Heiner Goebbels verkent het dreigende niemandsland van de puberteit.

When the mountain changed its clothing

Heiner Goebbels, Vocal Theatre Carmina Slovenica

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

‘Waar dromen meisjes van? Van het mes en het bloed.’ Dit citaat van de Franse schrijver Alain Robbe-Grillet vormt het vertrekpunt voor Heiner Goebbels’ nieuwste muziektheaterwerk. Met een collage van teksten en muziek thematiseert Goebbels de ontwikkeling van kind naar volwassene. Veertig meisjes en jonge vrouwen tussen de 10 en 20 jaar van het wereldberoemde Vocal Theatre Carmina Slovenica spelen constant met de spanning tussen kinderlijke onschuld en het onvoorspelbare gedrag van de puber. Schakelend van middeleeuwse gezangen naar Sloveense volksmuziek en modern repertoire, verbeelden zij met geweldige energie en verbluffende muzikale precisie dat fascinerende en dreigende niemandsland waarin het oude niet meer is en het nieuwe nog buiten bereik is.

Programma

CREDITS

concept, regie, muziek
Heiner Goebbels
artistiek leider Vocal Theatre Carmina Slovenica
Karmina Šilec
toneelbeeld, licht
Klaus Grünberg
kostuums
Florence von Gerkan
dramaturgie
Matthias Mohr
geluidsontwerp
Willi Bopp
choreografie
Florian Bilbao
teksten
Jean-Jacques Rousseau
Joseph von Eichendorff
Adalbert Stifter
Gertrude Stein
Alain Robbe-Grillet
Marlen Haushofer
Marina Abramović
Ian McEwan
muziek
Johannes Brahms
Arnold Schönberg
Karmina Šilec
Lojze Lebic
Sarah Hopkins
Heiner Goebbels
productie
Ruhrtriennale
coproductie
Steirischer Herbst
Maribor Theater Festival
Festival Borstnikovo srečanje in Maribor 2012 Culturele Hoofdstad van Europa
Festival d’Automne à Paris
Grand Theatre, Luxemburg
Kunstenfestivaldesarts, Brussel
Holland Festival
KunstFestSpiele Herrenhausen
met steun van
Vrienden en Sponsors van Ruhrtriennale e.V.
uitgever
G. Ricordi en Co Bühne und Musikverlag GmbH München

They hum, sing, stamp and clap their way through chunks and snippets of their choral repertoire ...

Financial Times

Achtergrondinformatie

“Waar dromen jonge meisjes over? Van het mes en het bloed”. Met deze dialoog van Alain Robbe-Grillet eindigde een vroeg muziektheaterstuk van Heiner Goebbels, Die Wiederholung (1995). Goebbels bleef geïntrigeerd door de Franse schrijver; in interviews vertelde de theatermaker dat diens teksten hem vermoedelijk ooit opnieuw zouden inspireren. Ruim vijftien jaar later is het zover. Heiner Goebbels’ nieuwste werk begint waar Die Wiederholung ophield, met de dialoog over de jonge meisjes. When the mountain changed its clothing is een muziektheaterstuk over ommekeer - het onontkoombare, soms dreigende proces naar een ongewisse toekomst. De uitvoerders van het stuk zijn 35 zangeressen tussen de tien en twintig jaar oud van het Vocal Theatre Carmina Slovenica. Tijdens een werkbezoek naar het Sloveense Maribor raakte Goebbels flink onder de indruk van de kwaliteit en de zelfverzekerdheid van de jonge meisjes uit het koor. ‘Er zijn slechts drie stemmen nodig om een koor te vormen’, luidt een Sloveens spreekwoord. Mannen en vrouwen zingen nog altijd apart, en de traditie van het driestemmig koorzingen met de bekende kelige techniek, zoals gewoon is in de landen van de Balkan, leeft volop. In Goebbels’ voorstelling zingen de meisjes van Carmina Slovenica in deze zangtechniek een Sloveens volksliedje (hier in Engelse vertaling):

 

When mountain Kanin changed its clothing

Mountain Kanin has changed its clothing in the spring

It put on a white shirt and green trousers

 

Goebbels creëert polyfoon muziektheater. Elke tekst die hem inspireert onthoudt hij en zet hij, als de mogelijkheid zich voordoet, naast een andere. Marina Abramović, Jean-Jacques Rousseau en Ian McEwan zijn enkele van de auteurs die in het stuk elk een eigen stem hebben gekregen. Zo ook met de muziek. In When the mountain changed its clothing zijn het onder meer Johannes Brahms, Arnold Schönberg, Sarah Hopkins, Lojze Lebič en Heiner Goebbels zelf die een stem krijgen. Maar welke componist het echte verhaal vertelt, dat is aan het publiek. In de zaal regisseert ieder voor zich zijn eigen muziektheater, in het ideaalbeeld van Goebbels.

 

Blijft Heiner Goebbels als regisseur dan op de achtergrond? Het lijkt er wel op. Want ook de meisjes en hun artistiek leidster, Karmina Šilec, drukten een groot stempel op de voorstelling. Goebbels overhandigde hun zijn inspiratiebronnen, waarna ze samen met Florian Bilbao (choreografie), Willi Bopp (sounddesign) en Matthias Mohr (dramaturgie) aan de slag gingen. Maar na de intensieve samenwerking aan de opbouw van When the mountain changed its clothing door improvisatie en de uitwisseling van ideeën, kwam het werk weer alleen op de tekentafel van Goebbels te liggen. Het kreeg nadrukkelijk zijn stempel. “Composer/director Heiner Goebbels can make gripping music-theatre out of the most unpromising materials. He can do this because telling a gripping narrative is not his aim. He wants to illuminate a difficult theme through cunningly contrived assemblages of sound, movements and words,” recenseert Ivan Hewett het muziektheater in The Telegraph.

 

Een moeilijk thema? De ommekeer in het leven van een adolescent meisje lijkt voor een modern publiek niet erg zware kost. Maar de jonge meisjes uit Maribor laten zien dat er veel te vertellen is over wat er in die levensfase verandert.

Biografieën

Heiner Goebbels (1952) is een Duitse componist en regisseur. Van 1971-1978 studeerde hij sociologie en muziek in Frankfurt. In 1976 was hij een van de oprichters van het Sogenanntes Linksradikales Blasorchester. Hij maakte experimentele (pop)muziek met het duo Goebbels/Harth (1975-1988) en het artrock trio Cassiber (1982-1992) en componeerde voor film en theater. Vanaf de jaren 80 creëerde hij een aantal bekroonde hoorspelen, de meeste op teksten van Heiner Müller, en ontwikkelde het genre van ‘geënsceneerde concerten’, met werken als The man in the elevator (1987) en The liberation of Prometheus (1993). Vanaf de jaren 90 volgden muziektheaterstukken zoals Ou bien le débarquement désastreux (1993), Die Wiederholung (1995), Eislermaterial (1998), Landscape with distant relatives (2002) en Stifters Dinge (2007). Goebbels’ werk is uitgevoerd door het Ensemble Modern, het Ensemble Intercontemporain, het Asko Ensemble, London Sinfonietta, de Junge Deutsche Philharmonie en de Berliner Philharmoniker.

 

Hij werkte samen met licht- en videokunstenaars als Norbert Meissner, Mischa Kuball en Michal Rovner en maakte verschillende geluidsinstallaties, onder meer voor het Centre Georges Pompidou in Parijs. Goebbels kreeg verschillende eredoctoraten toegekend en ontving vele internationale prijzen, waaronder de Prix Italia, de Hessischer Kulturpreis, de Goethe Plakette der Stadt Frankfurt en de European Theatre Prize. Zijn muziektheaterwerk Eraritjaritjaka (2004, naar een tekst van Elias Canetti) kreeg zes theaterprijzen. Goebbels was componist in residence bij het Luzern Festival (2003) en bij de Bochumer Symphonikern (2003-2004), en hij is lid van de Akademie der Künste in Berlijn. Goebbels leidt het theaterinstituut van de Justus Liebig Universiteit in Giessen en is sinds 2006 directeur van de Hessische Theateracademie. In 2010 werd hij benoemd tot intendant van de Ruhrtriennale 2012-2014.

 

Carmina Slovenica is een Sloveens vocaal ensemble. Het werd in 1964 opgericht als het Centraal Koor van Maribor. Sinds 1989 wordt het geleid door dirigente Karmina Šilec, onder wier leiding het een gedaanteverandering heeft ondergaan. Carmina Slovenica legt zich toe op het uitvoeren van nieuwe muziek en op ‘vocaal theater’, waarin eigentijdse muziek, theater en choreografie bijeenkomen. Carmina Slovenica heeft wereldwijd opgetreden, in onder meer de Tokyo Metropolitan Art Space, het Teatro Teresa Carreño in Caracas, het Hong Kong Cultural Centre en het Teatro Colon in Buenos Aires. Ook is het ensemble te horen geweest op internationale festivals als de World Music Days van de ISCM, het Paasfestival Moskou, de Dresdner Musikfestspiele, het World Symposium on Choral Music van de IFCM, het European Symposium on Choral Music van de IFCM, het Franse zomerfestival voor koren Polyfollia, America Cantat, de Koor Olympiade, Europa Cantat en de Ruhrtriennale. Verschillende producties van Carmina Slovenica en Karmina Šilec zijn met prijzen onderscheiden.

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR