Film met apocalyptische live muziek van Mogwai

Mogwai play Atomic

Mark Cousins, Mogwai

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

De Schotse postrockers van Mogwai wilden al veel langer samenwerken met filmmaker Mark Cousins, bekend van de 15-urige filmgeschiedenis The Story of Film: an Odyssey. Het lukte bij Cousins’ recente film Atomic. Hierin mixt hij – als een audiovisueel dj – archiefbeelden aan elkaar tot een verontrustende, ambigue geschiedenis van de atoomenergie. Beelden van onbedoeld komische voorlichtingsfilmpjes, paddenstoelwolken en vernietiging, maar ook van wonderbaarlijke, soms levensreddende technologie volgen elkaar op. Mogwai componeerde een onontkoombare, apocalyptische soundtrack bij de film en speelt deze live tijdens de vertoning. Atomic is film, installatie en concert ineen – onheilspellend en adembenemend tot de allerlaatste minuut.

Programma

Achtergrond informatie

Zeventig jaar na de verwoestende bombardementen op de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki sloegen de Ierse filmmaker Mark Cousins en de Schotse postrockband Mogwai de handen ineen voor Atomic, Living In Dread and Promise. Deze magistrale combinatie van film, installatie en concert toont hoe de wereld door de kracht van de atoomenergie voorgoed is veranderd. 

Cousins, prominent filmkenner en regisseur, dook in de gigantische archieven van het British Film Institute, NASA en CERN en stelde een beeldenstroom samen. De toeschouwer ziet historische, in de huidige tijd compleet naïef klinkende voorlichtingsfilmpjes: hoe kan je met een paar zandzakken en witte verf op de ramen een thermonucleaire ontploffing overleven? Met daarnaast iconische opnames van dreigende paddenstoelwolken en gruwelijke beelden van vernietiging, verminking en menselijk leed, van protestmarsen en de dreiging van de Koude Oorlog tot persoonlijke getuigenissen over de gevolgen van de atoomrampen bij Chernobyl en Fukushima. Maar ook prachtige, microscopische filmbeelden van celdeling, het wonder van het leven, groei, evolutie en de voortschrijdende, levensreddende technologie die door het kernonderzoek mogelijk is gemaakt. Denk aan röntgenapparatuur of MRI-scans. Als een audiovisuele dj maakte Cousins zo een associatief beeldverhaal over de geschiedenis van de atoomenergie. Het is een paradoxale, veelzijdige historie. Het atoom belichaamt zowel de mogelijkheid voor totale destructie, maar ook de kans om ons leven op de planeet draaglijker te maken. Atomic, Living In Dread and Promise laat zien dat het nucleaire tijdperk zowel een nachtmerrie én een wonderlijke droom is. Deels in de vorm van documentaire, deels als poëtische videokunst. 

De Schotse band Mogwai – bekend om hun innovatieve, meeslepende composities – schreef de soundtrack voor de film, en brengt deze ook live bij de vertoning ten gehore. Een onheilspellende soundscape die aanzwelt tot orkaankracht. In combinatie met de film ontstaat een adembenemende audiovisuele ervaring. Mogwai is momenteel een kwartet, bestaande uit Dominic Aitchison, Stuart Braithwaite, Martin Bulloch en Barry Burns, en wordt op het podium versterkt met Scott Paterson en Luke Sutherland. De band maakte sinds hun oprichting in 1995 furore met verpletterende liveshows, ontdaan van alle opsmuk. Voor de bandleden staat de muziek op de eerste plaats. Ze staan erom bekend regelmatig met de rug naar het publiek toe te spelen. Of ze zijn soms tijdens hun optredens uitsluitend als silhouet te zien. Ook als Mogwai een filmsoundtrack speelt, treedt de band liever niet op de voorgrond. Gitarist en bandoprichter Stuart Braithwaite: 'Dan willen we niet in de weg staan. We zijn geen aandachttrekkers.'

De bandleden wilde al langer samenwerken met Cousins, die op hen grote indruk had gemaakt met zijn vijftiendelige documentaire The Story of Film: an Odyssey (2011). Atomic, Living In Dread and Promise is hun eerste samenwerking. De film werd gemaakt in opdracht van het programma Storyville van de BBC en had vorig jaar de Nederlandse première op het International Documentary Filmfestival Amsterdam (zonder livemuziek). Op het Donaufestival in Krems, Oostenrijk in mei 2016 zal Mogwai voor het eerst de muziek live spelen bij een vertoning van de film. Met Atomic, Living In Dread and Promise maken zowel Mogwai als Cousins hun debuut op het Holland Festival. 

Meer

Biografieën

De Schotse postrockband Mogwai werd in 1995 opgericht in Glasgow. Het ensemble bestaat uit Stuart Braithwaite (gitaar, zang), Barry Burns (gitaar, piano, synthesizer, computer, zang), Dominic Aitchison (basgitaar) en Martin Bulloch (drums). Live worden zij aangevuld met Scott Paterson en Luke Sutherland. Hun grotendeels instrumentale muziek is deels geworteld in de underground, do-it-yourself gitaarmuziek (denk aan postpunkbands als Fugazi, The Pixies, Sonic Youth en Slint) én – qua kleurklank en stemming – de melancholische Schotse folk. 

Ze maken abstracte, lang uitgesponnen composities met veel bombastische dynamiek, van woest golvende gitaarpassages tot breekbare melodieën. Hoewel de band werd vernoemd naar de wollige wezentjes uit de Gremlin-films (die bij voeding na middernacht veranderen in reptielachtige monsters), hecht de band weinig betekenis aan hun naam of genre-classificering. Mogwai is totaal abstract, zegt Stuart Braithwaite. “Het is gewoon muziek. Maak ervan wat je wilt.” De band debuteerde in 1997 met de plaat Mogwai Young Team en bracht in totaal acht studio-albums uit. In 2015 werd hun retrospectief Central Belters gepresenteerd. Daarnaast leverde Mogwai al eerder (live)soundtracks voor diverse films, onder andere voor Zidane: A 21st Century Portrait (2006), The Fountain (2006) en Les Revenants (2012). Met Atomic, Living In Dread and Promise staan ze voor het eerst op het Holland Festival.

Filmmaker en schrijver Mark Cousins werd in 1965 geboren in Belfast, Noord-Ierland. Hij studeerde Film, Media en Kunst aan de University of Stirling in Schotland. Sinds 1993 heeft hij tien bioscoopfilms gemaakt. Hij regisseerde zevenentwintig afleveringen van Scene to Scene, een langlopend tv-programma over legendarische filmregisseurs. Cousins kreeg internationale roem als regisseur, schrijver en presentator van de monumentale, vijftien uur durende film The Story of Film: an Odyssey (2011), gebaseerd op zijn boek The Story of Film (2004) en gemaakt voor de Britse digitale zender More4. De reeks werd integraal vertoond op het Toronto International Film Festival (2011) en was tevens als videokunstwerk te zien in het Museum of Modern Art (New York, 2012). Vorig jaar maakte hij I Am Belfast waarin de stad vertolkt wordt door een 10.000 jaar oude vrouw. Toen het BBC-programma Storytime hem benaderde om een film te maken ter nagedachtenis van de bombardementen op Hiroshima en Nagasaki, en over het begin van de nucleaire tijd, hoefde Cousins niet lang na te denken: 'Dat onderwerp sloeg gelijk aan. Ik ben een kind van de nucleaire tijd en in mijn tienerjaren had ik al nachtmerries over de bom. Ik ben altijd gefascineerd gebleven door de wereld van atomen. Het was voor mij een soort abstracte versie van Star WarsAtomic, Living In Dread and Promise was dan ook snel gemaakt.'

Meer

CREDITS

regie film
Mark Cousins
montage film
Timo Langer
producenten
John Archer, Mark Atkin, Heather Croall
muziek
Mogwai:
Dominic Aitchison,
Stuart Braithwaite,
Martin Bulloch,
Barry Burns