Seks, spanning en extreem verlangen in zinderende enscenering van John Fords schandaalstuk

‘Tis Pity She’s a Whore

Nederlandse première

John Ford, Cheek by Jowl

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Incest, moraal, religie en corruptie – ’Tis Pity She’s a Whore is bijna 400 jaar na dato nog steeds schokkend en controversieel. Na grote successen in Londen, New York en Sydney brengt Cheek by Jowl het stuk van de 17e-eeuwse Engelse schrijver John Ford naar Amsterdam. Regisseurs Declan Donellan en Nick Ormerod creëerden een moderne enscenering die zindert van seks, geweld en extreem verlangen. Tegen de achtergrond van een maatschappij belust op geld en macht, lijkt de verboden liefde tussen het rebelse tienermeisje en de broer die zij aanbidt de enige liefde die oprecht en zuiver is. Als de twee alle waarschuwingen in de wind slaan en zich vol overgave op hun passie voor elkaar storten, begeven zij zich op een noodlottig pad richting hel en verdoemenis.
Programma Icoon

WACHTLIJST

Op dit moment zijn er geen kaarten meer beschikbaar voor deze voorstelling. Wel kunt u zich intekenen op de wachtlijst. Zodra er weer kaarten beschikbaar komen, wordt u per e-mail op de hoogte gesteld.

Stuur een e-mail (met als onderwerp 'wachtijst Tis Pity') naar kassa@hollandfestival.nl met uw naam en adres, dan wordt u op de wachtijst geplaatst. 

OOK TE ZIEN IN DEN HAAG

Op woensdag 18 en donderdag 19 juni is 'Tis Pity She's a Whore ook te zien in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Er zijn daar nog kaarten beschikbaar.
meer informatie

‘Donnellan and Ormerod’s sexy and unnerving new production … gruesomely,wildly, alive.’

Time Out Critics’ Choice

Achtergrondinformatie

Cheek by Jowls ‘Tis Pity She’s a Whore is een moderne bewerking van het gelijknamige stuk van de 17e-eeuwse Engelse toneelschrijver John Ford. Die schreef het stuk rond 1630 en het blijft tot op de dag van vandaag een van de meest controversiële stukken in de Engelse toneelliteratuur. Niet alleen vanwege de incestueuze relatie tussen een broer en zus die centraal staat, maar vooral vanwege Fords sympathie voor zijn hoofdfiguren en zijn weigering om hun incestueuze relatie te veroordelen. Hij geeft Giovanni (de broer) en Annabella (de zus) nobele karaktertrekken en een zuiver hart mee, en zet hun onschuldige liefde tegenover een hypocriete maatschappij en kerk. 

De centrale plot in het stuk draait om Annabella, de dochter van Florio van Parma en haar broer Giovanni. De mooie Annabella is in trek bij de mannen. Haar vader heeft een voorkeur voor de rijke Soranzo, onwetend dat al die mannen Annabella koud laten. Want zij heeft haar hart verpand aan haar broer Giovanni, die haar als een heilige aanbidt. De twee zweren elkaar trouw te blijven, maar hun geheime, incestueuze verhouding is al snel onhoudbaar als blijkt dat Annabella zwanger is.

Annabella ziet in dat ze verkeerd heeft gehandeld en niet door kan gaan met Giovanni. Ze luistert naar haar vader en trouwt met Soranzo. Maar op hun trouwdag komt Soranzo erachter dat Annabella zwanger is. Als hij ook ontdekt van wie, zint hij op wraak en nodigt Giovanni uit op zijn verjaardagsfeest. Giovanni accepteert, ondanks alle waarschuwingen, maar voor hij naar het feest gaat, zoekt hij Annabella in haar kamer op. In tegenstelling tot Annabella blijkt hij niet in staat zijn liefde voor haar op te geven, en doodt haar. Met haar hart aan zijn dolk maakt hij zijn entree op het verjaardagsfeest van Soranzo. 

Regisseur Declan Donnellan heeft voor zijn enscenering flink het mes gezet in het origineel van Ford. Hij laat de meeste subplots weg en zoomt in op het perspectief van Annabella, die wordt neergezet als een rebelse tiener/adolescent in onze eigen 21e-eeuw. Het stuk speelt zich volledig af in haar slaapkamer, door Nick Ormerod vormgegeven met een groot, bloedroodkleurig bed in het midden en posters van True Blood en middeleeuwse iconen van de heilige maagd Maria aan de muur. Ormerods ontwerp roept in combinatie met de pompende soundtrack van Nick Powell een wereld op waarin religie, seks en liefde onontwarbaar met elkaar verknoopt zijn; en waarin fantasie, taboe en verlangen de vrije loop krijgen en tot koortshoogte kunnen stijgen. Annabella komt in deze setting over als een meisje dat misschien wijs lijkt, maar nog maar net is begonnen haar seksualiteit te ontdekken. Een meisje dat haar eigen gevoelens en de gevoelens die zij bij mannen oproept nog niet goed kan plaatsen. Omringd door een wereld waarin vooral status, geld en macht belangrijk lijken, is het niet verwonderlijk dat zij valt voor de adoratie van haar broer en de ‘eerlijke, zuivere’ liefde die hij haar kan geven. Misschien naïef, maar misschien ook roekeloos, geeft ze zich over aan haar obsessieve broer en gaat daarmee haar noodlot tegemoet. Het is dus niet ‘jammer dat ze een hoer was’, zoals een geestelijke nota bene bot opmerkt in John Fords originele tekst, alvorens alle bezittingen van degenen die de slachting niet overleefden te confisqueren. Het is eerder jammer dat Annabella niet meer tijd kreeg om zichzelf te ontdekken. Waarmee Cheek by Jowl dit stuk stevig in onze eigen, moderne tijd plaatst.

 

Biografieën

Declan Donnellan is regisseur en samen met zijn partner Nick Ormerod artistiek directeur van het Britse toneelgezelschap Cheek by Jowl, dat Donellan en Ormerod in 1981 oprichtten. Donnellan werd in 1953 geboren in Manchester en groeide op in Ealing, in West-Londen. Na zijn studie aan Queen's College, Cambridge werd hij in 1978 pleitadvocaat aan de Middle Temple. Naast zijn producties voor Cheek by Jowl, regisseerde hij ook bij de Royal Shakespeare Company, onder andere Sheridans The School for Scandal, Great Expectations van Dickens en Shakespeares King Lear.

In 1989 werd Donnellan vaste gastregisseur bij The Royal National Theatre in Londen. Hij maakte daar onder meer Fuentovenjuna, Sweeney Todd, The Mandate en beide delen van Angels in America.

Voor het Bolshoi Theater in Moskou regisseerde hij het ballet Romeo and Juliet en in 1997 ontving hij samen met Nick Ormerod het prestigieuze Gouden Masker voor zijn ensencering van The Winter’s Tale van Shakespeare in Sint-Petersburg.

Donnellan schreef voor Cheek by Jowl het stuk Lady Betty, dat in 1989 in première ging. In 2001 publiceerde hij, eerst in het Russisch, zijn boek The Actor and the Target. In 2013 regisseerde Donnellan samen met Ormerod zijn eerste speelfilm, Bel Ami, naar het verhaal van Guy de Maupassant, met onder meer Uma Thurman en Kristin Scott Thomas. Donnellan won verscheidene Laurence Olivier Awards, de belangrijkste theateronderscheiding in Groot-Brittannië. In 1994 won hij een Olivier Award voor beste musicalregisseur voor Sweeney Todd. In 1987 won hij er maar liefst drie, voor Le Cid, Twelfth Night en Macbeth.

Nick Ormerod is een Britse theatervormgever en mede-oprichter van het gezelschap Cheek by Jowl. Ormerod werd in 1951 geboren in Londen. Hij studeerde rechten aan Trinity College in Cambridge en behaalde daarna een BA in Theatervormgeving aan de Wimbledon School of Art, in Zuidwest Londen.

Samen met regisseur Declan Donnellan vormt hij sinds de oprichting in 1981 de artistieke directie van Cheek by Jowl. Daarnaast richtte Ormerod samen met Donnellan in 1999 ook een zustergezelschap op in Moskou.

Ormerods werk wordt gekarakteriseerd door zijn eenvoud en directheid en is wel omschreven als ‘geniale, visuele poëzie van suggestie, van materieel minimalisme’. Sinds de oprichting van Cheek by Jowl is Ormerod verantwoordelijk geweest voor de vormgeving van op een na alle stukken van het gezelschap. Daarnaast verzorgde hij de vormgeving voor onder meer The School for Scandal, King Lear en Great Expectations voor de Royal Shakespeare Company, Romeo and Juliet voor het Bolshoi Theater in Moskou en The Winter’s Tale voor het Maly Drama Theater in Sint-Petersburg.

Ormerod werd in 1988 genomineerd voor een Laurence Olivier Award als Ontwerper van het Jaar voor A Family Affair, The Tempest en Philoctetes. In 2008 won hij samen met Donnellan de Corral de Comedias.

Het Britse theatergezelschap Cheek by Jowl – wat zoveel betekent als 'dicht op elkaar' – werd in 1981 opgericht door Declan Donnellan en Nick Ormerod, beiden artistiek directeur van de groep. Zij maken producties waarin het acteren centraal staat. Het gezelschap produceert werk in het Engels, Frans en Russisch.

Cheek by Jowl maakte zijn Britse debuut op het Edinburgh Festival in 1981 met een enscenering van The Country Wife van William Wycherley. In 1985 kwam de grote doorbraak met het winnen van de Laurence Olivier Award voor meest veelbelovende nieuwkomer voor hun ensceneringen van Thackerays Vanity Fair, Shakespeares Pericles en Andromache van Racine. Aan het einde van de jaren tachtig stond Cheek by Jowl te boek als het meest invloedrijke gezelschap van het decennium in Groot-Brittannië.

In de jaren negentig deed Cheek by Jowl regelmatig het Tsjechov Theaterfestival in Rusland aan. In 1997 ontvingen Donnellan en Ormerod het prestigieuze Gouden Masker voor hun productie van Shakespeares The Winter’s Tale voor het Maly Drama Theater in Sint-Petersburg. In 1999 zetten zij op uitnodiging van het Tsjechov Theaterfestival een zustergezelschap op in Moskou.

De kern van het repertoire van Cheek by Jowl is altijd Shakespeare geweest, van wie sinds de oprichting vijftien stukken werden gespeeld. Daarnaast zet het gezelschap ook in op de belangrijke werken in de Europese toneelliteratuur, zowel in vertaling als in het origineel. De laatste van deze producties waren The Cid van Corneille en Andromache van Racine, de laatste geproduceerd met Peter Brooks Bouffes du Nord in Parijs. In 2013 werd deze samenwerking voortgezet met een productie van Alfred Jarry's Ubu Roi.

‘Tis Pity She’s a Whore is de meest recente productie in het Engels en komt na een succesvolle tour in onder meer Sydney, Parijs, Londen, New York en Madrid in juni 2014 naar het Holland Festival in Amsterdam.

 

CREDITS

tekst
John Ford
regie
Declan Donnellan
ontwerp
Nick Ormerod
mede- en bewegingsregisseur
Jane Gibson
licht
Judith Greenwood
muziek, geluid
Nick Powell
regieassistent
Paris Erotokritou
supervisie kostuums
Angie Burns
zakelijk leider
Tim Speechley
technische leiding
Robin Smith
manager kleding
Victoria Youngson
cast
Eve Ponsonby (Annabella)
Sam McArdle (Grimaldi)
David Collings (Florio)
Ruth Everett (Hippolita)
Ryan Ellsworth (Donado)
Jimmy Fairhurst (Gratiano)
Orlando James (Giovanni)
Raphael Sowole (Friar)
Peter Moreton (Cardinal / Doctor)
Nicola Sanderson (Putana)
Maximilien Seweryn (Soranzo)
Will Alexander (Vasques)
productie
Cheek by Jowl
coproductie
Barbican, London, Les Gémeaux/Sceaux/Scène Nationale, Sydney Festival