Rauwe IJslandse songs gegoten in Vlaamse indie-barok

The Loom of Mind

Mugison, Pétur Ben, B.O.X

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

One-man band Mugison gaat de samenwerking aan met zijn landgenoot Pétur Ben en het Vlaamse indie-barok collectief Baroque Orchestration X (B.O.X., vorig jaar te zien in Shara Wordens You Us We All). In The Loom of Mind brengt de bebaarde IJslandse bard een mix van bestaande en nieuwe songs begeleid door de barokinstrumenten van B.O.X. The Loom of Mind, letterlijk het weefgetouw van het brein, verwijst naar de creativiteit en complexiteit maar ook de kwetsbaarheid van de menselijke geest. De muziek wordt met standup comedy, verhalen, visuals en decorontwerp verweven tot een performance waarin Mugisons ‘Mirstrument’, een soort elektronisch muziekweefgetouw, een prominente plek op het podium krijgt.

programma

ACHTERGRONDINFORMATIE

The Loom of Mind is een zeventig minuten durende performance waarin de IJslandse one-manband Mugison de samenwerking aangaat met zijn landgenoot en goede vriend Pétur Ben en het Vlaamse barokcollectief Baroque Orchestration X (B.O.X., vorig jaar te zien in het Holland Festival in Shara Wordens You Us We All). In The Loom of Mind brengt de bebaarde bard Mugison een mix van bestaande en nieuwe songs, begeleid door de barokinstrumenten van B.O.X. De muziek wordt met stand-upcomedy, verhalen, visuals en decorontwerp verweven tot een performance waarin Mugisons ‘mirstrumenti’ – een soort elektronisch muziekweefgetouw met een keyboard van 192 knoppen – een prominente podiumplek inneemt.

Wat betekent het Engelse woord ‘loom’? Merriam-Webster online geeft de volgende betekenissen:
1. Zelfstandig naamwoord: een frame of machine om twee of meer groepen draden onder een rechte hoek met elkaar te vermengen om een vorm van textiel te fabriceren.
2. Werkwoord: verschijnen in een grote, vreemde of angstaanjagende vorm, vaak plotseling; verschijnen in een indrukwekkend brede of grote vorm; op het punt staan te gebeuren.
3. Zelfstandig naamwoord: de vage, overdreven verschijning van iets dat je aan de horizon of door mist en duisternis ziet; ook: een opkomende schaduw, een opkomende weerspiegeling.

In de eerste betekenis van het woord ‘loom’, een verbazingwekkend uitgekiend en ingewikkeld weefinstrument, wordt The Loom of Mind een metafoor voor hoe creatief en complex de geest is, maar ook hoe breekbaar en hoe makkelijk in verwarring gebracht. In hun uiterlijke verschijningsvorm geven deze machines al talloze aanwijzingen voor composities, visuele effecten en toneelontwerp. Met de tweede en derde definitie in het achterhoofd houdt The Loom of Mind zich bezig met de vraag in hoeverre de breekbaarheid van de geest, en van het leven in het algemeen, angstaanjagend en zelfs verlammend kan zijn. Hoewel ze soms schijnbaar ver weg zijn, blijven het drama en plotselinge rampen altijd dreigend op de achtergrond aanwezig, hetzij diep in ons onderbewustzijn, hetzij net om de hoek in de echte wereld. Geestelijke verwarring, depressies, auto-ongelukken, terrorisme, rampen,... ze zijn overal, altijd, en het is heel makkelijk om in angst te leven. Maar toch: hoewel wij veel van deze gebeurtenissen of omstandigheden niet kunnen controleren, kan de vrees ervoor terecht worden aangewezen als de bron van veel kwaad.

Op alledaags niveau kan die vrees op ons bestaan drukken, ons tot verkeerde keuzes brengen en ongelukkig maken. Op maatschappelijk niveau kan angst werkelijk destructief worden als hij gebruikt wordt door een politiek systeem, of door machtige individuen of instellingen, zoals banken. Is hebzucht, bijvoorbeeld, niet ook angst om niet genoeg te hebben, of om minder te hebben dan je buurman? Zoals de zwaartekracht het water laat wegspoelen, zo brengt angst ons in een neerwaartse spiraal als hij zijn natuurlijke tegenhangers, hoop en tevredenheid, mist.

Voor de verhalende kant en het stand-upgedeelte van The Loom of Mind leveren de psychologie, geestesziektes, angst en weversvakmanschap veel ideeën aan die een plaats hebben gekregen in de voorstelling. Het onderzoek naar de geschiedenis van deze zaken is een manier om ze te plaatsen in de historische context die op het toneel wordt gebracht door de versterkte oude muziekinstrumenten van B.O.X.

Uiteindelijk gaat The Loom of Mind over al deze motieven en thema’s samen, vaak tegelijkertijd, soms de boel glorieus door elkaar gooiend in een ijdele poging het geheel samen te brengen tot iets betekenisvols. Het stuk demonstreert dat creatie, verwarring en controle uiteindelijk hand in hand gaan.

Door de combinatie van echte, hedendaagse creatieve genialiteit met eeuwenoude historische klanktexturen en een aantal dwingende universele verhaallijnen is het stuk op de een of andere manier extreem ambitieus en tegelijkertijd zonder enige pretentie. Door middel van humor, muziek en tijdloze schoonheid, maar zonder te moraliseren, is de onderliggende boodschap er een van hoop en troost: door bescheiden de imperfectie en de eindigheid van het leven te accepteren, kunnen we onze geest bevrijden, op zijn minst gedurende een geweldige avond.

Uit chaos komt orde tevoorschijn, en alle orde desintegreert ten slotte.

BIOGRAFIEËN

De IJslandse zanger en elektronicamusicus Mugison, pseudoniem van Örn Elías Guomundsson (1976), plugt geregeld zijn laptop uit om hem te verruilen voor musici van vlees en bloed, maar hij charmeert altijd met betoverende en onvoorspelbare songs. Mugison raakte in de jaren negentig gefascineerd door de dichter-musicus Kjartan H. Grétarsson en volgde lessen bij hem. Langs deze weg kwam hij in aanraking met The Beat Poets, muziek van Frank Zappa en IJslandse poëzie. De albums In Utero van Nirvana en Debut van Björk zijn eveneens van grote invloed geweest op Mugison, alsook de artiesten Andy Votel en Matthew Herbert. Deze laatste nam hem onder zijn hoede. Mugison studeerde aan de Londense Middlesex University en experimenteerde er met het creëren van muziek op de computer. Diverse albums zagen reeds het daglicht, waaronder zijn debuut Lonely Mountain (2003), Mugiboogie (2008) en Haglél (2011). Voor Mugison is muziek één grote, vrolijke en soms zelfs schizofrene speeltuin. Zijn muziek is zo divers dat zij past bij de hardrockers van Queens of the Stone Age, elektronica-wizard Matthew Herbert en zijn folky landgenote Emiliana Torrini. Mugison heeft sinds tien jaar een eigen muziekfestival: Aldrei Fór ég Suour. Zijn samen met zijn geluidstechnicus ontworpen elektronische muziekinstrument ‘mirstrumenti’ – het belangrijkste onderdeel is een keyboard met 192 knoppen – presenteerde hij in 2013 voor het eerst aan het publiek.

Pétur Ben is een man die in vele werelden heeft geleefd. Hij reisde rond als rockmusicus, hij is een singer-songwriter, een componist, producer en arrangeur. Ben, geboren in Reykjavik, schrijft en speelt van jongs af aan muziek. In 2004 studeerde hij af aan de Reykjavik Academy of Music. Bekendheid kreeg Pétur Ben door zijn samenwerking met de IJslandse zanger en elektronicamusicus Mugison. Met zijn debuutalbum Wine For My Weakness sleepte Ben de Icelandic Music Awards in 2007 in de wacht. Sindsdien werkt hij aan film, theater en studioproducties met een aantal van IJslands beste talenten, onder wie Kippi Kaninus, Amiina, Sigtryggur, Baldursson en Mugison. Bens recentste album, God’s Lonely Man, kwam uit in 2012 en werd bijzonder geprezen; de cd verscheen op bijna iedere lijst met de beste IJslandse releases van dat jaar. Bens achtergrond in death metal en zijn muziek bij Ragnar Bragasons films Children, Parents en Bjarnfredarson leidden tot de opdracht de score te schrijven voor de film Metalhead (2013). Metalhead won de Edda Award voor de beste oorspronkelijke filmmuziek in 2014 en werd genomineerd voor de Harpa Nordic Film Composer Award.

B.O.X., oftewel Baroque Orchestration X, is een indie-barokcollectief dat het potentieel van historische instrumenten in een hedendaagse context onderzoekt. B.O.X. werd opgericht door en staat onder leiding van luitist Pieter Theuns. Het ensemble demonstreerde zijn speciale kijk op het maken van ‘barokke orkestraties’ voor het eerst op TEDx Flanders in 2010. Het debuutproject van het gezelschap bestond uit geheel nieuwe versies van de meesterwerken van de alternatieve popmuziek White Chalk (PJ Harvey) en Amnesiac (Radiohead). Samen met de populaire Belgische band Dez Mona creëerde B.O.X. in 2011 Sága, een ballade-opera die internationaal bejubeld werd. De musici van B.O.X. verdienden reeds hun sporen bij vooraanstaande Europese ensembles als Fretwork, de English Baroque Soloists en The King’s Consort, en traden op met wereldsterren als Beck, Damon Albarn, Björk, Valgeír Sigurdsson, Arno en dEUS. B.O.X. trad in 2014 aan op het Holland Festival in de voorstelling You Us We All. De samenwerking in deze productie, waarvan de wereldpremière in Hamburg bijzonder goed is ontvangen, met Shara Worden en Andrew Ondrejcak vormde een mijlpaal, op zowel artistiek als organisatorisch vlak. In de herfst van 2015 tourt You Us We All vijf weken door de Verenigde Staten.

CREDITS

concept
Mugison, Pétur Ben, Pieter Theuns
muziek, teksten
Mugison
muziek, arrangementen
Pétur Ben, Pieter Theuns
klankontwerp
Patrick Vanderborght
lichtontwerp
Tom Lagast
technisch podiumontwerp
Jeroen Theuns
uitvoering
B.O.X. (Baroque Orchestration X):
Liam Byrne, viola da Gamba, lyrone
Pieter Vandeveire, viola da Gamba, sopraangamba
Borgar Magnasson, contrabas
Jon Birdsong, cornetto, trompet
Lambert Colson, cornetto
Adam Woolf of Bart Vroomen, baroktrombone
Jutta Troch, barokharp
Mattijs Vanderleen, drums, percussie
Pieter Theuns, theorbe, luit, artistieke leiding
productie
B.O.X. Office vzw
coproductie
deSingel Internationale Kunstcampus, Festival van Vlaanderen-Mechelen
met steun van
Vlaamse Gemeeschap
The Loom of Mind breed