De sterren van Het Russische theater in Tsjechovs grimmige stuk over het menselijk tekort

Ivanov

Luc Bondy, Theatre of Nations

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

AFGELAST

Ivanov wordt afgelast wegens ziekte van regisseur Luc Bondy, die de voorstelling niet dit jaar in Moskou zal maken.

Hiervoor in de plaats komt De Kersentuin uitgevoerd door het Maly Drama Theatre Sint Petersburg, in regie van Lev Dodin.

ACHTERGRONDINFORMATIE

Eén van de grootste Europese theaterregisseurs, Luc Bondy, regisseert de Russische klassieker Ivanov met een topcast bij het befaamde Theatre of Nations uit Moskou. In april 2015 gaat zijn productie in Moskou in première, twee maanden later staat ze op het Holland Festival.

Er zijn weinig grote toneelschrijvers die Luc Bondy nog niet naar zijn hand zette. Van klassiekers van Genet, Büchner, Fassbinder, Ionesco, Shakespeare, Goethe, Ibsen, Botho Strauß, Beckett en noem ze maar op wist hij klinkend theater te maken. Nog zelden waagde hij zich aan de grote Russen, al is er een enkele Möwe tussen zijn regiewerk te bespeuren (waarvoor hij in 2000 de Nestroy-Theaterpreis won). Nu maakt Bondy Tsjechovs Ivanov met een cast van de beste acteurs die het Theatre of Nations in huis heeft.
Ivanov wordt gespeeld door niemand minder dan Yevgeny Mironov, in Rusland veelvuldig gevraagd voor theater en films, maar ook over de grens vaak te zien in stukken van bijvoorbeeld Peter Stein, Thomas Ostermeier, Alvis Hermanis, Robert Lepage en Robert Wilson. Mironov speelt sinds 2006 bij het Theatre of Nations en won twee keer de Russische staatsprijs, drie keer de prijs voor beste mannelijke rol in het prestigieuze Golden Mask Festival in Moskou en daarnaast vele andere Russische en internationale acteerprijzen voor theater en film.

Ivanov’s verloofde Anna Petrovna wordt gespeeld door Chulpan Khamatova, die niet voor Mironov onderdoet als het gaat om talent en bekendheid. Ook zij speelde veelvuldig in theater en film en werd bekroond met (onder andere) de Russische staatsprijs en een Golden Mask. Voor haar rol in Shukshin’s Stories (in 2010 uitgenodigd op het Holland Festival) won zij de Chrystal Turandot en de Moskovsky Komsomolets-prijs voor beste vrouwelijke rol. Ook schreef ze belangrijke filmprijzen op haar naam. Ze werkte onder anderen met Alvis Hermanis, Thomas Ostermeier en Peter Stein.

De uitnodiging aan Bondy om in Moskou te komen werken past binnen het beleid van het Theatre of Nations om zijn acteurs en publiek te laten kennismaken met het werk van markante Europese theatermakers. Jaarlijks organiseert het theaterhuis diverse festivals om internationale regisseurs in huis te halen. Voor het seizoen 2014-2015 verzon artistiek directeur Yevgeny Mironov een experiment met het klassieke Russische oeuvre: drie grote westerse regisseurs, Robert Wilson (Verenigde Staten), Luc Bondy (Zwitserland) en Robert Lepage (Canada) kregen het verzoek om met het Russische repertoire aan de gang te gaan bij het gezelschap.

Bondy is thans intendant van het Odéon-Théâtre in Parijs en leidde naast zijn regiewerk eerder de Wiener Festwochen en Schaubühne Berlin. Hij werkte al op vele plekken ter wereld – van de Brusselse Munt tot de Münchner Kammerspiele, de Metropolitan Opera, de Salzburger Festspielen, The Young Vic in Londen – maar nooit eerder regisseerde hij een theaterstuk of opera in Rusland. Voor zijn Russische debuut koos voor hij Ivanov van Anton Tsjechov, over de vermoeide dertiger Ivanov die zo verveeld is dat hij niet eens meer lijkt te zoeken naar een uitweg. De personages trekken elkaar mee in verveling, lamlendigheid en lethargie. ‘Een uitdaging,’ liet Bondy in een radio-interview weten. ‘Tsjechov is een groot auteur, maar moeilijk, omdat er niets gebeurt.’

Dat het Theatre of Nations een nieuwe Ivanov op het repertoire zet is extra bijzonder omdat Tsjechov in dit theater, met dit stuk debuteerde als toneelschrijver. Hij schreef Ivanov in 1887 op verzoek van Fyodor Korsh, de oprichter van het eerste private theater van Moskou, het huidige State Theatre of Nations. Theatre of Nations stond reeds twee keer eerder op het Holland Festival. In 2013 toonde het gezelschap Circo Ambulante van regisseur Andrej Moguchiy, een subtiele, metaforische kritiek op de huidige staat van het Russische theater. In 2010 zette de Letse regisseur Alvis Hermanis de post-Stalinistische verhalen van Vasily Shukshin sprankelend en modern op het toneel in de productie Shukshin’s Stories.

IVN_5253 breed

BIOGRAFIEËN

Luc Bondy (Zürich, Zwitserland, 1948) werd opgeleid aan de theateropleiding van mime-legende Jacques Lecoc en maakte zijn theaterdebuut bij het Théâtre Universitaire International in Parijs met een enscenering van een novelle van Gombrowicz. Sinds 1971 maakte hij in totaal meer dan zestig theaterproducties. Hij werkte vooral in Duitsland, waar hij stukken van vele grote toneelschrijvers op de planken bracht: Genet, Büchner, Fassbinder, Ionesco, Shakespeare, Goethe, Ibsen, Botho Strauß, Beckett en ga zo maar door. Van 1985 tot 1987 was hij artistiek codirecteur van de Schaubühne Berlin onder Peter Stein, die hij daarna opvolgde. Belangrijke ensceneringen uit die tijd waren onder andere Marivaux’ Triumph der Liebe (1985), Molières Der Menschenfeind (1987) en Botho Strauß’ Die Zeit und das Zimmer (1989) en Schlußchor (1992). Ook regisseerde hij veel stukken buiten Berlijn, zoals Schnitzlers Das weite Land (1984) en Shakespeares Wintermärchen (1988) in Nanterre, Schnitzlers Der einsame Weg (1988) in het Théâtre Renaud-Barrault in Parijs, Ibsens John Gabriel Borkman (1993) in Lausanne en Botho Strauß’ Das Gleichgewicht (1993) bij de Salzburger Festspielen (1993). Ook maakt hij films: Die Ortliebschen Frauen (1981), Das weite Land (1986) en Ne fais pas ça (2003).

In 1997 werd Bondy directeur theater van de Wiener Festwochen, een prestigieus theaterfestival in Wenen. Van 2002 tot en met 2013 was hij daar intendant. In het Wiener Burgtheater maakte hij een lange serie voorstellingen, met onder andere Tsjechovs Möwe, Yasmina Reza’s Drei Mal Leben, Handkes Die schönen Tage von Aranjuez en Molières Tartuffe. In Londen ensceneerde Bondy onder andere Martin Crimps Cruel and Tender (2004) en Sweet Nothings, een bewerking van Schnitzlers Liebelei (2010). Sinds 2012 is Bondy intendant van het Parijse Odéon-Théâtre de l’Europe. Daar maakte hij onder andere Pinters Die Heimkehr en Marivaux’ Les Fausses Confidences.

Naast toneelwerk maakt Bondy ook operaregies, zoals Wozzeck (1976) in Hamburg, Così fan tutte (1986) bij De Munt in Brussel, Salome (1992) bij de Salzburger Festspielen, Don Carlos (1996) in Parijs, Brittens The Turn of the Screw (2001) en Händels Hercules (2004) bij het Festival d’Aix-en-Provence, Idomeneo (2005) bij het Teatro alla Scala in Milaan, Tosca (2009) bij het New-Yorkse Met en Charlotte Salomon (2014) bij de Salzburger Festspielen. Sinds 1993 werkt Bondy veelvuldig samen met componist Philippe Boesmans. Na hun enscenering van Schnitzlers opera Reigen schreef Bondy libretto’s voor diens opera’s Wintermärchen (1999) en Julie (2005) bij De Munt in Brussel en voor Yvonne, Princesse de Bourgogne (2009) bij de Opéra Garnier Paris. Gedurende zijn loopbaan won Bondy vele prijzen, waaronder de Nestroy-Theaterpreis voor Die Möwe (2000). Bij zijn afscheid van de Wiener Festwochen in 2013 kende de stad Wenen hem het Goldenes Ehrenzeichen für Verdienste toe. In 2014 werd hij in Frankrijk benoemd tot Officier de la Légion d’Honneur.

Theatre of Nations werd in 1987 opgericht als het Friendship of Nations Theatre. In 1991 kreeg het zijn huidige naam. Het is een van de meest veelzijdige theaters in Rusland en neemt een unieke plaats in tussen de culturele instellingen van zijn land. Onder leiding van artistiek directeur en acteur Evguéni Mironov onderneemt en ontwikkelt het theater een grote verscheidenheid aan voorstellingen binnen alle denkbare genres en trends, en organiseert het diverse nationale en internationale festivals. Verder produceert het State Theatre of Nations eigen voorstellingen en speelt het een centrale rol in het opleiden van een nieuwe generatie theatermakers. Ook grote namen uit het Europese theater worden uitgenodigd om hier hun werk te tonen, onder wie actrice Marina Vladi, regisseur Peter Stein en dansgezelschap Parsons Dance. Mironov is tevens een van de artistiek directeurs van het Russische Territory Festival en lid van de Raad voor Cultuur en Kunst, onder auspiciën van de president van de Russische Federatie. Met Circo Ambulante van de maatschappijkritische Russische regisseur Andrej Moguchiy was dit gezelschap in 2013 te zien op het Holland Festival. In 2010 stond het Theatre of Nations op het festival met Shukshin’s Stories, in regie van de Letse regisseur Alvis Hermanis.

IVN_5015 half breed IVN_4801 half breed

CREDITS

regie
Luc Bondy
naar
Anton Tsjechov
toneelbeeld
Richard Peduzzi
kostuums
Moidele Bickel
productie
Theatre of Nations
met o.a.
Yevgeny Mironov (Ivanov)
Chulpan Khamatova (Anna Petrovna)
Vladimir Kalisanov (Shabelsky)
Dmitry Maryanov (Borkin)
Igor Gordin (Lebedev)
Marianna Shults (Babakina)
Yulia Svezhakova (Zinaida Savvishna)
Dmitry Serdyuk (Lvov)
Olga Volkova/ Olga Lapshina (Avdotya Nazarovna)