Berlijns strijkensemble terug met twee spannende programma’s

Baroque Revisited

Sarah Nemtsov, Solistenensemble Kaleidoskop

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Vier oude meesters. Vier jonge, aanstormende solisten. Baroque Revisited katapulteert de muziek van Bach, Pandolfi Mealli, Von Biber en Barriere naar de 21e eeuw, in een theatrale uitvoering die de mogelijkheden van de concertzaal maximaal benut. Componiste Sarah Nemtsov (1980) smeedde alles aaneen tot een nieuw, avondvullend werk, waarin de parallellen en contrasten tussen de componisten door de ruimtelijke opstelling van de solisten en de strijkers van Solistenensemble Kaleidoskop een sterk fysiek karakter krijgen.

programma

ACHTERGRONDINFORMATIE

Solistenensemble Kaleidoskop komt opnieuw naar het Holland Festival. Ditmaal met twee programma’s. Een daarvan is Baroque Revisited, een concert waarin oude en nieuwe muziek een bijzondere verbinding aangaan. Baroque Revisited is een laboratorium voor theatrale en muzikale ideeën en een ontmoetingsplaats voor theorie en praktijk. In dit concert bundelt het Solistenensemble Kaleidoskop uit Berlijn de krachten met componist Sarah Nemtsov (1980) en met vier jonge solisten die geselecteerd zijn voor het prestigieuze programma van de Amsterdamse Jumpstart Jr. Foundation.

Jumpstart Jr. is een Nederlandse stichting, opgericht in 2006, die een unieke collectie historische strijkinstrumenten beheert. Deze zijn stuk voor stuk vervaardigd door beroemde meesterbouwers en voor de stichting geselecteerd door toonaangevende barokmusici. Jumpstart Jr. stelt deze hoogwaardige instrumenten met darmsnaren ter beschikking aan jonge musici die reeds een opleiding hebben afgerond en van wie verwacht wordt dat zij een grote solocarrière tegemoet gaan als uitvoerder van barok-, klassieke of vroegromantische muziek. Het programma van Jumpstart Jr. begeleidt deelnemers daarnaast met een coachingstraject en stelt hen in staat deel te nemen aan speciale projecten – zoals Baroque Revisited.

De vier deelnemende solisten zijn de IJslandse violiste Elfa Rún Kristinsdóttir, die tevens concertmeester van Kaleidoskop is; de Bulgaarse violiste Zefira Valova; de Amerikaanse cellist Steuart Pincombe; en de Frans-Engelse cellist Vladimir Waltham. In Baroque Revisited wordt deze solisten gevraagd zichzelf te definiëren aan de hand van het werk van een componist met wie zij zich bijzonder verbonden voelen. Zij kozen voor de Franse cellist Jean-Baptiste Barrière (1707-1747), de Italiaanse violist Pandolfi Mealli (ca. 1630-ca. 1669/1670) en de Oostenrijke violist Heinrich von Biber (1644-1704). De vierde componist is Johann Sebastian Bach (1685-1750). Elk van de vier uitverkoren componisten neemt een duidelijk onderscheiden plaats in in de muziekgeschiedenis, en deze vier kenmerkende “muzikale ruimtes” vormen in Baroque Revisited het uitgangspunt voor een nieuwe hedendaagse compositie. De Duitse componiste Sarah Nemtsov heeft een avondvullend werk gemaakt dat de zeer diverse muzikale werelden van Barriere, Mealli, Von Biber en Bach op originele wijze verweeft met elkaar én met de ervaring van de moderne luisteraar. Werken van deze componisten klinken soms integraal, dan weer teruggebracht tot hun essentie of amper herkenbaar vermomd in een nieuwe gedaante, ze overlappen elkaar of lopen in elkaar over. De verdienste van Nemtsov is dat zij hun eigenheden en karakteristieke stijlen laat horen binnen een muzikale wereld die geheel de hare is, vertaald naar haar eigen idioom.

Baroque Revisited is weliswaar bedacht voor een traditionele concertzaal, maar het programma bespeelt die ruimte op onconventionele wijze, gericht op het radicaliseren van de mogelijkheden. Daarbij speelt de Acteur-Netwerktheorie een rol, die ervan uitgaat dat mensen niet alleen met elkaar maar in minstens zo belangrijke mate ook met objecten en met ruimtes interageren. Musici brengen stukken ten gehore vanuit een zijkamer, in de gangpaden, onder het podium of in de foyer. De ruimtelijke verdeling tussen uitvoerenden en publiek wordt op scherp gesteld. Met behulp van een uitgekiend lichtontwerp toont Baroque Revisited de eindeloze variaties die gedacht kunnen worden buiten de gebaande paden van de klassieke concertformule.

Baroque Revisited is een uitgesproken ambitieus project: het doel is niets minder dan de manier waarop wij een concert ervaren opnieuw vorm te geven, te herdefiniëren hoe wij als luisteraars in de concertzaal aanwezig zijn en hoe de concepten die wij daarbij hebben functioneren – zoals dat van “oude” versus “nieuwe” muziek.

PROGRAMMA

Giovanni Antonio Pandolfi Mealli
Sonata "La Cesta" Op. 3 nr. 2 / Bearbeitung: Sarah Nemtsov
Adagio, Allegro, Adagio, Presto, Adagio

György Ligeti
Passacaglia ungherese

Johann Sebastian Bach
Duetti BWV 805 und 802 / Bearbeitung: Sarah Nemtsov

Johann Sebastian Bach
Suite No. 2 d-moll BWV 1008, Prelude / Bearbeitung: Sarah Nemtsov
Suite No. 6 für Violoncello solo D-Dur BWV 1012, Prelude / Bearbeitung: Sarah Nemtsov

Heinrich Ignaz Franz von Biber
Passacaglia g-moll aus den Rosenkranz-Sonaten / Bearbeitung: Sarah Nemtsov

Georg Muffat
Passacaglia in g-moll aus Apparatus Musico-organisticus / Bearbeitung: Sarah Nemtsov

Jean-Baptiste Barriére
Sonata Nr. 2 für Cello aus dem 2. Buch / Bearbeitung: Sarah Nemtsov
Giga, Adagio, Allegro, Largo - Passacaglia

Sarah Nemtsov
Briefe für A.G. (2015) für 11 Streicher und Cembalo (Bearbeitung und Verfremdung eines Abschnitts aus "Briefe - Heloisa" für Schalmei und Akkordeon von 2012)

Antonio Vivaldi
Konzert für Streicher und Basso Continuo in d-moll, RV 128

Unico Wilhelm van Wassenaer,
Concerto Armonico nr. 4  in D-Dur

Domenico Scarlatti
Sonaten K. 175 und K. 113/ Bearbeitung: Sarah Nemtsov

Baroque Revisited Sebastian Bolesch 5 Breed

BIOGRAFIEËN

De in Berlijn woonachtige Sarah Nemtsov (Oldenburg, 1980) studeerde compositie bij Nigel Osborne, Johannes Schoellhorn en Walter Zimmermann en hobo bij Klaus Becker en Burkhard Glaetzner. Ze won diverse compositieprijzen, waaronder de ZONTA-Musikpreis in 2011, de Deutscher Musikautorenpreis in 2012 en een jaar later de Busoni-Kompositionspreis. Van verschillende stichtingen ontving ze stipendia. Sarah Nemtsov werkt samen met onder meer het Ensemble Adapter, de Neue Vocalsolisten Stuttgart, het Ensemblekollektiv Berlin en het Ensemble Accroche Note. Haar composities staan geprogrammeerd op internationaal gerenommeerde festivals als de Donaueschinger Musiktage, Ultraschall, MaerzMusik, de Darmstädter Ferienkurse für Neue Musik, het ISCM World New Music Festival, Wien Modern en de Bregenzer Festspiele.

De muziek van Sarah Nemtsov, geschreven voor uiteenlopende bezettingen, wordt gekenmerkt door de combinatie met literatuur. Altijd zoekt ze de grens op tussen concert en muziektheater. ‘Urban’ klanken, gelijktijdigheid en chaotische vormen van kamermuziek maken deel uit van haar nieuwste composities, waarin ook elektronische muziek een rol speelt. In 2014 was ze gastdocent compositie aan de Musikhochschule Köln. Het afgelopen seizoen was Sarah Nemtsov verbonden aan het Philharmonisches Orchester Erfurt; in het kader van Erfurts Neue Noten werden een aantal van haar werken ten gehore gebracht.

Solistenensemble Kaleidoskop werd in 2006 in Berlijn opgericht als kamerstrijkorkest dat zich ten doel stelde het traditionele concertformat te doorbreken. Dat is gelukt: Solistenensemble Kaleidoskop brengt onder de artistieke leiding van Michael Rauter en Daniella Strasfogel oude en nieuwe muziek op een originele manier over het voetlicht, vaak in samenwerking met kunstenaars uit andere disciplines, zoals architectuur, dans, literatuur en theater. Het ensemble bestaat uit een kern van vijftien strijkers die, afhankelijk van het programma, kan worden uitgebreid met gastmusici. Alle musici zijn behalve als ensemblelid ook als solist actief, wat Solistenensemble Kaleidoskop tot een bijzonder gezelschap maakt, dat haar materiaal gedurfd en open tegemoet treedt. Het repertoire van Solistenensemble Kaleidoskop reikt van barok tot hedendaags.

Het ensemble is geregeld te gast op festivals als het Kunstfest Weimar, de KunstFestSpiele Herrenhausen, het Sydney Festival, het Holland Festival, Operadagen Rotterdam, operadhoy Madrid en de Donaueschinger Musiktage. Solistenensemble Kaleidoskop trad op in het Concertgebouw in Brugge, het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam en Harpa, Reykjavik. Het gezelschap werkte samen met Sasha Waltz, Sabrina Hölzer, Laurent Chétouane, Jennifer Walshe en andere artiesten. In 2013-14 ging Van den Vos in première, een samenwerking met de Belgische groep FC Bergman; Solistenensemble Kaleidoskop componeerde de muziek.

De Nederlandse stichting Jumpstart Jr. werd opgericht in 2006. Jumpstart Jr. beheert een unieke collectie strijkinstrumenten, gemaakt door oude meesters en geselecteerd door toonaangevende uitvoerders van barokmuziek. Jumpstart Jr. heeft als doel jonge musici met uitzonderlijk talent die al een muziekopleiding hebben afgerond te steunen. Behalve het in bruikleen geven van een kwaliteitsinstrument bestaat het programma van Jumpstart Jr. uit coaching, toegang tot een breed internationaal netwerk van musici, artistiek leiders, dirigenten en promotors, en deelname aan speciale projecten. Jumpstart Jr. ondersteunt wereldwijd musici die instrumenten met darmsnaren bespelen en zich toeleggen op de historische uitvoeringspraktijk van barokmuziek, klassieke en vroege romantische muziek.

CREDITS

compositie, arrangementen
Sarah Nemtsov
artistieke leiding
Daniella Strasfogel
licht
Ladislav Zajac
solisten
Elfa Rún Kristinsdóttir, viool
Zefira Valova, viool
Steuart Pincombe, violoncello
Vladimir Waltham, violoncello
een productie van
Solistenensemble Kaleidoskop & Jumpstart Jr. Foundation