Blog

Column: The Just and the Blind, of de anti-Mozes

Door: Stephan Sanders

18.6.2020

The Just And The Blind Fadi Kheir 9

Een vader spreekt zijn zoon toe. Een oom zijn jongere neefje. Een grootvader zijn kleinkind.

Het verhaal is eeuwenoud, ouder waarschijnlijk dan het geschreven woord. Het heeft er alle schijn van dat vaders hun zonen altijd hebben willen voorbereiden op de wereld die buiten op hen wacht. De speer. De buffel. Daar, wijzend, de waterbron.

In de Afro Amerikaanse literatuur zijn er in ieder geval twee redelijk recente en zeer bekende voorbeelden te noemen; James Baldwin die in 1963/64 zijn vlammende betoog ‘The fire next time’ publiceert, gericht aan zijn 14 jarige neefje, waarin de zwarte oom tegen zijn even zwarte neefje zegt: “Dit is jouw huis, mijn vriend, zorg dat je er niet uit verdreven wordt.’ Dat huis is Noord Amerika, het land waar Baldwin zelf is weggevlucht, precies vanwege de onrechtvaardige behandeling van Afro Amerikanen.

En dan is er de weerklank die de Afro Amerikaanse schrijver en essayist Ta-Nehisi Coates vond; in 2015 schreef hij een lange, esayistische ‘brief’ aan zijn 15 jarige zoon met als titel: ‘Between the world and Me’.

‘En nu zeg ik je dat de vraag hoe je in een zwart lichaam moet leven (…) dat dit de vraag is van mijn leven. Hoe vrij te leven in dit zwarte lichaam.’

Marc Bamuthi Joseph staat dus in een traditie als ook híj zijn zoon toespreekt in ‘The Just and the Blind.’ Maar Bamuthi Jospeh doet meer: hij zingt, hij dicht, hij danst, hij toont video’s en hij laat de woorden weerklinken van Martin Luther King, die in 1963 gevangen zat in de Birmingham Jail, Alabama. Je kan stellen dat de Civil Rights Leider in die tijd alle Afro Amerikanen toesprak als een vader, ook wanneer ze niet direct familie van hem waren: ‘Er bestaat een morele verantwoordelijkheid om onrechtvaardige wetten ongedaan te maken’.
Hier klinkt de anti- Mozes, niet de wetten steller, maar de wettenbreker. Want: ‘Injustice anywhere is a threat to justice everywhere.’

Wat King in die puntige slogan samenvat is een zoveel als een plicht tot universalisme.

George Floyd – ik maak nu de sprong naar het heden-  werd in Minneapolis vermoord, en niet in de Amsterdamse of Rotterdamse straten. Maar ‘injustice anywhere is a threat to justice everyhere.’

‘Ergens’ is uiteindelijk altijd ‘overal’.

‘The Just and the Blind’ verbeeldt het verhaal van de Afro Amerikaanse baby, schattig om te zien, black boy beautiful; baby wordt een jongetje, jongetje wordt een jongeman, en plotseling heeft hij voor de buitenwereld alle ‘schattigheid’ verloren en is hij, alleen al door zijn verschijning een ‘gevaar voor de maatschappij’. ‘His face is a tribal mask, bearing our families fate.’
Het zwarte gezicht als het Kaïnsteken, waarin het noodlot van een hele familie, van vele generaties wordt weerspiegeld.

Marc Bamuthi Joseph zingt-zegt het, hij draagt het voor, hij huilt en schreeuwt en juicht zo af en toe. Wij luisteren mee met wat een intiem onderonsje had moeten zijn, maar wat door politieke omstandigheden door iedereen gehoord moet worden, zwart, wit, bruin, gemengd.

En wat is nu het opvallende van de zwarte vader die zijn zoon voorbereid op de wereld die hem te wachten staat? Anders dan de witte Amerikaan zal hij zijn zoon niet de wet stellen – de wet zoals die bestaat in de USA. De zwarte vader zal de verraderlijkheid van die wet benoemen. Hij zal zeggen ( inside information) dat in de praktijk die wet tegen de zwarte zoon gericht zal zijn. Hij zal uitleggen dat je als Afro Amerikaanse puber niet zomaar, onbekommerd op een Amerikaanse politieagent afstapt.

De zwarte vader zal zijn zoon bezweren nooit, maar dan ook nooit zijn mobiele telefoon uit zijn achterzak te halen, wanneer hij wordt aangehouden door de politie: want dan trekt de andere partij een pistool en richt niet op zijn been maar op zijn borst. Dood.

De Afro Amerikaanse vader, die zelf de Wet zou moeten vertegenwoordigen voor zijn zoon, is gedwongen te vertellen over de wetteloosheid die heerst, ‘out there.’

Jongen, die wereld staat niet op jou te wachten.
 
Wee o wee, er staat je wat te wachten.

...

The Just and the Blind is op 19 juni 2020 om 20:30 te zien.
Mis hem niet!

HF BLOG