Rouw en hoop in twee piano’s rond tsunamiramp in Japan

Nocturne

Nederlandse première

Tomoko Mukaiyama

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Beeldend kunstenaar en pianiste Tomoko Mukaiyama creëerde Nocturne in de nasleep van de tsunami op 11 maart 2011 om de ramp in de ogen te kijken en er weer uit te kunnen verrijzen. De installatie bestaat uit twee ‘dode’ piano’s, vol modder, afkomstig uit het rampgebied. Op één van de piano’s heeft Mukaiyama lipstickpigmenten aangebracht als een metafoor voor nieuwe hoop. Zij werd hiertoe geïnspireerd door vrouwen die enkele weken na de ramp weer make-up gingen dragen, een teken dat het dagelijkse leven langzaam weer werd opgepakt.

Tijdens de opening op 2 juni om 18.30 uur speelt Mukaiyama een collage van Nocturnes van Chopin gemixt met andere meer hedendaagse composities en video.
Programma Icoon

‘Na de donkerste nacht, breekt de dageraad aan.’

Shikoku Newspaper (Japan)

Achtergrondinformatie

Nocturne is een werk van Tomoko Mukaiyama dat zij creëerde in de nasleep van de tsunami op 11 maart 2011. De installatie bestaat uit twee ‘dode’ vleugels die behoorden tot de muziekschool waar twee door de Tsunami getroffen scholen van gebruik maakten. Op één van de piano’s heeft Mukaiyama lipstickpigmenten aangebracht als een metafoor voor nieuwe hoop. Zij werd hiertoe geïnspireerd door vrouwen die enkele weken na de ramp weer make-up gingen dragen, een teken dat het dagelijkse leven langzaam weer werd opgepakt. 

Toelichting door Tomoko Mukaiyama:
Drie jaar geleden werd ik gebeld, daags na de tsunamiramp op 11 maart door een curator in Japan met wie we een project zouden uitvoeren. Hij vertelde me dat ze alles kwijt waren. Alles. Families, kinderen, huizen, scholen en hoop; ook de hoop was verloren. Het was voor mij onvoorstelbaar wat er was gebeurd. Ik kon simpelweg de omvang van de tsunamiramp niet begrijpen, niet vastpakken of voorstellen. De curator bleef mij informeren en vertelde op een dag dat hij op een hoek van een straat zeven dode piano’s zag staan, totaal verwoest. Omdat het menselijk leed te groot was om te bevatten, hielp dit beeld me enigszins om voor te stellen wat er was gebeurd. Al die verwoeste pianolichamen waren voor mij een symbool van al het persoonlijke leed dat daarachter schuilde van families, scholengemeenschappen, muziekscholen, theaters en buurthuizen.
De curator vroeg of ik een nieuw project wilde maken. Ondanks dat mensen huis en haard waren kwijtgeraakt, probeerde hij via de beeldende kunst en muziek iets van de verloren hoop terug te vinden in de situatie waarin de hele regio verkeerde.
Ik wilde twee dode piano’s hebben en van daaruit mijn project starten. De curator vroeg aan diverse scholen naar deze verwoeste piano’s, maar hij kreeg veel kritiek. Zij konden niet begrijpen dat hij een kunstwerk wilde presenteren, gemaakt van dode lichamen van piano’s, terwijl er in het hele gebied de lichamen van mensen geborgen moesten worden. Twee maanden later bezocht ik zelf Japan en sprak ik in een opvangkamp met mensen over de ramp en hun leven. Eén verhaal raakte me diep en bracht mij de inspiratie voor de installatie en het concert ‘Nocturne’. Een jonge moeder vertelde dat zij op de dag van de tsunami voor haar werk de stad uit was. Alle communicatie en alle mogelijke manieren van vervoer waren vernietigd na de voltrekking van de ramp. Ze besloot die avond te gaan lopen naar huis, niet wetend of haar gezin nog in leven was of niet. De hele nacht liep zij door een hel op aarde; omringd door de dood, langs verwoeste huizen, over gebroken wegen om tien uur later met het aanbreken van de dageraad thuis aan te komen, waar haar dochter van 10 jaar en haar man haar opwachtten, in leven.

Tijdens de opening op 2 juni speelt Mukaiyama een collage van Nocturnes van Chopin gemixt met andere meer hedendaagse composities en video.

Biografie

De Japanse pianiste en beeldend kunstenaar Tomoko Mukaiyama werd geboren in Wakayama. Ze studeerde piano aan het Musashino College Of Music, de Universiteit van Indiana en het Sweelinck Conservatorium te Amsterdam. In 1991 won ze het Internationaal Gaudeamus Vertolkers Concours in Rotterdam met haar uitvoering van Conlon Nancarrows Sonatina. Ze trad op met gerenommeerde gezelschappen zoals Ensemble Modern in Frankfurt, London Sinfonietta, Ensemble Intercontemporain in Parijs en het Koninklijk Concertgebouw Orkest. Sinds 2000 profileert Mukaiyama zich tevens als beeldend kunstenaar met diverse installaties op toonaangevende festivals als de Sydney Biënnale, de Yokohama Triënnale en de Echigo Tsumari Art Triënnale. Haar drijfveer is om een nieuwe dimensie te geven aan de conventionele concertervaring. Zoals haar project For You (2005), waarin zij een pianorecital geeft voor publiek bestaande uit één persoon. En haar project ‘wasted’, een reizende installatie van 12.000 witte zijden jurken opgedragen aan vruchtbaarheid, waarin feedback van het publiek wordt verwerkt in een concert van Bachs Goldbergvariaties. In 2013 behoorden volgens de kunstpers in Japan de installatie FALLING die zij samen met lichtontwerper Jean Kalman maakteen de dansproductie East Shadow van Jiří Kylián tot de beste drie kunstpresentaties van dat jaar. Mukaiyama werkte met diverse filmregisseurs, ontwerpers, dansers, choreografen en fotografen, van Ian Kerkhof, Marina Abramovič en de industrialband MERZBOW tot Jiří Kylián en Club Guy & Roni. In 2012 maakte ze samen met choreograaf Nicole Beutler het dansconcert SHIROKURO dat zijn Nederlandse première beleefde tijdens het Holland Festival van 2013. Voor seizoen 2014-2015 werkt zij samen met Club Guy & Roni aan een nieuwe dansproductie.

CREDITS

concept & design
Tomoko Mukaiyama
piano & video openingsconcert
Tomoko Mukaiyama
productie
Tomoko Mukaiyama Foundation, Tohoku University of Art & Design
coproductie
Holland Festival, Muziekgebouw aan ’t IJ
met dank aan
Kosé Corporation, AON Risk Solutions / Atlantische Assuradeuren B.V, Fonds Podiumkunsten, Asahi Art Foundation

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR