Lavastroom van religie, seks en geweld

Salome

Richard Strauss, Ivo van Hove,
De Nationale Opera

Als ze zijn liefde niet kan krijgen, eist prinses Salome het hoofd van Johannes de Doper op een zilveren schaal. Richard Strauss’ opera Salome (1905) is een onontkoombare lavastroom van religie, seks en geweld. Bij De Nationale Opera gaat een nieuwe enscenering van regisseur Ivo van Hove in première. Naast zijn werk als artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam regisseerde Van Hove ook opera’s als Der Ring des Nibelungen (2007/2008, Antwerpen/Gent) en Brokeback Mountain (2014, Madrid) en de musical Lazarus van David Bowie (2015, New York). De titelrol is voor de Zweedse sopraan Malin Byström; de Russische bas-­bariton Evgeny Nikitin vertolkt Johannes de Doper. Het Koninklijk Concertgebouworkest speelt onder leiding van Daniele Gatti. Deze Salome belooft een hartstochtelijke analyse van de menselijke geest te worden.

Programma

Symphony #9
in E-Flat Major, op. 70

pauze

Chamber Symphony for Strings
Op. 110a

pauze

Piano Concerto #1
for Piano, Trumpet, and Strings, Op.35

Achtergrondinformatie

Met Richard Strauss’ meesterlijke Salome deed de moderne psychologie haar intrede op het operatoneel. Het stuk is kort maar uiterst krachtig, een onontkoombare lavastroom van religie, seks en geweld. Centraal in Salome staat de verwende prinses van Judea, die het hoofd van Johannes de Doper eist, als ze zijn liefde niet kan krijgen. 


Cosima Wagner verweet Strauss dat hem in Oscar Wildes toneelstuk Salome, waarop de opera is gebaseerd, vooral het ‘duivelse element’ aansprak. Ook keizer Wilhelm II had zo zijn bedenkingen over het project: ‘(Strauss) zal zich hiermee zeer veel schade berokkenen.’ Waarop de componist later, terugblikkend op een sensationeel succes, opmerkte: ‘Van deze schade kon ik de villa in Garmisch laten bouwen!’ 

Regisseur Ivo van Hove (De zaak Makropulos, Iolanta, Der Schatzgräber) lijkt de aangewezen persoon om deze nieuwe productie te ensceneren. Hij zal beslist recht weten te doen aan de broeierige sfeer in Salome en diep doordringen in de menselijke geest. Ivo van Hove is directeur van Toneelgroep Amsterdam. Hij maakt furore in binnen- en buitenland met eigenzinnige regies van zowel theater- als opera. Voor A View from the Bridge dat in première ging in Londen en later ook Broadway veroverde, won hij de Olivier Award 2015. Andere opera’s onder andere Der Ring des Nibelungen (2007/2008, Vlaamse Opera) en Brokeback Mountain (2014, Madrid). In december 2015 ensceneerde Van Hove de musical Lazarus van David Bowie (New York).

Na zijn grootse DNO-debuut in Falstaff keert dirigent Daniele Gatti terug met het Koninklijk Concertgebouworkest waarvan hij nu chef-dirigent is. Malin Byström debuteert in Amsterdam als Salome, terwijl Doris Soffel (Das Rheingold, Die Walküre, Die Frau ohne Schatten en Salome) haar doortrapte moeder Herodias vertolkt.

Meer

Biografieën

De Nationale Opera (DNO) staat bekend om haar diverse programmering van zowel klassieke als moderne opera’s en het constant hoge niveau van haar voorstellingen. Met vernieuwende producties, speciaal voor De Nationale Opera gecomponeerde 

werken en een frisse blik op bekend repertoire wordt deze prachtige kunstvorm levendig gehouden en een plek in de toekomst gegeven. Met Pierre Audi als directeur heeft De Nationale Opera een enorme reputatie verworven in de internationale operawereld en wordt er met grote belangstelling gekeken naar alle nieuwe producties. In 2013 won DNO de internationale Opera Award voor de beste productie van het jaar.

 

Ivo van Hove (België, 1958) is sinds 2001 directeur van Toneelgroep Amsterdam. Hij begon zijn carrière als toneelregisseur in 1981 met producties van eigen hand (Ziektekiemen, Geruchten). Hij was achtereenvolgens artistiek leider van AKT, Akt-Vertikaal en De Tijd. Van 1990 tot 2000 was hij directeur van Het Zuidelijk Toneel. Van 1998 tot en met 2004 leidde Van Hove het Holland Festival. Sinds 1984 maakt hij deel uit van de artistieke leiding van het departement Dramatische Kunst van de Hogeschool Antwerpen.

De producties van Van Hove zijn zowel nationaal als internationaal gespeeld. Hij regisseerde onder andere bij Deutsches Schauspielhaus Hamburg, Staatstheater Stuttgart, New York Theatre Workshop, Joop van den Ende, de Vlaamse Opera en De Nederlandse Opera. In 2014 regisseerde hij de wereldpremière van de opera Brokeback Mountain bij Teatro Real. Van Hove regisseerde A view from the Bridge (2015) en The Crucible (2016) op Broadway en Lazarus, de muziektheatervoorstelling van David Bowie, in New York. Toneelgroep Amsterdam won onder de regie van Van Hove prijzen met onder andere de marathonvoorstelling Romeinse tragedies en Het temmen van de feeks naar Shakespeare, Tony Kushner's Angels in America, Ingmar Bergman's Scènes uit een huwelijk en John Cassavetes' Husbands en Opening Night
Van Hoves werk is gelauwerd met onder meer tweemaal een Obie Award voor de beste regie van een off-Broadway productie in New York (voor More Stately Mansions en Hedda Gabler), en Chevalier dans l'Ordre des Arts et des Lettres (2004) in Frankrijk. In 2007 ontving hij in Nederland de Prijs van de Kritiek. In 2008 ontving hij samen met Jan Versweyveld de Prosceniumprijs, een Nederlandse oeuvreprijs en in 2012 de Amsterdam Business Oeuvre Award. In 2015 werd Van Hove bekroond met de Amsterdamprijs voor de Kunst.

 

Het Koninklijk Concertgebouworkest wordt door de internationale kritiek tot 's werelds beste orkesten gerekend. Het staat bekend om de unieke klank en stilistische flexibiliteit en werkt met de meest vooraanstaande componisten en dirigenten. Zo stonden Gustav Mahler, Richard Strauss en Igor Stravinsky meer dan eens voor het orkest. Sinds de oprichting in 1888 zijn er zes chef-dirigenten geweest: Willem Kes, Willem Mengelberg, Eduard van Beinum, Bernard Haitink, Riccardo Chailly en, sinds 2004, Mariss Jansons. Jaarlijks worden ongeveer 250.000 concertbezoekers bereikt. Sinds 2004 heeft het Concertgebouworkest een eigen label: RCO Live. In 2013 werd RCO Universe gelanceerd, een innovatieve online toepassing met verrijkte concertregistraties voor iPad en iPhone. Op de Academie van het Koninklijk Concertgebouworkest worden jonge, talentvolle musici opgeleid in het orkestspel. Vorig jaar speelde het orkest onder leiding van Mariss Jansons Pique dame op het Holland Festival.

Daniele Gatti is met ingang van dit seizoen chef-dirigent van het Koninklijk Concertgebouworkest. Hij studeerde piano en behaalde zijn diploma compositie en directie aan het conservatorium Giuseppe Verdi in zijn geboortestad Milaan. Tussen 2008 en 2016 was hij chef-dirigent van het Orchestre National de France. Eerder was Daniele Gatti chef-dirigent van het Orchestra dell’Accademia Nazionale di Santa Cecilia in Rome (1992–97), het Royal Philharmonic Orchestra in Londen (1996-2009), het Teatro Comunale in Bologna (1997–2007) en het Opernhaus Zürich (2009-12). Bij het Royal Opera House Covent Garden was hij van 1994 tot 1997 eerste gastdirigent en in 2016 werd hij benoemd tot artistiek adviseur van het Mahler Chamber Orchestra. Sinds zijn overrompelende debuut in april 2004 was Daniele Gatti regelmatig te gast bij het Koninklijk Concertgebouworkest. Tijdens zijn eerste seizoenen als chef-dirigent speelt hij een belangrijke rol bij het tourneeproject RCO meets Europe. Daniele Gatti leidde vele operaproducties in operahuizen over de hele wereld. Hij heeft een nauwe band met de Wiener Staatsoper en met La Scala in Milaan, waar hij het seizoen 2013/14 opende met La Traviata. Hij leidde met groot succes operaproducties bij de Metropolitan Opera in New York, en is als een van de zeer weinige Italiaanse dirigenten regelmatig te gast op de Bayreuther Festspiele, waar hij Wagners Parsifal dirigeerde in 2008, 2009, 2010 en 2011.

Meer

CREDITS

muziek
Richard Strauss
libretto
Richard Strauss naar Oscar Wilde
muzikale leiding
Daniele Gatti
regie
Ivo van Hove
decor, licht
Jan Versweyveld
kostuums
An D’Huys
orkest
Koninklijk Concertgebouworkest
cast
Lance Ryan (Herodes), Doris Soffel (Herodias), Malin Byström (Salome), Evgeny Nikitin (Jochanaan), Benjamin Bernheim (Narraboth), Hanna Hipp (Ein Page der Herodias), Dietmar Kerschbaum, Thomas Ebenstein, Mark Omvlee, Marcel Beekman, Alexander Vassiliev (Fünf Juden), James Creswell, Roger Smeets (Zwei Nazarener)
uitvoering muziek
Koninklijk Concertgebouworkest
productie
De Nationale Opera

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR