Barok totaalspektakel van Amerikaanse multitalenten Ondrejcak en Worden

You Us We All

Nederlandse première

Shara Worden, Andrew Ondrejcak, BOX (Baroque Orchestration X)

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Deugd, liefde, hoop en dood: wat betekenen ze nog in de wereld van vandaag? Multitalent Andrew Ondrejcak voert ze als allegorische karakters op in een hedendaagse masque, een vroeg 17e-eeuwse Britse voorloper van de opera. In de verbeeldingsrijke extravagantie van de voorstelling, die Ondrejcaks achtergrond als installatiekunstenaar voor de grote modemerken verraadt, vermengen verheven taal en platte humor zich moeiteloos met elkaar. Shara Worden (My Brightest Diamond), die zelf als Hoop op het podium staat, combineert barok met pop en soul. De muziek wordt uitgevoerd door barok-rockers BOX. Uiteindelijk blijkt een vijfde karakter, Tijd, de spilfiguur te zijn die de andere vier ontmaskert als gewone stervelingen.
Programma Icoon

You Us We All rijgt songs knap in een beweging vloeiend aan elkaar.’

concertnews.be

Achtergrondinformatie

De voorstelling You Us We All ontstond op initiatief van het Antwerpse muzikantencollectief BOX - Baroque Orchestration X. Samen met de New Yorkse schrijver, regisseur en decorontwerper Andrew Ondrejcak en de eveneens Amerikaanse popzangeres en componiste Shara Worden (My Brightest Diamond) tekent het gezelschap voor een voorstelling vol postmoderne pastiche. You Us We All laat de 17de-eeuwse Engelse masque herleven in een 21ste-eeuwse barokopera. 

De ‘masque’, een groots opgezet totaalspektakel met dans, gesproken tekst en muziek, veroverde in Engeland tijdens de eerste helft van de 17de eeuw de harten van het aristocratische publiek. You Us We All nam de masque als uitgangspunt - niet alleen wat de inhoud betreft, maar ook op het vlak van vorm en muzikale kleur. Reeds in de 16e eeuw bestonden er aan het hof van Henry VIII de zogeheten ‘disguisings’, gemaskerde bals die in het kader van een bepaald allegorisch thema stonden. Onder Queen Elizabeth ontwikkelde zich hieruit de echte masque. Ook hier waren de dansers vermomd. Maar veel meer dan bij de disguising het geval was, groeide de masque uit tot een echte voorstelling, met een grote scenische set-up en een uitgeschreven script. Typerend voor de masque waren de exuberante kostuums en de grandioze scenische machinerieën, waarvoor men inspiratie putte uit de Franse ‘ballets de cour’ en de Italiaanse ‘intermedii’.

Net als de disguising stond ook de masque altijd in het teken van een allegorisch thema. Het allegorische verhaal bevatte vaak duidelijk gearticuleerde politieke of morele boodschappen, die natuurlijk alleen konden worden begrepen door een publiek dat volledig vertrouwd was met de symbolische associaties die men aan bepaalde figuren en verhaallijnen toekende. Op die manier verpersoonlijkten de uitvoerders van de masque, waaronder niet zelden leden van de koninklijke familie of hooggeplaatste edellieden, de goddelijke deugden die men aan de vorst toekende. De allegorische inhoud van de masque werd door velen beschouwd als de echte essentie ervan.

Andrew Ondrejcak experimenteerde in eerdere producties al met archetypische personages: ‘flat characters’opgeladen met symbolische betekenis, maar zonder persoonlijke geschiedenis. In You Us We All gaat hij nog een stap verder. Hij laat de personages Love, Death, Hope en Virtue als in een decadente soap doelloos over de scene paraderen.

De historische masque bevatte ook steeds een ‘antimasque’: een burlesk intermezzo waarin de nobele waarden van de masque werden omgedraaid. De antimasque werd bevolkt door komische of groteske wezens: personages uit de commedia dell’arte, demonen, heksen, vogels, apen... De komische antimasque lijkt in You Us We All buiten haar oevers te zijn getreden: het komische en het serieuze, het verhevene en het aardse vloeien voortdurend in elkaar over.

 

Verscheidene muziekgroepen stonden tijdens de masque op het podium: een strijkersensemble, een groep luitisten en vaak ook een blazersensemble. De samenstelling van BOX is losjes gebaseerd op de muzikale klanken van de masque. Ook hier vinden we drie groepen: een gambaconsort (strijkers), een alta capella (luide blazers) en een continuogroep met luit, harp en klavier.

Voor You Us We All schreef Shara Worden niet alleen alle muziek, maar ook alle arrangementen. Ergens zweefde er Purcell door haar hoofd bij het bedenken van de melodieën voor You Us We All, maar de partituur bevat net zo goed hedendaagse ritmes en Amerikaanse soul. Op die manier belandt You Us We All in een boeiende tussenruimte: nergens thuis, maar met een verhaal over ons allen.

Biografieën

De Amerikaanse componiste, vocaliste en multi-instrumentiste Shara Worden is vooral bekend als leadzangeres van de indie-rockband My Brightest Diamond, waarmee ze de afgelopen zeven jaar tal van concerten gaf. Worden is klassiek geschoold en in haar performances verbindt ze disciplines als ‘storytelling’, kostuumontwerp en poppenspel. Haar laatste solo-cd All things will unwind (2012), waarmee ze ook optrad in het Holland Festival van 2012, is een knap voorbeeld van haar uitzonderlijke kwaliteiten als componiste én vocaliste. Het is een kamerpopalbum dat geïnspireerd is op de stad Detroit. Shara Worden zong zowel in grote klassieke huizen als het Sydney Opera House en Lincoln Center als op kleinere podia à la House of Blues. Bryce Dessner (The National), Justin Vernon (Bon Iver), David Byrne, Laurie Anderson en The Decemberists behoren tot haar muzikale vrienden én fans. Het zijn slechts enkele van de talrijke musici die gevallen zijn voor haar mystieke stem en mythische ‘storytelling’. Worden studeerde opera aan de University of North Texas en compositie bij Padma Newsome en Kristy Kuster. Naast haar eigen compositieactiviteit werkte Shara Worden samen met artiesten als David Lang, The Decemberists, Sufjan Stevens, David Byrne, Bryce Dessner, Sarah Kikland Snider en Matthew Barney (voor River of Fundament; ook te zien in dit festival). In New York trad ze onder meer op in het Museum of Modern Art en Carnegie Hall. In Europa werkt ze dit seizoen met het BBC Symphony Orchestra in South Bank Centre en in het Barbican. 

De New Yorkse tekstschrijver, regisseur en scenograaf Andrew Ondrejcak studeerde architectuur en theaterregie. Hij is geboren in Mississippi en verhuisde naar New York na studies schilderkunst en architectuur aan het Savannah College of Art and Design. Vervolgens studeerde hij ‘playwriting’ aan Brooklyn College. Via het experimentele theater in Brooklyn kwam hij in contact met de New Yorkse modewereld. Zo werd hij snel een van de meest gevraagde productieontwerpers en werkte hij onder meer voor Vogue (in de USA, China, Duitsland en Italië), Bazaar, V, W en Numero. Sinds 2002 is hij tevens lecturer aan het MoMA. Tot zijn recente performancewerk behoren Veneration # 2 (SCAD MUSEUM, 2013), Kings of Macedonia, met muziek van Shara Worden (Prelude Festival 2012) en Veneration #1: The Young Heir takes Possession of The Master’s Effects, door curator Robert Wilson getoond in het Guggenheim Museum in New York. In 2009 maakte hij WONDER/LUST voor het HERE Arts Center. Ondrejcak vertolkte werk van Marina Abramovič in The Artist is Present in het MoMA, New York en in The Garage, Moskou (2011). Hij ontwikkelt momenteel projecten voor het Baryshnikov Arts Center en de Lower Manhattan Cultural Council, en is tevens bezig aan een nieuw werk met componist Bryce Dessner. 


BOX, oftewel Baroque Orchestration X, is een indie-barokcollectief dat het potentieel van historische instrumenten in een hedendaagse context onderzoekt. BOX werd opgericht door en staat onder leiding van luitist Pieter Theuns. Het ensemble demonstreerde zijn speciale kijk op het maken van ‘barokke orkestraties’ voor het eerst op TEDx Flanders in 2010. Het debuutproject van het gezelschap bestond uit geheel nieuwe versies van de meesterwerken van de alternatieve popmuziek White Chalk (PJ Harvey) en Amnesiac (Radiohead). Samen met de populaire Belgische band Dez Mona creëerde BOX in 2011 Sága, een ballade-opera die internationaal bejubeld werd. De musici van BOX verdienden reeds hun sporen bij vooraanstaande Europese ensembles als Fretwork, de English Baroque Soloists en The King’s Consort, en traden op met wereldsterren als Beck, Damon Albarn, Björk, Valgeír Sigurdsson, Arno en dEUS.

CREDITS

muziek
Shara Worden
tekst, regie, scenografie
Andrew Ondrejcak
choreografie
Pedro Lozano
Lichtontwerp
Lutz Deppe
uitvoering
Shara Worden (Hope)
Helga Davis (Virtue)
Bernhard Landauer (Death)
Martin Gerke (Love)
Carlos Soto (Time)
muzikale uitvoering
BOX, o.l.v. Pieter Theuns
productie
ArKtype / Thomas O. Kriegsmann, BOX Office vzw
coproductie
deSingel, Internationales Sommerfestival Hamburg
met steun van
Vlaamse overheid, Huis Happaert