‘Really, I think most people have no idea...’

Stella

Neil Bartlett

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Een man zit alleen in een stille kamer. Hij kijkt terug op een leven lang zoeken naar de moed om zichzelf te zijn. Stella is gebaseerd op het opvallende leven en de eenzame dood van Ernest Boulton, een music-hall kunstenaar die zich kleedde en leefde als vrouw in de tijd van Victoriaans Engeland. Hij werd voor zijn succes gestraft met een arrestatie en een schandelijk showproces. Neil Bartlett is een veelgeprezen Britse theaterregisseur, die eerder controversieel werk maakte en voor het National Theatre werkte. Stella is een theatrale terugblik op een leven buiten de heersende normen, een hartstochtelijk bericht uit het verleden.

Programma

Achtergrondinformatie

De Britse regisseur, schrijver en performer Neil Bartlett maakt zijn debuut op het Holland Festival met Stella. Een biografische terugblik op een leven buiten de heersende normen, een leven dat pas tot zijn recht kwam op een toneel. Stella is gebaseerd op een waargebeurd verhaal – één van de vreemdste schandalen in Victoriaans Londen (eind 19e eeuw). De voorstelling draait om het leven van Ernest Boulton (1848-1904), die als succesvolle performer het kleine variététheatercircuit van Londen en omstreken bespeelde. 

Boulton leefde en trad op als vrouw en was zeer geliefd bij het publiek vanwege zijn grote charme, schoonheid en spectaculaire jurken. Hij was ook volledig eerlijk over zijn geaardheid, en trad in de openbaarheid als levenspartner van een prominente mannelijke politicus. In 1869 werd hij gearresteerd en aangeklaagd voor samenzwering met als doel sodomie te bedrijven – in andere woorden: omdat hij het lef had om zijn homoseksualiteit in het openbaar uit te dragen. Na een sensatieproces en de tragische zelfmoord van zijn geliefde werd Boulton vrijgesproken. Desondanks gaf hij de moed niet op. 

Hij verliet het land en vond zichzelf opnieuw uit als travestie-performer in het burleske muziektheater, waarbij hij ook Broadway bespeelde. Toen die carrière vastliep, keerde hij terug naar het Verenigd Koninkrijk en belandde in het tweederangs variétécircuit. Soms trad hij op als man, soms als vrouw, maar zijn befaamde schoonheid takelde alsmaar af. De persoon die onder de namen Ernest Boulton, Lady Arthur Clinton, Mrs W. Graham en Stella, Star of the Strand op het podium had gestaan stierf uiteindelijk in obscure armoede. 

In de voorstelling Stella toont Bartlett met minimale middelen een driedubbele tragiek. Van de eerste schok en vernedering (de rechtszaak en de plotselinge dood van zijn geliefde), via de jarenlange aftakeling van zijn schoonheid en reputatie, tot de meest diepe pijn: geboren zijn in het verkeerde lichaam. Stella is een intense theatrale overpeinzing over jeugd, het ouder worden, en wat het écht betekent om jezelf te zijn. 

Bartlett kreeg een reputatie in de jaren 1980 voor radicale solovoorstellingen in de Londense theaterwereld. Naast zijn activistische werk in de homoscene en performancekunst, maakte hij ook controversiële nieuwe producties voor onder andere het National Theatre, The Royal Shakespeare Company en het theatergezelschap Complicite van Simon McBurney (dit jaar ook te zien op het Holland Festival met The Encounter). In 1988 richtte hij het productiecollectief Gloria op, samen met producent Simon Mellor, componist Nicolas Bloomfield en choreograaf Leah Hausman. Naast zijn werk in het theater als performer, artistiek directeur en (opera)regisseur, is Bartlett ook een gevierd auteur. 

Aan het schrijven van Stella ging een jaar onderzoek vooraf, waarbij Bartlett uitgebreid sprak met transseksuele vrienden en collega’s uit de Londense (homo)scene. Ook zijn vele conversaties met kabukispeler Ogawa Mitsuharu, bekend onder zijn podiumnaam Nakamura Tokizo V, dienden als inspiratie. Ogawa is een van Japans allergrootste onnagata – mannelijke acteurs die in het traditionele kabukitheater de vrouwenrollen vertolken. Ook fragmenten uit historische documenten komen voorbij (rechtbankverslagen, theaterteksten en persoonlijke brieven) naast hedendaagse bronnen, zoals populaire coming-out YouTube-filmpjes, en rellerige biografieën van eigentijdse transseksuele iconen uit het Verenigd Koninkrijk zoals Janye County en April Ashley. 

Net als veel van Bartletts eerdere werk draait Stella om de essentie van het theater. Met slechts een paar simpele elementen – twee acteurs, twee stoelen, een paar kostuums en een gelaagde, zeer persoonlijke speeltekst – schept Bartlett een aangrijpend verhaal over een mens die een leven lang zoekt naar de moed om zichzelf te kunnen zijn. De voorstelling biedt een intense ontmoeting tussen de toeschouwers en Stella op twee cruciale, maar zeer verschillende momenten in haar leven. Het is echter geen pure historische reconstructie. Bartlett gebruikt Stella’s lichaam en woorden als materiaal om diepgewortelde persoonlijke vragen op te roepen over angst, moed en doorzettingskracht.

Meer

Biografie

Het werk van regisseur, schrijver en performer Neil Bartlett (1958) is genre-overstijgend. Het breekt met traditionele opvattingen over ‘hoge’ of ‘lage’ kunst, en vermengt elementen uit de radicaal-activistische en traditionele theaterkunst. Bartlett maakte naam in de Londense theaterwereld van de jaren 1980 met een aantal geruchtmakende, plaatsgebonden solovoorstellingen. Waaronder A Vision of Love Revealed In Sleep (1987), een naakte performance als reactie op de losbrekende aids-crisis. 

Met geestverwant Simon McBurney vormde hij de clownsact The Beechbuoys, waarmee ze straatperformances maakten. In 1981 stonden ze op het eerste London International Festival of Theatre en traden op in het voorprogramma van de legendarische gothband Bauhaus. In 1985 regisseerde hij bij McBurney’s theatercollectief Complicite de voorstelling More Bigger Snacks Now. Hiermee won het gezelschap de Perrier Award en kreeg het de eerste brede nationale aandacht. In 1982 richtte hij zijn eerste gezelschap op: The 1982 Theatre Company. Een jaar later was Bartlett betrokken bij het bestuur van het homotheatergezelschap Consenting Adults in Public, die het stuk Anti Body van Louise Parker Kelley brachten. Dit was het eerste Britse toneelstuk over de aids-crisis. In hetzelfde jaar schiep hij zijn eerste originele theaterproject, Dressing Up, een driedelig werk over drie decennia homoseksuele subcultuur in Londen. Samen met collega producent Simon Mellor componist Nicolas Bloomfeld en choreograaf Leah Hausman riep hij in 1988 het productiecollectief Gloria in het leven. In ongeveer tien jaar tijd zette dit collectief veertien zeer diverse producties op de planken, van de intieme solo Night After Night (1993), gespeeld voor een vijftigkoppig publiek in de bovenzaal van het Royal Court Theatre, tot het sluitstuk Seven Sacraments (1998), een performance-oratorium in de Southwark Cathedral met een koor, een kinderkoor, een dansgezelschap, een volledig orkest en Bartlett zelf.

Als regisseur maakte hij nieuwe producties voor The Royal Shakespeare Company, het Royal Court Theatre en het National Theatre. In 1994 werd hij aangesteld als artistiek directeur van Lyric Hammersmith. In ruim tien jaar tijd slaagde hij erin om Lyric op de kaart te zetten als een van de meest avontuurlijke, gerespecteerde theaters in Londen. Na zijn vertrek in 2005 presenteerde hij theater- en operavoorstellingen op (onder andere) het Manchester International Festival, het Brighton Festival, het Edinburgh International Festival, The Abbey en bij Handspring Theatre Company. Daarnaast is Bartlett een gelauwerd auteur. Hij debuteerde in 1988 met het baanbrekende Who Was That Man? – een persoonlijke herwaardering van zijn grote held Oscar Wilde. Als romanschrijver profileerde hij zich met Ready To Catch Him Should He Fall (1990, Nederlandse vertaling uitgegeven in 1991), Mr Clive and Mr. Page (1996) en Skin Lane (2007). Met zijn meest recente roman, The Disappearance Boy, sleepte hij de nominatie 2014 Stonewall Author of the Year in de wacht. Met Stella debuteert hij op het Holland Festival.

Meer

CREDITS

tekst, regie
Neil Bartlett
spel
Richard Cant
spel
Oscar Batterham
spel
David Carr
design
Rae Smith
licht
Rick Fisher
geluid
Chris Shutt
kostuums
Johanna Coe
muziek
Nicolas Bloomfield
in opdracht van
Holland Festival, Brighton Festival, LIFT Festival

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR