Actueel en aangrijpend politiek drama

Ça ira (1) Fin de Louis

Joël Pommerat, Compagnie Louis Brouillard

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

De Franse Revolutie is uitgebroken. Een samenleving raakt verlamd door angst, xenofobie en toenemende geweldsuitbarstingen, terwijl een groep parlementariërs zich verzamelt in het theater om te strijden over de basis van deze samenleving: de democratie. Er laaien verhitte discussies op en u zit er middenin. Het is alsof u op de publieke tribune van het parlement zit ten tijde van de Franse Revolutie. Ça ira (1) Fin de Louis is een enerverende voorstelling met levendige discussies en talloze parallellen naar het huidige Europa. Politiek en actueel theater van de in eigen land veel geprezen Franse regisseur Joël Pommerat, nu de eerste keer in Nederland.

Pommerat toont het debat zelf, ontdaan van zijn historische decor in een uiterst actueel stuk met een strakke vormgeving en hedendaags taalgebruik.

Programma

Festivalfocus: Edges of Europe

De eerste helft van dit jaar is Nederland voorzitter van de Europese Unie. Maar wat is er eigenlijk nog over van de Europese droom van eenheid? Een aantal kunstenaars in het Holland Festival onderzoekt actuele Europese kwesties in een reeks voorstellingen over het veranderende continent.

De openingsvoorstelling van het festival, Die Stunde da wir nichts voneinander wußten van het Estse regie-duo Ene-Liis Semper en Tiit Ojasoo, toont onder meer de diversiteit van en spanningen in het Europa van nu. In hun film As en Geld richten zij zich op politiek populisme. Regisseurs Milo Rau (The Dark Ages), Joël Pommerat (Ça ira (1) Fin de Louis), Wael Shawky (Cabaret Crusades: The Secrets of Karbala) en de Oekraïense band DakhaBrakha duiken in het verleden en traceren de lijnen van de soms duistere geschiedenis van het continent. Uit het hart van Europa komt het collectief God’s Entertainment met een chauvinismecheck. Het Nederlandse Wunderbaum reageert in hun project The New Forest ook op actuele Europese problemen. Gedenkwaardig wordt de reünie van een groot Syrisch orkest voor Arabische muziek in Africa Express Presents… The Orchestra of Syrian Musicians with Damon Albarn and Guests. Kunstenaars kunnen de wereld misschien niet veranderen, maar wel de manier waarop we naar die wereld kijken en erover denken.

Meer

Achtergrondinformatie

Met zijn nieuwe voorstelling Ça ira (1) Fin de Louis duikt de Franse regisseur en theatermaker Joël Pommerat in de geschiedenis van de Franse Revolutie. Zijn vertelling is geïnspireerd door de gebeurtenissen in 1789, toen het Franse volk de koninklijke macht omverwierp en het heft in eigen handen nam. Wat bracht al die individuen ertoe om en masse de macht aan te vallen?

En welke gevolgen had dat voor hun leven, hun land, voor Europa? 

Pommerat noemt Ça ira een duik in het hart van een politieke en menselijke geschiedenis die de fundering vormt van onze hedendaagse samenleving. Nadrukkelijk heeft hij het daarin over het proces dat gewone mensen, individuen, ertoe brengt een revolutie te ontketenen. Dat interesseert hem veel meer dan de grote mannen die een rol speelden in dat verhaal. 

‘De problemen die spelen laaien ook in 2015 op,’ schreef de Financial Times na het zien van de vier uur durende voorstelling. ‘Starheid, investeerders die het land ontvluchten, de legitimiteit van een overheid die handelt tegen de wensen van haar bevolking in. (…) Ça ira heeft de bekoring van een kanarie in de kolenmijn die Europa op het moment is. De enige zorg is dat te weinig mensen het zullen zien.’ 

Voor Joël Pommerat, die in 1997 zijn Compagnie Louis Brouillard oprichtte, is het theater een plaats waar het leven kan worden onderzocht en ervaren. De waarheid staat niet vast; een groot deel van onze kijk op de wereld wordt door verbeelding, geloof en opvattingen bepaald. In het werk van Compagnie Louis Brouillard ligt dan ook grote nadruk op onze perceptie, zowel die van de acteurs als van de toeschouwers. Angst en diepste gevoelens zijn vaak terugkerende thema’s, omdat die voor Pommerat inherent zijn aan het leven – de mens wordt in een wereld geplaatst waarvan hij de contouren niet kent, in een situatie waarvan hij de oorsprong en eindigheid niet kent, en begeeft zich dus constant in het duister. Maar dat duister is ook, toont Pommerat, de plek waar de verbeelding kan ontstaan. 

Zelf is hij van die menselijke verbeeldingskracht een uitgesproken exponent. Zijn voorstellingen zijn tegelijk intiem en spectaculair, rijk aan beelden en sensaties, muziek en klanken, licht en donker. Het is dat onzekere duister van waaruit elke scène vertrekt en dat licht werpt op het bestaan – tot er weer een nieuwe duisternis invalt.

Meer

Biografie

Auteur en theaterregisseur Joël Pommerat (1963, Roanne, Frankrijk) ontdekte zijn passie voor het theater op school, dankzij zijn docente Frans. In plaats van leraar te worden, zoals zijn vader graag had gezien, trok hij naar Parijs om toneelspeler te worden en op negentienjarige leeftijd werd hij aangenomen bij het Théâtre de la Mascara in Nogent l’Artaud. 

Maar de rol van acteur lag hem niet en vier jaar later besloot hij zich te gaan toeleggen op schrijven. In 1990 richtte hij zijn eigen gezelschap Compagnie Louis Brouillard op (naar een fantasiefiguur met de voornaam van zijn vader en een achternaam die ‘mist’ betekent, verwijzend naar zijn eeuwigdurende theatrale onderzoek, en met een knipoog naar de gebroeders Lumière en het Théâtre du Soleil). Zijn eerste voorstellingen maakte hij bij het Théâtre de la Main d’Or in Parijs. In 2003 stelde hij een groep van zeven acteurs voor om zich voor langere tijd – veertig jaar! – aan elkaar te verbinden om samen een oeuvre te ontwikkelen. De meesten zijn nog altijd bij hem. Zijn samenwerking met vaste lichtontwerper en scenograaf Éric Soyer stamt uit 1997; samen hebben zij zich ontpopt tot meesters van het licht. Pommerat schrijft al zijn stukken zelf, maar het schrijfproces voltrekt zich tegelijk met de repetitie- en ontwerpperiode. Al discussiërend en improviserend met de acteurs vindt elke tekst haar juiste vorm. 

Sinds 1997 wordt Pommerat met zijn gezelschap begeleid en ondersteund door het Théâtre Brétigny en het Théâtre Paris-Vilette. Sinds 2001 reist het gezelschap ook rond. Zijn bekendheid bij pers en publiek groeide met de voorstellingen Au monde en Le petit chaperon rouge (beide 2004). Zijn grote doorbraak in Frankrijk kwam in 2006 met zijn eerste productie op het Festival d’Avignon, Les Marchands waarmee hij de Grand Prix voor toneelliteratuur won. 

Pommerat werkte verder bij verschillende theaters in Frankrijk. Op uitnodiging van Peter Brook was hij van 2007 tot 2010 bijvoorbeeld artist in residence bij het Théâtre des Bouffes du Nord in Parijs. Sinds 2010 is hij gastkunstenaar bij het l’Odéon-Théâtre de l’Europe, ook in Parijs. In 2014 verbond hij zich aan het Théâtre Nanterre-Amandiers. Tussen 2010 en 2015 was hij daarnaast als regisseur betrokken bij het Théâtre national de Belgique in Brussel. Een van de hoogtepunten van zijn werk in de afgelopen jaren was Ma Chambre Froide (2011) in het l'Odéon-Théâtre de L’Europe, waarmee hij twee Molières won (een voor de beste nog levende Franse auteur en een voor het beste toneelgezelschap) en de Grand Prix van Franse theatercritici. In datzelfde jaar maakte hij ook een van zijn meest geslaagde kindervoorstellingen, Cendrillon, een eigentijdse bewerking van Assepoester. In 2013 maakte hij bij l’Odéon La Réunification des deux Corées, waarin het publiek gezeten aan weerszijden van een lange smalle gang getuige was van zo’n twintig ambigue verhalen over liefdesrelaties die op instorten stonden.

 

Meer

CREDITS

een voorstelling van
Joël Pommerat
toneelbeeld, licht
Eric Soyer
kostuums, beeldonderzoek
Isabelle Deffin
geluid
François Leymarie, Grégoire Leymarie
dramaturgie
Marion Boudier
artistieke medewerking
Marie Piemontese, Philippe Carbonneaux
geassisteerd door David Charier
assistent mise en scène
Lucia Trotta
historisch advies
Guillaume Mazeau
technische leiding
Emmanuel Abate
constructie décor
Thomas Ramon/Artom en les ateliers de Nanterre-Amandiers
lichtregie
Julien Chatenet, Gwendal Malard
geluidsregie
Grégoire Leymarie
kleedsters
Siegrid Petit-Imbert, Lise Crétiaux
met
Saadia Bentaïeb, Agnès Berthon, Yannick Choirat, Éric Feldman, Philippe Frécon, Yvain Juillard, Anthony Moreau, Ruth Olaizola, Gérard Potier, Anne Rotger, David Sighicelli, Maxime Tshibangu, Simon Verjans, Bogdan Zamfi
regie plateau
Jean-Pierre Costanziello,
Mathieu Mironnet,
Pierre-Yves Le Borgne
productie
Compagnie Louis Brouillard
coproductie
Nanterre-Amandiers, Centre Dramatique National, Le MANEGE-MONS/Scène transfrontalière de création et de diffusion, Mons 2015/Capitale européenne de la Culture, Théâtre National/Bruxelles, ESACT/Liège, Mostra Internacional de Teatro/Sao Paulo, Les Théâtres de la Ville de Luxembourg, MC2/Maison de la Culture de Grenoble, La Filature/Scène nationale de Mulhouse, Espace Malraux/Scène nationale de Chambéry et de la Savoie, Théâtre du Nord/CDN Lille-Tourcoing-Nord-Pas-de-Calais, FACM/Festival théâtral du Val d’Oise, L’apostrophe/Scène nationale de Cergy-Pontoise et du Val d’Oise, Centre National des Arts/Ottawa, Théâtre National Populaire/Villeurbanne et Célestins/Théâtre de Lyon, Le Volcan/Scène nationale du Havre, Le Rive Gauche/Scène conventionnée de St Etienne du Rouvray, Bonlieu/Scène nationale d’Annecy, le Grand T, Théâtre de Loire-Atlantique/Nantes
met steun van
SACD

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR