet van de lucht zijn. aus LICHT, bij voorbaat een historisch project, zou weleens het opera-evenement van het jaar kunnen worden. Maar minstens zo belangrijk en relevanter dan ooit, is de impliciete boodschap die erin doorklinkt net als in de rest van Stockhausens oeuvre: ja, je mag je dromen najagen – in de muziek, en ook daarbuiten.

Op de lange dagen van deel 2 en 3 van aus LICHT wilt u in de pauzes natuurlijk iets lekkers eten zonder te moeten haasten. Speciaal daarvoor hebben wij een heerlijk take-away arrangement voor u samengesteld.

Menu deel 2:

Lunchbox:
- Broodje met boerenkaas, mosterdmayonaise en romeinse sla
- Wrap met roomkaas, gegrilde groenten en rucola
- Stukje cake of koek

Avondmaaltijd (17:45 - 18:50):
- Rijstnoedelsalade met kousenband, sojabonen en komkommer
  met zachte sesam-sojadressing

PuntKookt bereidt op duurzame wijze deze vegetarische gerechten, inclusief 2 drankjes, voor slechts € 29,50.

Let op: alleen in de voorverkoop verkrijgbaar. Bestel nu!

Voedselallergie? Mail naar: [email protected]

Op de lange dagen van deel 2 en 3 van aus LICHT wilt u in de pauzes natuurlijk iets lekkers eten zonder te moeten haasten. Speciaal daarvoor hebben wij een heerlijk take-away arrangement voor u samengesteld.

Menu deel 3:

Lunchbox:
- Broodje brie, gekarameliseerde ui en ijsbergsla
- Wrap met humus, gegrilde paprika en rucola
- Stukje boterkoek

Avondmaaltijd (20:10 - 21:25):
- Mexicaanse rijstsalade met Pico de Gallo, guacamole en zure room 

PuntKookt bereidt op duurzame wijze deze vegetarische gerechten, inclusief 2 drankjes, voor slechts € 29,50. 

Let op: alleen in de voorverkoop verkrijgbaar. Bestel nu!

Voedselallergie? Mail naar: [email protected]

Lietje Bouwens - Leven in een Multiversum
Interview met Van brummelen en de Haan over hun kunstproject omtrent het verschepen suiker van Nigeria naar Europa en alles wat daarbij komt kijken.

Lara StaalManifesto For The (Young) Artist
Tekst over hoe je alleen vrij kunt zijn als je meedoet aan de set van regels in een land.

Yeb Wiersma – Kunstenaarsbijdrage
Een artikel over de verzameling van beeldend kunstenaar Yeb Wiersma die reisboeken verzamelt van naties die niet meer bestaan.

Tudor Bratu in Kunst is Lang
Radio-interview met beeldend kunstenaar Tudor Bratu.

Hanne HagenaarsSafepassage
Tekst over migratie en verplaatsing.

Grijs Frieling - Opgroeien in Almere
Een bijdrage over de utopie en dystopie van Almere als nieuwe stad in de polder.

Mister Motley – Signs for the Homeless
Bijdrage over een kunstenaarsproject van Christopher Hope en Kenji Nakayama die werken met daklozen.

Lieneke HulshofFraming/Re-framing: In Gesprek Met Charl Landvreugd
Interview met Charl Landvreugd over afro-heid in Nederland.