Fremdkörper

Boogaerdt/VanderSchoot

You are looking at a performance from our archive

Rituele verkenningstocht van het onderbewuste

Slapen is een ongrijpbare bezigheid waarbij realiteit en ratio worden losgelaten. Kunnen we de associatieve beeldenstroom die ‘s nachts in ons onderbewustzijn op gang komt, zien als een bron van wijsheid? Volgens het eigenzinnige mime/performanceduo Suzan Boogaerdt en Bianca van der Schoot zou het wel eens de sleutel kunnen zijn tot een nieuwe, betere wereld. Hun werk Fremdkörper is zowel als installatie en als voorstelling te bezoeken, en is bedoeld als overgangsritueel. Samen met het publiek gaan ze via het onderbewuste op zoek naar een weg uit de hedendaagse, pandemische realiteit, waarin we het contact met ons lijf en onze omgeving zijn kwijtgeraakt. Het duo nodigt het publiek uit in een slaapzaal voor een ceremonie die is geïnspireerd op rituele slaaptempels van oud-Griekse geleerden. In de aanwezigheid van anderen gaat de verkenningstocht van de bezoeker vooral naar binnen, naar een gedroomde werkelijkheid.  

Achtergrondinformatie

Waar bevindt zich ergens jouw bewustzijn? Dat lijkt misschien een makkelijke vraag, maar het antwoord is niet zo eenduidig. Want als het in je hoofd zit, waar bevindt het zich dan als je slaapt? Het zijn vragen die performanceduo Boogaerdt/VanderSchoot bezighouden. En dan zijn ze vooral geïnteresseerd in de overgangsgebieden waar bewust en onbewust door elkaar heen lopen. Want, zeggen ze: ‘Als je die onbewuste overgangen leert kennen, dan kun je misschien meer controle krijgen over de werkelijkheid.’ 

Contact
Met de titel Fremdkörper, wat ‘vreemde entiteit’ of ‘indringer’ betekent, verwijst het duo naar de belangrijke rol van het lichaam in hun werk, en tegelijkertijd naar de moeilijk te doorgronden besturing daarvan. Daar bovenop vormt 'indringer' corona een aanleiding om te streven naar gemeenschappelijke genezing. Nu mensen soms alleen nog uit een hoofd op een beeldscherm lijken te bestaan, gaan ze op zoek naar een manier om mensen weer terug in gezond contact te brengen met zichzelf, met hun eigen lijf en met de wereld om hen heen. 

Slaaptempels
Ze ontdekten de rituele praktijken van oud-Griekse filosofen en mystici zoals Parmenides en Pythagoras. Geleerden hielden slaapbijeenkomsten in speciale tempels, met de bedoeling om belangrijke informatie uit het onderbewuste op te halen. Dat ging bijvoorbeeld over gezondheid en genezing. Daarbij gebruikten zij allerlei rituelen en voorwerpen met symbolische waarde, zoals dierenhuiden. Boogaerdt en Van der Schoot stellen voor om die oud-Griekse praktijk van de tempelslaap te hergebruiken om de maatschappij opnieuw uit te vinden. Met hun wetenschappen stonden deze filosofen immers aan de basis van de hedendaagse westerse maatschappij.

Onderdeel van een groep
Om beter voor de wereld te kunnen zorgen, moet de mens zich bewust worden van zijn eigen rol als onderdeel van de aarde, betogen Boogaerdt en Van der Schoot. Maar dat is niet makkelijk. ‘Eenheid voelen met de wereld, juist nu die zo gefragmenteerd lijkt, dat kost veel inlevingsvermogen’, menen ze. Zij willen met hun werk een houvast geven om die eenheid toch te voelen, zodat mensen, die zich tijdens deze pandemie afzonderen en soms alleen nog digitaal contact met anderen hebben, zich ook weer deel voelen van iets groters, van een groep. De aanwezigheid van de bezoekers tussen ademende poppen geeft de ervaring omringd te zijn door mensen. Maar dat gevoel van verbinding ontstaat ook binnen het eigen lichaam, is het idee. Juist door collectief op een soort verkenningsreis te gaan, ieder in het eigen onderbewuste, blijken mensen niet zo veel van elkaar te verschillen. 

Ontdekkingstocht
Het is typerend voor het werk van Boogaerdt en Van der Schoot dat zij het publiek daarin betrekken. Of dat nu actief is of passief, zoals in Fremdkörper. Altijd zoekt het duo naar manieren om mensen zelf iets te laten ontdekken. In plaats van ze aan de hand mee te nemen, wordt een ontdekkingstocht aangeboden. Zodat ze die vraag waar zich het menselijk bewustzijn bevindt, en waar dat wordt aangestuurd, zelf kunnen onderzoeken.

Installatie en ceremonie
Ook geeft het duo hun publiek altijd veel keuzevrijheid en een eigen verantwoordelijkheid. Dat is meteen de reden dat ze hun werk zowel als installatie en als ceremonie presenteren. Op die manier kunnen de toeschouwers zelf bepalen hoelang ze blijven en waar ze hun aandacht precies op richten. Voor het publiek dat voor de ceremonie kiest, zijn er iets meer handvatten, maar ook hier zijn het niet de performers die een ervaring aanbieden. Het zijn de toeschouwers zelf die – onder begeleiding van de performers – hun eigen ervaring creëren. Dat dit bij sommige toeschouwers irritatie opwekt, is geen probleem. Het is namelijk voorbij die weerstand waar de werkelijke bedoeling van het werk wordt gevonden.

Achtergrondinformatie

Biografie

Suzan Boogaerdt en Bianca van der Schoot werken al samen sinds ze in 1999 afstudeerden aan de mime-afdeling van de Theaterschool Amsterdam. Het duo creëert expressieve, fysieke, gedurfde en visuele theatrale installaties die draaien om de strijd en uitdagingen waarmee mensen worden geconfronteerd in de door media aangedreven wereld van vandaag. Ze zoeken naar de relevantie van theater in de 21e eeuw en richten zich op de ontwikkeling van nieuwe theatrale vormen en idiomen, die ruimte en betekenis geven aan onze posthumaniteit en aan de flexibele en meervoudige identiteiten die daaruit voortkomen. 

Visual statements
Vanaf 2011 werkten Boogaerdt en Van der Schoot aan de serie Visual Statements. Geïnspireerd door het werk van Guy Debord en zijn boek La Société du spectacle, bevragen ze in deze serie de spektakelsamenleving. Door de dominante rol van beeldcultuur zijn we toeschouwers geworden van ons bestaan, waarin representatie belangrijker lijkt dan wat ‘echt’ is. De serie bestaat uit vijf voorstellingen: Bimbo, Small World, Spectaculaire Voorstelling, Hideous (wo)men (een samenwerking met regisseur Susanne Kennedy) en The Immortals.

Samenwerking met Susanne Kennedy
In 2016 treden Boogaerdt en Van der Schoot toe als kernmakers binnen het artistieke team van Theater Rotterdam. Sindsdien werken zij in Rotterdam en in Berlijn, waar zij bij de Volksbühne co-creëren met regisseur Susanne Kennedy. De artistieke dialoog met Susanne Kennedy krijgt na Hideous (wo)men een vervolg met ORFEO, een radicale bewerking van Monteverdi’s opera Orfeo, op de Ruhrtriennale in 2015 in samenwerking met Solistenensemble Kaleidoskop. Voor de Volksbühne in Berlijn maken Boogaerdt en Van der Schoot met Susanne Kennedy drie producties samen: Women in Trouble (2017), Coming Society (2019) en Ultraworld (2020).

Future Fossils
In 2019 startten Boogaerdt en Van der Schoot met de nieuwe serie Future Fossils. De serie bevraagt wat het betekent om kunst te maken in ‘the non-human era’, een tijdperk waarin de mens niet langer de maat der dingen is.  De performance Headroom was het eerste deel van de serie, gevolgd door Botanical Wasteland, een co-creatie met Touki Delphine: een meervormig kunstproject over digitale wezens in een ‘niet-menselijk’ tijdperk. Hierop volgden ANTIBODIES in 2020 en Fremdkörper in 2021.

Biografie

Credits

concept & regie
Suzan Boogaerdt, Bianca van der Schoot
vormgeving
Lotte Goos
geluidsontwerp
Remco de Jong, Florentijn Boddendijk
lichtontwerp
Theun Mosk
performance
Klara Alexova, Niels Kuiters, Dennis Tiecken
kostuums
Karin van der Leeuw, Erik Bosman, Sara Hakkenberg
rekwisieten
Tamar Stalenhoef
producent
Lene Grooten, Marc Meijer
coproductie
Holland Festival, Theater Rotterdam
Credits

Cookies

We make use of cookies

Accept

Cookie header text (EN)

Cookie Paragraaf header 1 (EN)

Cookie Paragraaf text 1 (EN)

Cookie Paragraaf header 2 (EN)

Cookie Paragraaf text 2 (EN)

Cookie Paragraaf header 3 (EN)

Cookie Paragraaf text 3 (EN)

Read more about the cookiepolicy