Kritische reflectie op ons leven met Google, Facebook, Twitter en de NSA

The Crimson House

Nederlandse première

Lemi Ponifasio, MAU

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Vroeger was het God die op ons allen neerkeek. Nu zijn het de overal aanwezige bewakingscamera’s, de inlichtingendiensten en netwerken als Google en Facebook. In zijn nieuwste voorstelling The Crimson House stelt de Samoaanse regisseur Lemi Ponifasio ons bestaan in een alziende samenleving aan de orde, een wereld waarin wij constant zichtbaar zijn. Ponifasio verbindt dit moderne fenomeen met de mythologische idee van de goddelijke alwetendheid. Met moderne dans en traditionele rituelen creëert de voorstelling een poëtische ruimte waarin het publiek onderdeel wordt van deze kritische reflectie. De stemmen en onnatuurlijke synchronisatie van de performers zijn onderdeel van een construct dat wordt bewaakt door ‘zwarte engelen’. De ervaring is verontrustend, ceremonieel, hypnotisch.
Programma Icoon

‘Ponifasio’s beeldtaal is van een ongekende schoonheid: sober, gestileerd, precies, stil, uitgesponnen, ritualistisch.’

De Volkskrant over Birds With Skymirrors

Stroboscoop

Waarschuwing: in de voorstelling wordt veelvuldig gebruik gemaakt van stroboscopisch licht.

Achtergrondinformatie

De regisseur, choreograaf, activist en Samoaanse high chief Lemi Ponifasio (1964) staat voor de derde keer op het Holland Festival, ditmaal met de voorstelling The Crimson House, een kritische reflectie op de enorme groei van de communicatietechnologie in onze samenleving.

In 1995 riep Ponifasio MAU in het leven: een platform voor wetenschappers, intellectuelen en diverse soorten kunstenaars zoals dansers, voordragers, beeldhouwers, musici en acteurs, gevestigd in Auckland, Nieuw-Zeeland. Alle MAU-participanten zijn afkomstig van de verschillende eilanden in de Stille Oceaan. Ponifasio koos de leden van MAU uit allerlei maatschappelijke standen, beroepen en uiteenlopende ‘walks of life’,van vissers tot buschauffeurs, van docenten tot fabrieksmedewerkers. Mau is een Polynesisch woord dat 'krachtige visie’, ‘getuigenis’ en ‘revolutie’ betekent, maar ook ‘Wat is mijn perspectief?’ Het is tevens de naam van de in 1908 opgerichte onafhankelijkheidsbeweging van Samoa. Ponifasio’s MAU dient als een culturele en creatieve werkruimte waar lezingen, workshops, symposia, evenementen en vieringen worden georganiseerd, in nauwe samenwerking met lokale en internationale gemeenschappen. 

Zelf bestempelt Ponifasio zijn werk niet als theater, dans of performancekunst. Dat zijn Westerse ideeën en categorieën die hem niets zeggen. Hij beschouwt zijn creaties eerder als ‘karanga’: een vooroudergebed, een plechtigheid en een poëtische ruimte waarin het publiek, puur door de aanwezigheid, ook een rol speelt. Zo probeert Ponifasio met zijn choreografieën een kosmologische ruimte te scheppen waarin iedereen – performers en publiek – zich realiseert dat ze deel uitmaken van het héle aardse proces.

De titel The Crimson House verwijst naar het concept ‘fale’ula’ uit de Samoacultuur. Het heilige huis, versierd met bloed, dat de aartsvader Tagaloalagi aan de mensheid schonk als plek van bestuur op aarde. Vanuit dit mythologische begrip reikt de voorstelling naar onze huidige tijd. The Crimson House is geïnspireerd op onze hedendaagse verbonden wereld, vol Big Brother-technologie – naar de beroemde dystopische roman 1984 van George Orwell. Een situatie waarin overheden, veiligheidsdiensten, bedrijven, maar ook particulieren de mogelijkheid hebben om personen ongewild te traceren, te volgen en te controleren. Onze anonimiteit verdwijnt in toenemende mate. We worden bekeken op straat, in de metro, winkelcentra, luchthavens, op het werk, op het internet en zelfs in ons eigen huis. Ponifasio stelt deze toenemende vorm van toezicht ter discussie, door dit fenomeen te verbinden met een bovennatuurlijke dimensie.

The Crimson House is een voorstelling met een hoge mate van abstractie, waarbij wordt gereflecteerd op het idee dat de heilige alwetendheid (het mythologische begrip ‘mana’) in de moderne wereld een instrument voor controle en sturing is geworden. Ponifasio hoopt met zijn choreografie onder de aandacht te brengen dat de aanwezigheid van een alles-controlerende God door de tijden heen verschillende transformaties heeft ondergaan. Van de panoptisch ontworpen gevangenissen in de 18e eeuw – waarbij alle gevangenen vanuit één gezichtspunt te observeren waren, via het nachtmerrieachtige, totalitaire visioen van Orwell’s 1984, naar onze huidige samenleving met de verweven en interactieve sociale netwerken van Google, Twitter en Facebook. En de inlichtingendiensten die ons daarmee in de gaten kunnen houden. De goddelijke alomtegenwoordigheid is steeds meer vervormd door onze eigen verlangens. The Crimson House is echter geen expliciet commentaar op dit alles. Het is eerder een provocatie van het menselijk bewustzijn.

Net als in zijn eerdere voorstellingen op het Holland Festival, Paradise (2005) en Birds with Skymirrors (2011), verbindt Ponifasio ook in The Crimson House muziek en moderne dans met sociaal-politiek activisme, traditionele sjamanistische rituelen en plechtigheden. Het zingen van de performers en de langzame, precieze bewegingen maken het in combinatie met de spaarzame belichting, het decorontwerp en de vervreemdende muziek een ceremoniële, hypnotische ervaring. De tijd lijkt te worden vertraagd en het publiek wordt aangemoedigd om niet alleen te kijken, maar vooral ook na te denken over het getoonde. De voorstelling beleeft op 28 maart 2014 de Europese première in het Festspielhaus, Oostenrijk.

Biografie

Tijdens zijn studie politicologie en filosofie aan de Auckland University in Nieuw-Zeeland ontdekte Lemi Ponifasio (Lano, 1964) de politieke en filosofische mogelijkheden van dans, en besloot zich toe te leggen op werken in het theater. Als autodidact in het theatervak vertrok hij naar Tokio en werkte twaalf jaar lang in Japan en Europa. Hier ging hij samenwerkingen aan met kunstenaars, architecten, filmmakers en dichters. In 1995 keerde Ponifasio terug naar de Pacific Rim en richtte MAU op, een gemeenschapsinitiatief en platform voor kritische reflectie en creativiteit, bestaande uit artiesten, wetenschappers, intellectuelen en bestuurders. Met MAU verweeft Ponifasio diverse oceanische culturen door complexe vormen van kennis te onderzoeken, zoals navigatie, architectuur, rituelen, filosofieën en genealogie. Dit vormt de drijvende kracht in zijn onderzoek naar lokaal georiënteerde kunst, gedachten en vertellingen die in de recente geschiedenis tot zwijgen zijn gebracht, of zijn uitgesloten.

Zonder integratie van westerse esthetiek of clichés uit zijn eigen cultuur biedt Ponifasio een zeer uitdagende, krachtige benadering van eigentijds theater. Zijn eigenzinnige choreografieën tonen ideeën over de politiek van etniciteit, traditie, mythologie, de consumptiemaatschappij en het milieu. Het leverde Ponifasio lovende internationale kritieken op en een reputatie als baanbrekend danstheatermaker. Zijn werk is onder andere te zien geweest op de prestigieuze Biënnale van Venetië, het Adelaide Festival, Prague Quadrennial, de 250th Mozart Anniversary van het Vienna Festival, het London International Theatre Festival, het Edinburgh International Festival en het Theater Der Welt. Daarnaast is Ponifasio een high chief van de Samoanen, en draagt in die hoedanigheid de familie- en eretitel Sala, afkomstig van Leauva’a, het dorp van zijn vader. Hij stond al twee keer eerder op het Holland Festival met zijn voorstellingen Paradise (2005) en Birds with Skymirrors (2011).

CREDITS

Lemi Ponifasio
concept, toneelbeeld, choreografie, regie
lichtontwerp
Helen Todd
productie
MAU
coproductie
New Zealand Festival, Theatre de la Ville Paris, Holland Festival, Les Theatres de la Ville Luxembourg, Festspielhaus St Polten, Melbourne Arts Festival, Onassis Cultural Centre Athens

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR