Megalomanie in het moderne China
WERELDPREMIÈRE

As Big As The Sky

Arnoud Noordegraaf, Adrian Hornsby, Ai Weiwei

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Aangetrokken door de onbegrensde mogelijkheden van het moderne China laat de Europese architect Sem Aers zich verleiden tot de bouw van een uitzinnige megaconstructie in een Chinees dorpje. Daar raakt hij verwikkeld in een passionele liefdesaffaire met de beroemde operazangeres Qin Mulan. Maar zoals onder de traditionele operaschmink en -kostuums van Mulan een gewiekste, moderne zakenvrouw schuilgaat, zo blijkt ook Sems droomproject te mooi om waar te zijn. Met een mix van traditionele Kunqu opera en Wagneriaanse laatromantiek verbeeldt de Nederlandse componist Arnoud Noordegraaf de botsingen tussen Oost en West, traditie en moderniteit, romantiek en realiteit – conflicten die ook tot uitdrukking komen in het inventieve decorontwerp en de filmprojecties van Ai Weiwei, China’s beroemdste hedendaagse kunstenaar.

programma

ACHTERGRONDINFORMATIE

In China kun je dromen. Waren in de vorige eeuw de Verenigde Staten de verzinnebeelding van ongeremde mogelijkheden, tegenwoordig zoeken avonturiers de ruimte in de communistisch-kapitalistische speeltuin van de snelst groeiende economie ter wereld. In China komen dromen uit. As Big As The Sky, de nieuwe multimediale opera van componist en regisseur Arnoud Noordegraaf, gaat over de Chinese droom – en over dromen die uit de hand lopen. De wereldberoemde dissidente kunstenaar Ai Weiwei zorgde voor het decor en de film; het is de eerste keer dat Ai Weiwei zich op het terrein van muziektheater begeeft. Het libretto is van de hand van de Britse schrijver Adrian Hornsby, met wie Noordegraaf eerder samenwerkte aan de in Tokio gesitueerde muziektheatervoorstelling A.M., die in 2011 te zien was in het Holland Festival. De muziek wordt uitgevoerd door Asko|Schönberg. As Big As The Sky is een nieuwe productie die in het Holland Festival haar wereldpremière beleeft.

As Big As The Sky speelt zich af in de ongekende bouwwoede die China in zijn greep heeft, maar vertelt óók, in de beste traditie van het operagenre, het verhaal van een gedoemde liefde. De Europese architect Sem Aers werkt in een afgelegen Chinees dorpje aan de bouw van een uitzinnige megaconstructie. Zijn klant is Wu Cai, een miljonair en parvenu die zelf is opgegroeid tussen de koeien en rijstvelden van het dorpje. Juist naar die plek keert Wu terug om een monument op te richten voor zijn eigen succes en voor de opkomende supermacht. Om de Chinese successtory van utopische transformatie in architectuur te vangen ontwerpt Sem de grootste koepel ter wereld, die over het dorp heen gebouwd zal worden en het volledig zal omvatten. In de nok komt een gaatje, waardoor het gewelf verandert in een reusachtige camera obscura die een projectie van de hemel over het dorp en de omringende velden werpt.

Terwijl om hem heen het enorme gevaarte in hoog tempo wordt opgetrokken voert Sem via Skype gesprekken met de verschillende partijen. Het hoofdkantoor van het architectenbureau in Europa maakt zich zorgen om de westerse pers, die het project van hoogmoed beticht en de bouwers ervan beschuldigt de lokale cultuur te vernietigen. Aan de andere kant dringt Wu erop aan dat het oorspronkelijke dorp wordt platgewalst en herbouwd als ‘authentiek’ Chinees dorpje, geschikt voor het opvoeren van traditionele opera, dat een toeristische trekpleister moet worden. Voor de opening van de koepel wordt de Chinese-operazangeres en nationale beroemdheid Qin Mulan geëngageerd.
Sem worstelt met al die tegengestelde belangen en dreigt in een identiteitscrisis te raken. Wanneer Qin Mulan ten tonele verschijnt om te repeteren wordt Sem op slag verliefd – op haar schoonheid, op haar stem, maar ook op de authentieke cultuur die ze lijkt te belichamen. Maar onder de chinoiserie die Sem op haar projecteert is Qin Mulan een moderne vrouw met een sterk zakelijk instinct en een neusje voor de media.
Hun publiekelijk gevolgde liefdesgeschiedenis raakt verknoopt met het steeds moeizamere bouwproject. Een oude vrouw weigert haar huis te verlaten, dat als een eenzame nagel uit het afgegraven sloopterrein steekt en in de media uitgroeit tot symbool van de verwoestende bouwmegalomanie. Sem wordt gedwongen de vraag onder ogen te zien tegen welke prijs zijn droomproject wordt gerealiseerd.

De door Ai Weiwei gemaakte filmbeelden spelen een belangrijke rol bij het tonen van de zeer uiteenlopende werelden waarin de opera zich voltrekt. Het ontwerp van de podiuminstallatie loopt over in projecties van bouwschetsen, videoconferenties, twitterfeeds, televisienieuws en documentair beeld van het snel veranderende Chinese landschap. Muzikaal heeft Noordegraaf in As Big As The Sky twee contrasterende genres tegenover elkaar geplaatst die de botsende werelden vertegenwoordigen: traditionele Kunqu-opera en wagneriaanse laatromantiek, beide uiteraard bezien door een eigentijdse bril. Met allerlei technieken, zoals het citeren, mengen of juist laten botsen van stijlen, zet Noordegraaf zijn muziek in om het gelaagde verhaal over media, macht en liefde te vertellen. Naast het ensemble, dat op het podium musiceert, heeft hij ook het Chinese mondorgel sheng en een heel arsenaal aan onconventionele percussie – een bouwsteiger, bijvoorbeeld – opgenomen in zijn partituur.

As Big As The Sky AskoSchonberg breed

BIOGRAFIEËN

Arnoud Noordegraaf (1974) is componist en regisseur. Hij studeerde aan de Toneelacademie Maastricht en aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag. Zijn specialisatie is de symbiose van muziek en beeld. Al tijdens zijn conservatoriumstudie leerde hij zich het filmvak aan door mee te werken aan vele omroep- en filmacademieproducties. Daarnaast ontwikkelde hij een muzikale stijl waarin een hechte relatie tussen livemuziek en samples een belangrijke rol speelt. De combinatie van deze specialismen leidt tot composities met een sterke dramaturgische ondertoon, van solowerken tot muziektheaterproducties. In 2001 richtte hij Inexcelsisvideo op, een productiestichting die zich toelegt op het realiseren van film- en videobeelden voor podiumkunsten op een hoog kwalitatief niveau. Deze stichting groeide uit tot producent van films voor belangwekkende operaproducties als After Life en La Commedia in het Holland Festival. Noordegraaf werkt aan een autonoom oeuvre waarin het componeren van muziek en beeld op vele verschillende manieren aan bod komt. Daarbij heeft hij samengewerkt met onder meer Michel van der Aa, Louis Andriessen, Hal Hartley en Gary Hill, en gezelschappen als De Nationale Opera en Asko|Schönberg. Noordegraaf doceerde en gaf lezingen in Nederland, Engeland en China. In 2011 ging zijn filmopera A.M. in première in het Holland Festival en in oktober 2013 vond de eerste opvoering plaats van zijn muziektheaterwerk Urwald in Amsterdam.

De in Londen woonachtige schrijver Adrian Hornsby (1977) beschouwt verhalen als muziek, als landschappelijk tijdsverloop. Zijn werk wordt gekarakteriseerd door een intens melodisch taalgebruik en door levendige scènes, die zich afspelen in wijde binnenruimtes. Stemmingen variëren van subversief grappig tot kwaadaardig mooi. Hornsby’s schrijven omvat een veelheid aan interesses, waaronder theater, opera, film, essays en non-fictieboeken; de onderwerpen variëren van van huis weggelopen tieners op keitjesstranden tot op water geteelde tomaten in het Midden-Oosten. Hornsby heeft uitgebreid over China geschreven, de maatschappelijke impact, wereldwijde ontwikkelingen en ruimtepolitiek, en hij schreef vier internationaal geproduceerde toneelstukken, een multi-mediaopera, een film met muziek en een grote hoeveelheid korte verhalen. Enkele van zijn werken: The Chinese Dream, geschreven samen met Neville Mars, is een prijswinnend boek dat de snelheid van urbanisatie in China ontleedt; The Good Analyst schetst een nieuw beeld van maatschappelijke waardes, geld en de kracht van gestructureerd denken; A.M. is een liefdesverhaal over geluid en Urwald een thriller over het bewustzijn. In zijn benadering van fictie en non-fictie combineert Hornsby highlevelconcepten met scherpe observatie en bijtende humor. Hij houdt ervan verhalen te schrijven over ideeën die zich in de tijd ontwikkelen; die verhalen onthullen en passant een serie uit het leven gegrepen scènes.

Kunsticoon Ai Weiwei is behalve de beroemdste hedendaagse kunstenaar uit China ook bekend als activist, architect, curator en filmmaker. Ai werd in 1957 geboren in Beijing, zijn vader was de beroemde dissidente schrijver, dichter en schilder Ai Qing (1910-1996). Ai studeerde vanaf 1978 animatie aan de filmschool in Beijing. Van 1981 tot 1993 woonde en werkte Ai in New York, waar hij blijvend beïnvloed werd door de kunst van Marcel Duchamp, Andy Warhol en Jasper Johns en zijn eigen vorm van conceptuele kunst ontwikkelde met het aanpassen van readymades. Na in 1993 te zijn teruggekeerd naar Beijing, ging hij zich ook toeleggen op architectuur. In 2003 stichtte hij zijn eigen bureau FAKE en won verschillende architectuurprijzen. Ai werkte ook mee aan het ontwerp van het Olympisch Stadion van Beijing, maar nam later afstand van de organisatie van de Spelen. In 2012 ontwierp hij het paviljoen van de Serpentine Gallery in Londen. Ai's beroemdste kunstwerken zijn installaties die een dialoog aangaan tussen de moderne hedendaagse beeldtaal en de traditionele Chinese cultuur. Voor Sunflower Seeds (2010) bedekte hij de vloer van de gigantische Turbine Hall van de Tate Modern in Londen met honderd miljoen 'zonnebloemzaadjes' van porselein, handgeschilderd door 1600 Chinese ambachtslieden – een commentaar op de massaconsumptie. Zijn beruchte Coca Cola Vase (1994) is een urn uit de Han-dynastie met daarop het alomtegenwoordige logo van de frisdrankfabrikant geschilderd. Ai staat bekend om zijn openlijk kritische houding tegenover de Chinese regering. Hij spuide zijn kritiek in eerste instantie middels een blog op het Chinese internetplatform Sina Weibo, en later via Twitter. In 2011 werd hij door de Chinese regering gevangen genomen en later onder huisarrest geplaatst.

Asko|Schönberg, toonaangevend ensemble voor nieuwe muziek, voert in verschillende bezettingen muziek van de 20e- en 21e-eeuw uit. Deze muziek is niet alleen van grote, gevestigde namen als Andriessen, Goebaidoelina, Kagel, Kurtág, Ligeti, Rihm en Stockhausen, maar ook van jongere componisten als Van der Aa en Roukens, en van de jongste generatie, van wier muziek de inkt nog nat is. Ook de grondleggers van de twintigste-eeuwse muziek komen ruimschoots aan bod: van Weill tot Schönberg en van Stravinsky tot Messiaen. Speciale aandacht is er voor langjarige relaties en samenwerking met grote, betekenisvolle componisten, voor onbekend en gloednieuw werk van hoge kwaliteit. Het ensemble heeft een groot aantal samenwerkingsverbanden met (muziek)theatergezelschappen en operahuizen om juist de veelzijdigheid van het hedendaagse muziekpalet over het voetlicht te kunnen brengen. Concerten vinden plaats in de Donderdagavondserie in Muziekgebouw aan 't IJ, in gastoptredens in de NTR ZaterdagMatinee, het Holland Festival, De Nationale Opera en in coproducties met onder andere het Nederlands Kamerkoor, de Veenfabriek, Silbersee en het Vlaamse productiehuis LOD. Het ensemble treedt op in een keur aan concertzalen in binnen- en buitenland en speelt regelmatig op festivals in o.a. Keulen, Krakau en Parijs. De afgelopen seizoenen waren er optredens in Melbourne, Londen, Parijs, Los Angeles, New York en Jakarta. Ook het jongere publiek wordt niet vergeten. Er zijn educatieve projecten voor leerlingen van het basisonderwijs, compositieprojecten voor middelbare scholieren en samenwerking met de compositieafdelingen van conservatoria. Naast dirigent Reinbert de Leeuw en vaste gastdirigent Etienne Siebens werkt Asko|Schönberg geregeld met Oliver Knussen, Clark Rundell, Bas Wiegers en Emilio Pomárico. Dit alles met veelzijdige musici en solisten uit binnen- en buitenland. Asko|Schönberg is ensemble in residence bij Muziekgebouw aan ’t IJ.

 

De Chinese sopraan Hē Yí studeerde traditionele Chinese opera en is een kenner en uitvoerder van de traditionele Chinese qin-liederen. Ze zong in verschillende traditionele Chinese opera’s, waaronder Five Daughters Congratulating on Father’s Birthday, Stealing Flowers en Ask for Tuition en vertolkte de hoofdrol in de Chinese musical Red Kid in 2008. In 2011 zong ze de rol van Violetta in Giuseppe Verdi’s La traviata in New York. Ze gaf soloconcerten in onder meer Peking, het Xingguang Theater in Taiyuan, concertzalen in Shenzhen en Hunan en in Philadelphia. Tijdens het slotconcert van het festival voor traditionele muziek in Beijing in 2013 zong ze traditionele muziek uit de tijd van de Zhou-dynastie (1046 tot 256 voor Christus). Hē Yí was gastdocent aan de Universiteit Leiden en de Saint Joseph's University in Philadelphia

Mezzosopraan Merlijn Runia studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag, waar ze les kreeg van onder meer mezzosopraan Sasja Hunnego. Daarnaast volgde ze masterclasses bij onder meer Doris Soffel, Dennis O'Neill en Raúl Giménez. Als operazangeres zong Runia onder meer de rollen van Cherubino in Wolfang Amadeus Mozarts Le nozze di Figaro, Dido in Henry Purcells Dido and Aeneas en Sandmännchen in Engelbert Humperdincks Hänsel und Gretel. Ze zong onder meer de altsolo's in Johann Sebastian Bachs Matthäus-Passion, Gioachino Rossini's Petite messe solennelle en de Krönungsmesse van Wolfgang Amadeus Mozart. Maar ook met modern repertoire heeft Runia ervaring. Ze zong Luciano Berio's Sequenza II tijdens het Berio Festival in 2012 in Amsterdam en Rotterdam en Tehillim en The Desert Music van Steve Reich, en maakte deel uit van het hiphoporkest The Kyteman Orchestra. Als actrice speelde Runia in de kindervoorstelling ZINg! van Theater Artemis en in Nageslacht van Domestica Rotterdam.

De Nederlandse bariton Martijn Cornet studeerde bij o.a. Claron McFadden en Maarten Koningsberger aan het Conservatorium van Amsterdam. Nadat hij in 2008 debuteerde bij de Zaterdagmatinee van het Concertgebouw groeide hij snel uit tot een wereldwijd veelgevraagd talent. Zo zong hij in 2010 de titelrol van Wolfang Amadeus Mozarts Don Giovanni in Buenos Airos en in 2011 de rol van Papageno in Mozarts Die Zauberflöte in Tel Aviv bij de Israeli Opera. In 2012 zong hij onder meer Dr. Falke in Die Fledermaus van Johann Strauss II bij de Opéra national de Lorraine. Bij De Nationale Opera vertolkte hij een breed spectrum aan rollen en in januari 2013 maakte Cornet zijn debuut als solist bij het Koninklijk Concertgebouworkest in een nieuwe compositie van Willem Jeths. In de seizoenen 2013-2014 en 2014-2015 maakte hij deel uit van het vaste ensemble van het  Aalto-Musiktheater Essen. Hij vertolkte daar onder meer de rollen van Harlekin in Richard Strauss' Ariadne auf Naxos en Moralès in Georges Bizets Carmen.

CREDITS

muziek, regie, film
Arnoud Noordegraaf
libretto, scenario
Adrian Hornsby
decorontwerp, film
Ai Weiwei
assistent ontwerper
Bart Visser
art direction
Studio van ’t Hullenaar & Vis
kostuumontwerp
Merel van ‘t Hullenaar
uitvoering
Martijn Cornet,
bariton
Hē Yí,
sopraan
Li Yuanwei,
tenor
Zhang Bo, Merlijn Runia
tenor
Asko|Schönberg
Cappella Amsterdam, koor ‘Skype scene’
Mirjam Teepe
fluit/piccolo
Daniël Boeke
klarinet/basklarinet
Remko Edelaar
fagot/contrafagot
Jan Harshagen
hoorn
Frank Braafhart
trompet
Ger de Zeeuw
slagwerk
Niels Meliefste
slagwerk
Marijke van Kooten
viool
Bernadette Verhagen
altviool
Doris Hochscheid
cello
James Oesi
contrabas
Wu Wei
sheng
dirigent
Bas Wiegers
coproductie
Holland Festival, Barooni, Asko|Schönberg
met steun van
Ammodo,
Fonds Podiumkunsten,
Amsterdams Fonds voor de Kunst,
Prins Bernhard Cultuurfonds,
Fonds voor Hedendaagse Muziek,
Adèle Wickertfonds,
Fontein Tuynhout Fonds,
VSBfonds
met dank aan
The Brook Foundation

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR