Seksualiteit, identiteit en het spannende spel tussen performer en publiek

Cullberg Ballet - HIGHLIGHTS

Trajal Harrell, Eszter Salamon, Cullberg Ballet

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

De New Yorker Trajal Harrell en de Hongaarse Eszter Salamon zijn twee choreografen die graag met de ongeschreven wetten van het theater spelen: zij verkennen ieder op eigen wijze in hun werk het fascinerende spel tussen performer en publiek, de communicatie tussen degene die danst en degene die kijkt. Harrell, die vorig jaar in het Holland Festival stond, mixt vrijuit voguing, house en moderne dans. Hij komt met een nieuw werk voor vier dansers. Salamon presenteert een nieuwe versie van haar choreografie Reproduction voor acht dansers. Beide stukken verwijzen naar de manier waarop het lichaam wordt gebruikt in marketing en reclame, en onderzoeken onze gangbare ideeën over seksualiteit en identiteit. Met deze twee werken slaat het Zweedse Cullberg Ballet onder artistieke leiding van Gabriel Smeets een nieuwe richting in.

programma

PROGRAMMA

The Return of the Modern Dance

Trajal Harrell

 

pauze

 

Reproduction (2015)

Eszter Salamon

ACHTERGRONDINFORMATIE

In de geschiedenis van de dans heeft altijd de fascinatie geleefd met de communicatie tussen degene die danst en degene die kijkt. Wie heeft de controle: de performer of de toeschouwer? Choreografen hebben de blik van het publiek verleid, geprikkeld, gestuurd en gemanipuleerd met de lichamen die zij op het toneel zetten. Zij hebben het publiek in staat gesteld om hun eigen droomlichaam te creëren: een perfect lichaam dat kan vliegen, of een sterk gecentreerd lichaam dat een standvastige positie inneemt.

De Amerikaan Trajal Harrell en de Hongaarse Eszter Salamon zijn twee van de meest interessante eigentijdse choreografen. Beiden verkennen in hun werk de blik van de danser en de toeschouwer, en het performatieve lichaam. Is wat we zien ook werkelijk wat we krijgen? Is het lichaam een constructie van onze verlangens en onze angsten? En wat laten we zien als we ons lichaam blootstellen aan de blik van een ander. Onder de nieuwe artistieke leiding van Gabriel Smeets presenteert het Zweedse Cullberg Ballet een double bill met werken van deze twee opwindende choreografen.

Trajal Harell is een choreograaf die internationaal bekendheid geniet. Harrell werkt op het snijvlak van voguing en house. Verschillende van zijn werken zijn genomineerd als beste dansstuk door Time Out New York. Voor het Cullberg Ballet maakt hij een nieuw werk voor vier dansers. Eszter Salamon is actief als danser en choreograaf. Haar werk wordt regelmatig uitgevoerd in Europa, de Verenigde Staten en in Azië. Met het Cullberg Ballet presenteert zij een nieuwe versie van Reproduction, een werk voor acht dansers uit 2004. ‘Zowel Trajal Harrell als Eszter Salamon ondervragen de wetten van het theater en hoe de blik van de toeschouwer bepaalt hoe wij lichamen op het toneel zien,’ zegt de nieuwe artistieke directeur van het Cullberg Ballet Gabriel Smeets. ‘Door middel van verschillende stijlen en benaderingen onderzoeken beide choreografen hoe het lichaam wordt gebruikt in marketing en reclame. De twee stukken zullen onze gangbare ideeën over seksualiteit, transformatie en identiteit op de proef stellen.’

   

BIOGRAFIEËN

De New Yorkse choreograaf en danser Trajal Harrell (1973) studeerde American Studies aan Yale University en werd opgeleid aan diverse gerenommeerde dansinstituten, zoals de Trisha Brown School, het Centre National de la Danse in Parijs, het City College of San Francisco en de Martha Graham School of Contemporary Dance. Tegelijkertijd raakte hij gefascineerd door de New Yorkse ballroomscene uit de jaren tachtig. Hier presenteerden travestieten en homoseksuelen – vaak van Latijns- of Afro-Amerikaanse afkomst – hun eigen versie van glamoureuze modeshows, met extravagante voguing en ‘whacking dansbattles’. Harrell ging in de leer bij twee meesters uit deze traditie, Archie Burnett en Lassandra Ninja. Sinds 2009 combineert hij in een zesdelige voorstellingserie Twenty Looks or Paris is Burning at The Judson Church (allemaal met verschillende lengtes, variërend van de maten XS tot XL) elementen uit deze undergroundcultuur met vroeg-postmoderne en hedendaagse dans. Zijn Quartet for the end of time (2008) werd door Time Out uitgeroepen tot een van de beste dansproducties van 2008, en met Antigone Sr. (2012) won hij de Bessie Award. Harrell is geworteld in de internationale dans- en podiumkunst, maar heeft zijn werk vanaf het begin van zijn carrière ook getoond in prestigieuze musea, kunstinstellingen en galeries. In 2014 was hij tijdens het Holland Festival te zien met Judson Church is Ringing in Harlem (Made-to-Measure) / Twenty Looks or Paris is Burning at The Judson Church (M2M) in het Stedelijk Museum. Momenteel doet hij voor een nieuwe cyclus Performing Histories: Live Artworks Examining the Past onderzoek naar de Japanse dansvorm butoh vanuit de theoretische ervaring met voguing.

De Hongaarse choreograaf, danser en performer Eszter Salamon (1970) – wonend en werkend in Berlijn – studeerde Hongaarse volksdans en klassiek ballet aan de Nationale Dansacademie van Boedapest. Sinds 2001 is haar werk te zien op diverse podia en festivals in Europa, Azië, de Verenigde Staten en Zuid-Amerika. Los van fysieke beweging spelen in haar creaties ook de stem en muziek een grote rol, naast documentaire, fictieve en narratieve elementen. Met Xavier Le Roy maakte ze de solo’s What A Body You Have, Honey (2001) en Giszelle (2001), en in 2009 ontwikkelde ze met Christine De Smedt het onderzoeksproject Transformers, een groepschoreografie die tot stand kwam via workshops en residenties in Brussel, Madrid, St. Erme, Mexico Stad, Wenen, Tokio en Stockholm. In 2011 presenteerde Salamon tijdens Julidans in Stadsschouwburg Amsterdam de performance Dance for Nothing, een tegendraadse choreografie op basis van de experimentele compositie Lecture on Nothing (circa 1949-1950) van John Cage. Deze voorstelling was ook in 2014 te zien in het New Yorkse Museum of Modern Art. In hetzelfde jaar ging ook haar meest recente werk in première op de Rurhtriennale, MONUMENT 0 - Haunted by wars (1913—2013). Dit is het eerste deel van een serie voorstellingen over de relatie tussen choreografie en geschiedenis. Met zes dansers toont Salamon de afgelopen honderd jaar als een aaneenschakeling van oorlogen, aan de hand van meer dan vijftig tribale oorlogs- en verzetsdansen uit conflictgebieden in alle vijf continenten.

Het Zweedse dansgezelschap Cullberg Ballet werd in 1967 opgericht door de experimentele choreografe Birgit Cullberg (1908-1999), als onderdeel van het nationale reistheater Riksteatern. Het gezelschap speelt overal ter wereld, werkt regelmatig samen met diverse nationale en internationale choreografen en performers, en heeft een belangrijke rol bij het uitdragen van de Zweedse kunst en cultuur. Cullberg, een leerling van de baanbrekende Duitse Expressionistische choreograaf Kurt Jooss, werd voor haar verdiensten als dansvernieuwer bekroond met een ereprofessoraat van de Universiteit van Stockholm, de Franse onderscheiding Commendeur des Arts et Lettres en de Italiaanse Cavaliere Ufficiale. Vanaf het begin staat het Cullberg Ballet bekend om de unieke podiumpersoonlijkheid en technische kracht van de dansers. Momenteel bestaat het ensemble uit zestien dansers (afkomstig uit bijna net zoveel landen) en wordt er gewerkt met zeven choreografen. In 1976 maakt Mats Ek (een zoon van Cullberg) zijn eerste voorstelling voor het Cullberg Ballet, The Officer’s Servant. Twee jaar later beleeft hij zijn grote doorbraak als choreograaf met het immens succesvolle The House of Bernarda (1978), gebaseerd op het toneelstuk La Casa de Bernarda Alba van Federico García Lorca. Van 1985 tot 1993 is hij artistiek leider van het gezelschap. In 1997 staat het Cullberg Ballet op de vijftigste editie van het Holland Festival met drie voorstellingen: Carmen, She Was Black en Sleeping Beauty – eigenzinnige, groteske en surrealistische bewerkingen van theater- en dansklassiekers, gechoreografeerd door Ek. Sinds mei 2014 is de Nederlander Gabriël Smeets artistiek directeur van het gezelschap, eerder zwaaide hij zeven jaar de scepter op de School voor Nieuwe Dansontwikkeling en was interim artistiek directeur voor het Springdance Festival.

Foto breed

CREDITS

choreografie
Trajal Harrell, Eszter Salamon
uitvoering
Cullberg Ballet
productie
Cullberg Ballet
dansers Reproduction
Yaniv Lev, Aïd Freshkicks, Jerry Aniviac, Justin Amaro Sheaba, Jonas Pettersson, Juha Metsä, Miguel Escobar, Ramón Pozo
dansers The Return of The Modern Dance
Anand Bolder, Jac Carlsson, Samuel Draper, Adam Schütt, Daniel Sjökvist, Vincent Van der Plas