Klassiek verhaal mikt op het hart

Pique dame

Pjotr Iljitsj Tsjaikovski, De Nationale Opera

Tsjaikovski’s Pique dame (Schoppenvrouw) is al een publiekssucces vanaf de wereldpremière in 1890 in Sint-Petersburg. De opera legde tot grote schok van velen een zwarte kant van de beschaafde elite bloot en laat zien hoe een obsessief verlangen naar rijkdom kan leiden tot de fatale ondergang van een man. De Noorse operaregisseur Stefan Herheim – eerder op het festival te zien met Tsjaikovski’s Jevgeni Onjegin – wordt alom geprezen om zijn onconventionele en spectaculaire producties. Ook nu plaatst hij het klassieke verhaal in een herkenbare hedendaagse setting. Mariss Jansons dirigeert het Koninklijk Concertgebouworkest. Deze opera mikt op het hart.

Achtergrondinformatie

'De applausstorm bereikte orkaankracht toen dirigent Mariss Jansons het Koninklijk Concertgebouworkest in de bak liet opstaan. Wat een weelde en een weldaad om Tsjaikovski's partituur op dit ongehoorde niveau te horen.' (Trouw over Jevgeni Onjegin, 2011)

De tweede Russische opera in het jubileumseizoen van De Nationale Opera is Tsjaikovski's Pique dame (Schoppenvrouw), in een nieuwe productie. Centraal hierin staat het obsessieve verlangen om rijkdom te vergaren door middel van gokken. Behalve in Pique dame is dit thema bij veel Russische componisten zoals Rimski-Korsakov, Stravinsky en Sjostakovitsj, terug te vinden. De opera gaat, in een regie van Stefan Herheim, op het Holland Festival in première. 

Hoofdpersoon Herman zet onder het motto 'Wat is ons leven? Een spel!' alles in, denkend dat hij een geheime formule kent waarmee hij niet kan verliezen bij het kaarten. Het tegendeel blijkt waar en Herman pleegt zelfmoord. Zo wordt hij het derde slachtoffer van zijn eigen goklust − na de oude Gravin, die het geheim zou kennen en Lisa, die verliefd op hem was. Pique dame was bij de wereldpremière een groot publiekssucces. 

Regisseur Stefan Herheim was in 2011 bij De Nationale Opera en op het Holland Festival te gast met Jevgeni Onjegin. Zoals altijd in zijn producties wil hij de setting van de opera dichter naar ons toe halen, de geschiedenis met het heden verbinden. Daardoor krijgt zijn werk een maximale relevantie voor ons vandaag. 

Het Koninklijk Concertgebouworkest wordt geleid door zijn voormalige chef-dirigent, Mariss Jansons. Deze combinatie maakte eerder grote indruk met Lady Macbeth van Mtsensk en Jevgeni Onjegin. Nu met Pique dame sluiten ze de reeks van drie grote Russische meesterwerken af. Misha Didyk debuteert bij De Nationale Opera als Herman. Als Lisa keert Svetlana Ignatovich terug, na haar grote succes als Fevronja in De legende van de onzichtbare stad Kitesj. 

Meer

Biografieën

Mariss Jansons dirigeerde al vanaf 1988 vrijwel jaarlijks het Koninklijk Concertgebouworkest, waar hij van seizoen 2003-2004 tot en met seizoen 2014-2015 chef-dirigent was. Andere orkesten die hij leidde, zijn de Berliner en Wiener Philharmoniker, het London Philharmonic en de grote orkesten in de Verenigde Staten. Als music director, respectievelijk chef-dirigent was Mariss Jansons verbonden aan het Pittsburgh Symphony Orchestra en het Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks.


De Nationale Opera (DNO) staat bekend om haar diverse programmering van zowel klassieke als moderne opera’s en het constant hoge niveau van haar voorstellingen. Met vernieuwende producties, speciaal voor De Nationale Opera gecomponeerde werken en een frisse blik op bekend repertoire wordt deze prachtige kunstvorm levendig gehouden en een plek in de toekomst gegeven. Met Pierre Audi eerst als artistiek directeur en nu, na de fusie als directeur De Nationale Opera, heeft De Nationale Opera een enorme bekendheid verworven in de internationale operawereld en wordt er met grote belangstelling gekeken naar alle nieuwe producties. In 2013 won DNO de internationale Opera Award voor de beste productie van het jaar (International Opera Award). Het gezelschap werd vlak na de Tweede Wereldoorlog opgericht en maakte een ontwikkeling door van repertoiregezelschap naar stagionegezelschap. Dat betekent dat De Nationale Opera geen vast ensemble heeft en dat er gemiddeld één opera per maand te zien is. Hiervoor worden gastsolisten en afzonderlijke artistieke teams aangetrokken. 

De Nationale Opera heeft wel een eigen koor, het Koor van De Nationale Opera, bestaand uit 56 leden. Het Koor wordt gerekend tot de beste van Europa en werd in 2013 genomineerd voor de beste koorprestatie van het jaar. Voor het merendeel van de producties werkt DNO samen met het Nederlands Philharmonisch Orkest|Nederlands Kamerorkest. Chef-dirigent is Marc Albrecht. De meeste producties van DNO zijn te zien in Nationale Opera & Ballet maar er zijn ook voorstellingen in de Stadsschouwburg Amsterdam, Koninklijk Theater Carré, de Westergasfabriek of het Muziekgebouw aan ’t IJ. Steeds meer worden de met veel internationale interesse bekeken opera’s van DNO uitgenodigd naar belangrijke buitenlandse operahuizen en festivals. Geregeld komen coproducties tot stand met gerenommeerde gezelschappen als de Metropolitan Opera in New York, de Opéra in Parijs of het Teatro alla Scala in Milaan. 

Het Koninklijk Concertgebouworkest wordt door de internationale kritiek tot 's werelds beste orkesten gerekend. Het staat bekend om de unieke klank en stilistische flexibiliteit en werkt met de meest vooraanstaande componisten en dirigenten. Zo stonden Gustav Mahler, Richard Strauss en Igor Stravinsky meer dan eens voor het orkest. Sinds de oprichting in 1888 zijn er zes chef-dirigenten geweest: Willem Kes, Willem Mengelberg, Eduard van Beinum, Bernard Haitink, Riccardo Chailly en, sinds 2004, Mariss Jansons. Hare Majesteit Koningin Máxima is beschermvrouwe. Jaarlijks worden ongeveer 250.000 concertbezoekers bereikt. Sinds 2004 heeft het Concertgebouworkest een eigen label: RCO Live. In 2013 werd RCO Universe gelanceerd, een innovatieve online toepassing met verrijkte concertregistraties voor iPad en iPhone. Op de Academie van het Koninklijk Concertgebouworkest worden jonge, talentvolle musici opgeleid in het orkestspel.

Meer

CREDITS

muziek
Pjotr Iljitsj Tsjaikovski
muzikale leding
Mariss Jansons
regie
Stefan Herheim
decor en kostuums
Philipp Fürhofer
dramaturgie
Alexander Meier-Dörzenbach
lichtontwerp
Bernd Purkrabek
koor
Koor van De Nationale Opera
instudering
Ching-Lien Wu
kinderkoor
Nieuw Amsterdams Kinderkoor
instudering kinderkoor
Caro Kindt
productie
De Nationale Opera
piano/acteur
Christiaan Kuyvenhoven
cast
Misha Didyk - Herman,
Alexey Markov - Graaf Tomski/Plutus,
Vladimir Stoyanov - Vorst Jeletski,
Andrei Popov - Tsjekalinski,
Andrii Goniukov - Soerin,
Mikhail Makarov - Tsjaplinski,
Anatoly Sivko - Naroemov,
Morschi Franz - Ceremoniemeester,
Larissa Diadkova - Gravin,
Svetlana Aksenova - Liza,
Anna Goryachova - Polina/Dachnis,
Maria Fiselier - Masja,
Pelageya Kurennaya - Chloë,
Olga Savova - Gouvernante

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR