‘Dansen op de breuklijnen van de tijd’ – De Standaard

nicht schlafen

Alain Platel, les ballets C de la B

Rondom een sculptuur van dode paarden geven negen dansers zich over aan Alain Platels karakteristieke dansidioom. Het imposante toneelbeeld in nicht schlafen is van beeldend kunstenares Berlinde De Bruyckere, de muziek is van Gustav Mahler. Platel – eerder op het Holland Festival te zien met onder andere C(H)ŒURS en pitié – richt zich in deze nieuwe voorstelling op de getroebleerde beginjaren van de 20e eeuw, die hebben geleid tot de tragedies van twee wereldoorlogen. Hij toont opvallende parallellen tussen toen en nu. De heftige emoties en verwarringen waaraan Mahlers muziek toen uiting gaf zijn ook nu weer van toepassing. Platel en zijn dansers gaan op zoek naar transformatie in de hoop niet wederom te eindigen in grootschalige vernietiging.

Achtergrondinformatie

De nieuwe voorstelling van regisseur Alain Platel heeft het werk van de Oostenrijkse componist Gustav Mahler als vertrekpunt – een idee van de in 2014 overleden opera-intendant Gerard Mortier. Voor Platel was het geen liefde op het eerste gezicht, al raakte hij uiteindelijk wel helemaal in de ban

van de muziek. Aanvankelijk voelde hij vooral affiniteit met het tijdsgewricht dat Mahler in zijn werk tot uitdrukking brengt: een tijd van grote versnelling en ontwrichting in aanloop naar de Eerste Wereldoorlog.

Samen met componist Steven Prengels en muziekdramaturg Jan Vandenhouwe grasduinde Platel door het werk. Ze kozen eerst voor de trage stukken, alvorens overstag te gaan voor het contrastrijke werk. Voor de uiteindelijke selectie wordt uit zowat alle symfonieën geput, met uitzondering van de achtste symfonie. Componist Steven Prengels zet Mahler naar z'n hand, of contrasteert hem met de polyfone gezangen van de Congolese zangers Boule Mpanya en Russell Tshiebua of voegt geluiden toe van koebellen of dieren. Naast het orkestrale werk staan twee liederen: een op tekst van Nietzsche uit Also sprach Zarathustra: O Mensch. Het andere lied komt uit koorwerk uit de tweede symfonie en loopt als een leitmotiv door de voorstelling: ‘Hör auf zu beben, bereite dich zu leben’. Bij wijze van contrast klinkt even een cantate van Bach: ‘Den Tod niemand zwingen kunnt’.

Die voorliefde voor de grote thema's van lijden en dood heeft Platel gemeen met de beeldende kunstenares Berlinde De Bruyckere. In het decor dat De Bruyckere voor nicht schlafen heeft ontworpen, staat een beeld centraal van dode paardenlichamen, opeengestapeld op een sokkel.

Tussen de vele foto's aan de muur van de repetitieruimte - beelden die inspiratie leveren voor kostuums of improvisaties - hing een foto van het Nederlandse theatergezelschap Schwalbe: een speler ligt op de grond en wordt de kleren van het lijf gescheurd door twee andere spelers die elk een andere kant optrekken. Het gevecht waartoe die foto inspireerde, vormt de inhoudelijke kern voor regisseur Platel. De ploeg dansers waarmee Platel deze zoektocht aangaat, bestaat uit een mix van oudgedienden en nieuwkomers. Onder de oudgedienden: Elie Tass (vsprs, pitié!, Out of Context-for Pina, tauberbach), Ido Batash (C(H)OEURS), Romain Guion (C(H)OEURS) en Berengère Bodin (C(H)OEURS, tauberbach). Tijdens audities ontmoette Platel Samir M'Kirech, Dario Rigaglia en David Le Borgne. De zangers Russell Tshiebua en Boule Mpanya zijn de twee backing vocals die Platel in Coup Fatal naar de voorgrond haalde.

 

Meer

Biografieën

les ballets C de la B (Gent) werd in 1984 opgericht door Alain Platel. Intussen is les ballets C de la B uitgegroeid tot een succesvolle groep. Door de jaren heen heeft het gezelschap zich ontwikkeld tot een artistiek platform voor verschillende choreografen en dansers die vanuit verschillende disciplines en

achtergronden deel nemen aan het creatieve proces. Door de ‘unieke mix van artistieke visies’, valt les ballets niet zomaar onder één noemer te brengen. Toch ontstaat zoiets als een huisstijl (populair, anarchistisch, eclectisch, geëngageerd) onder het motto: ‘Deze dans is van de wereld en de wereld is van iedereen’.

 

Alain Platel (1956, Gent) werd opgeleid als orthopedagoog en is autodidact als regisseur. In 1984 richt hij een theatercollectief op, en profileert zich vanaf de voorstelling Emma (1988) meer als regisseur. Bonjour Madame (1993), La Tristeza Complice (1995) en Iets op Bach (1998) leveren hem en zijn gezelschap – inmiddels gedoopt tot les ballets C de la B – internationale roem op. Zijn samenwerking met componist Fabrizio Cassol (1964) stamt uit 2005, toen hij met het korenproject Uit de Bol/Coup de Choeurs de opening mocht verzorgen van het nieuwe gebouw van de KVS (Koninklijke Vlaamse Schouwburg), waarbij verschillende Brusselse koren van diverse culturele achtergronden werden verenigd. Platels vroegere werk is vooral uitbundig in thematiek en diversiteit van de performers, maar de voorstelling vsprs (2006), geïnspireerd op de Vespro della Beata Vergine van Claudio Monteverdi, vormt een keerpunt. Deze voorstelling was ook te zien op het Holland Festival. Na het barokke pitié! (2008) is Out Of Context – for Pina (2010) een minimalistische reflectie op het bewegingsarsenaal van spasmen en tics. In 2012 maakte hij op het Holland Festival een verpletterende indruk met de dansvoorstelling C(H)ŒURS - over de gevaarlijke schoonheid van de massa - met een hondervijftigkoppig koor en orkest van het Madrileense Teatro Real en tien dansers van zijn eigen gezelschap. In 2014 was Coup Fatal (een samenwerking met Fabrizio Cassol) op het festival te zien. Met nicht schlafen staat Platel voor de zevende keer op het Holland Festival.  

 

Berlinde De Bruyckere (1964, Gent) woont en werkt in Gent. In februari 2010 ontving ze de Vlaamse Cultuurprijs 2009 voor Beeldende Kunst. In 2003 vertegenwoordigde ze België op de Biënnale van Venetië, waarna ze internationaal doorbrak. In 2013 vertegenwoordigde zij België opnieuw op de Biënnale van Venetië met het project Kreupelhout-Cripplewood, dat zij realiseerde in samenwerking met de Nobelprijswinnaar J.M. Coetzee. In 2015 weidde het gemeentemuseum in Den haag een grote overzichtstentoonstelling aan haar werk. Dit Holland Festival is haar werk te zien in Mariavespers van Pierre Audi en De Nationale Opera, en in nicht schlafen van Alain Platel en zijn les ballets C de la B.

 

Het werk van Steven Prengels (1978) werd onder andere uitgevoerd door de Belgische Kamerfilharmonie, SPECTRA, het Nieuw Ensemble Amsterdam en het Symfonieorkest Vlaanderen. In 2012 creëerde de Duitse bas-bariton Dietrich Henschel ‘Wagner in Bayreuth’, een compositie die Steven Prengels schreef in opdracht van het Oxalys Ensemble. In de theater- en danswereld werkt hij vooral als muzikaal leider en componist. Een belangrijk moment hierin was de voorstelling Gardenia (2010), van Alain Platel en Frank Van Laecke, waarvoor hij het muzikaal concept vormgaf. Hierna volgden meer samenwerkingen met Alain Platel: C(H)OEURS (les ballets C de la B/Teatro Real, 2012), waarvoor Steven Prengels additionele muziek en soundscapes creëerde naast het werk van Wagner en Verdi, tauberbach (les ballets C de la B/Münchner Kammerspiele, 2014) en En avant, marche!, dat hij creëerde samen met Alain Platel en Frank Van Laecke (les ballets C de la B/NTGent, 2015). Voor Accatone, de openingsproductie voor de Ruhrtriënnale in 2015, ontwierp hij op vraag van regisseur Johan Simons de soundscape.

 

 

 

 

Meer

CREDITS

regie
Alain Platel
muziek en muzikale leiding
Steven Prengels
creatie en uitvoering
Bérengère Bodin, Boule Mpanya, Dario Rigaglia, David Le Borgne, Elie Tass, Ido Batash, Ro-main Guion, Russell Tshiebua, Samir M’Kirech
dramaturgie
Hildegard De Vuyst
muziekdramaturgie
Jan Vandenhouwe
artistieke assistentie
Quan Bui Ngoc
decor
Berlinde De Bruyckere
licht
Carlo Bourguignon
geluid
Bartold Uyttersprot
kostuums
Dorine Demuynck
stage manager
Wim Van de Cappelle
productieleiding
Valerie Desmet
tourmanagement
Steve De Schepper
productie
les ballets C de la B
coproductie
Ruhrtriennale, La Bâtie-Festival de Genève, la Biennale de Lyon, L’Opéra de Lille, MC93 - Mai-son de la Culture de la Seine-Saint-Denis, TorinoDanza, Holland Festival, Ludwigsburger Schlossfestspiele, Kampnagel Hamburg
distributie
Frans Brood Productions
met steun van
Stad Gent, Provincie Oost-Vlaanderen, de Vlaamse Overheid en Port of Ghent
met dank aan
Universiteit Gent en Prof. Dr. Paul Simoens en Marianne Doom, Guy Cuypers & team, Alexi Williams, Bart De Pauw, Bob en Monir, K49814, Isnelle da Silveira, Lieven Vandeweghe, Griet Callewaert, de vrijwilligers en het personeel van atelier Berlinde De Bruyckere, Pierre Philippe Hofmann, Manège de Hoefslag in De Pinte, Warner Classics1

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR