Spannend treffen tussen traditionele Arabische muziek en moderne, westerse muziekpraktijk

Tarab Cuts

Nederlandse première

John Butcher, Mark Sanders

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Vorig jaar speelde de virtuoze saxofonist John Butcher in het Holland Festival mee in Christian Marclays Everyday. Dit jaar komt hij met zijn eigen voorstelling naar Amsterdam, samen met drummer Mark Sanders. De titel Tarab Cuts duidt op een Arabisch concept dat ’de versmelting van muziek en emotionele transformatie’ beschrijft. Butcher en Sanders spelen eigen composities en improvisaties over bewerkte opnamen van klassiek Arabische muziek en traditionele soefi muziek die Butcher van een grote hoeveelheid 78-toerenplaten uit de vroeg tot midden 20e eeuw haalde. Het resultaat is een spannend treffen tussen twee heel verschillende werelden, een avontuurlijke verkenning van onbekend terrein.
Programma Icoon

‘John Butcher and Mark Sanders delivered a terrific, fully engrossing set of the first order.’

The Jazz Man over Freedom of the City (2010)

Tarab Cuts

‘In de Arabische cultuur wordt het samengaan van muziek en gevoelstransformatie belichaamd door het begrip Tarab, dat misschien geen exact equivalent heeft in westerse talen.’ Dit meldt Dr. A.J. Racy in zijn boek The Culture and Artistry of Tarab

In 2011 werd John Butcher door de curatoren van de New Yorkse live-art-biënnale Performa gevraagd een stuk van 15 minuten te componeren geïnspireerd op bovenstaand concept. Het werk zou onderdeel worden van de vijf uur durende performance Visiting Tarab, bedacht en geprogrammeerd door de Libanese musicus Tarek Atoui, als een hedendaags antwoord op de klassieke Arabische muziek uit de enorme privécollectie (7000 78-toerenplaten uit de jaren 1903-1950) van Kamal Kassar in Beiroet.

Butcher schreef Tarab Cut voor sopraan- en tenorsaxofoon plus een meersporenopname, afgeleid van een aantal van deze schellakplaten. In het live-playback-aandeel zijn elementen verwerkt van de solistische ney, ud en viool, en van soefipercussie en -zang. Butcher heeft het stuk inmiddels verscheidene malen uitgevoerd; als onderdeel van Atoui’s project in New York, in Sharjah (Verenigde Arabische Emiraten), in The Serpentine Gallery in Londen en – als afzonderlijk werk – op het Huddersfield Contemporary Music Festival. Out Of The Machine vroeg Butcher vervolgens om het werk uit te breiden tot concertlengte, en dat resulteerde in Tarab Cuts. Butcher nodigde percussionist Mark Sanders uit om met hem samen te werken, en de première van Tarab Cuts vond 21 februari van dit jaar plaats in Bristol.

Het begrip Tarab is geworteld in de Arabische klassieke muziek van voor 1930. In brede kring wordt verondersteld dat het daarna verwaterd en verdwenen is – hoewel ook beweerd wordt dat de essentie van Tarab bewaard is gebleven in Egyptische soefizang. Butcher haalde zijn inspiratie voor Tarab Cuts uit de typerende kwaliteiten van Tarab, maar de compositie is geen poging om deze muziek te kopiëren. Tarab Cuts vormt een interactie, over decennia en culturen heen, die een intrigerend licht werpt op de hedendaagse muziekpraktijk van John Butcher en Mark Sanders; een ontmoeting tussen verre stemmen en die van henzelf, op zoek naar zowel gemeenschappelijk als onbekend terrein. 

John Butcher is een van de productiefste en veelzijdigste performers en makers in de scene vandaag de dag. Door zijn inzet voor de ontwikkeling van de saxofoon heeft hij de klankmogelijkheden en het bereik ervan daadwerkelijk uitgebreid. In Tarab Cuts zet hij het onderzoek voort naar improvisatiemethodes in relatie tot de oude compositorische en religieuze kwaliteiten van soefimuziek en Tarab.

Biografieën

De tenorsaxofonist John Butcher, in 1954 geboren in het Engelse Brighton, woont in Londen. Het werk van de voormalige natuurkundige omvat improvisaties, eigen composities, meersporige saxofoonstukken, feedbackexperimenten en experimenten in het akoestische grensbereik. De musicus staat internationaal bekend als een solist die ook de specifieke akoestiek van ongebruikelijke locaties onderzoekt. Butcher werkte samen met vele musici, onder wie Derek Bailey, John Stevens, Gerry Hemingway, Gino Robair, Rhodri Davies, John Edwards, Toshimaru Nakamura, Paul Lovens, Eddie Prevost, John Russell, Mark Sanders en Christian Marclay. De saxofonist heeft verscheidene soloalbums uitgebracht en geeft concerten in Europa, Japan, Noord-Amerika en Australië. Hij werd als solist gepresenteerd in het BBC-programma Date with an Artist. In het Anemone Quintet werkt Butcher samen met trompettist Peter Evans. Met Axel Dörner en Xavier Charles speelt hij in The Contest of Pleasures en met Gino Robair en John Edwards vormde hij recentelijk een trio. In 2011 ontving Butcher een Paul Hamlyn Foundation Award for Artists. Tot zijn werken behoren composities voor de Oostenrijkste groep Polwechsel, het Australische Elision en de saxofoonkwartetten Riva en Quasar. Twee grote compositieopdrachten zijn in première gegaan op het Huddersfield Contemporary Music Festival: somethingtobesaid (2008) voor de John Butcher Group en Isola (2012) voor Cranes & Freighters. Butcher heeft vele workshops, lezingen en masterclasses gegeven over improvisatie en de saxofoon. 

Slagwerker Mark Sanders speelde met de belangrijkste vertolkers van geïmproviseerde muziek uit Groot-Brittannië, onder wie Derek Bailey, Paul Rutherford, Lol Coxhill, Phil Wachsmann, Elton Dean, Howard Riley en Keith Tippett. Daarnaast werkt hij samen met vele andere musici. Hij toerde door Groot-Brittannië, Frankrijk en Brazilië met Ken Vandermark, Barry Guy en Luc Ex. Met Evan Parker gaf hij concerten in Europa, de Verenigde Staten en Canada. Sanders speelt in uiteenlopende formaties: in duo’s met John Butcher, dj Sniff of Gail Brand; als lid van The Deep Whole Trio met Paul Dunmall en Paul Rogers, in een trio met Myra Melford en Chris Batchelor, en met Christian Marclay in Everyday. Samen met John Edwards vormt hij de ritmesectie voor talrijke andere musici. Mark Sanders heeft meer dan 120 cd’s uitgebracht. Geregeld is hij te gast als docent vrije improvisatie aan de The Royal Academy of Music en bij de cursus muziektherapie aan de Guildhall School of Music.

CREDITS

compositie, saxofoon, soundtrack, feedback
John Butcher
drums
Mark Sanders
productie
Out Of The Machine
in opdracht van
Bristol New Music
met steun van
PRS for Music Foundation
met dank aan
Tarek Atoui
Kamal Kassar