De absurditeiten van het huidige Rusland worden weerspiegeld in stuk van veelgeroemd regisseur Moguchiy.

Circo Ambulante

Theatre of Nations, Moskou

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Een eiland waar de corruptie welig tiert en geen project ooit van de grond lijkt te komen. En waar het enige bedrijf dat nog werkt een slachterij is die stierenballen verwerkt voor de rijke elite. Vluchten kan niet meer, vliegtickets zijn onbetaalbaar. De bizarre situaties in Circo Ambulante vertonen veel gelijkenissen met de huidige toestanden in Rusland. Voor regisseur Andrej Moguchiy zijn deze absurditeiten dagelijkse kost. Met Maxim Isaev creëert hij een weerbarstige wereld die de hoofdpersonages tot ongekende daden aanzet. Circo Ambulante is Moguchiy’s eerste samenwerking met het toonaangevende Theatre of Nations, in 2010 een publiekslieveling in het Holland Festival met Shukshin’s Stories.

Programma

CREDITS

tekst
Maxim Isaev
Andrej Moguchiy
regie
Andrej Moguchiy
toneelbeeld
Maxim Isaev
licht
Alexander Sivaev
muziek, geluidsontwerp
DJ Pestel
geluidsregie
Evgeny Lastochkin
opname
Sergei Kozhukhov
Yevgeniya Shirokova
video
Konstantin Shepanovsky
animatie
Zhenya Isaeva
Masha Nebesnaya
assistent kostuums
Irina Dolgova
cast
Liya Akhedzhakova
Albert Filozov
Alexey Ingelevich
Alexandr Stroev
Richard Bondarev
Vladimir Eremin
Olga Lapshina
Natalia Pavlenkova
Arina Marakulina
Ilias Tameev
Kirill Byrkin
Anna Gusarova
Tatiana Parshina
Nikita Policeimako
productie
Theatre of Nations

Pure theaterpoëzie is het, zoals het Russische Theatre of Nations de verhalen van Shuksin naar toneel heeft vertaald.

Trouw over Shukshin's Stories

Achtergrondinformatie

Het Russische Theatre of Nations keert terug naar het Holland Festival. In 2010 was dit theatergezelschap te zien met de voorstelling Shukshin’s Stories, gebaseerd op de verhalen van schrijver Vasily Shukshin. Dit jaar komt de groep met de voorstelling Circo Ambulante, geschreven en geregisseerd door Andrej Moguchiy in samenwerking met ontwerper en performancekunstenaar Maxim Isaev.

 

De bekroonde Sint-Petersburgse regisseur Moguchiy (1961) staat bekend vanwege zijn experimentele gebruik van de theaterruimte en liefde voor surreële werelden vol stil spel, bevolkt door verminkten, zwervers, dwergen, reuzen op stelten, poppenspel en veel vuurwerk. Puur absurdisme in de Sint-Petersburgse traditie van schrijver Nikolaj Gogol. Op verzoek van actrice Liya Akhedzhakova, een beroemde Russische comédienne en uitgesproken dissident, kwam Moguchiy naar Moskou voor een regie bij Theatre of Nations. Het resultaat is Circo Ambulante. Een subtiele kritiek op de huidige staat van het Russische theater, dat hevig wordt gesubsidieerd door Vladimir Poetin en consorten. Iets wat overigens ook geldt voor het Theatre of Nations. Circo Ambulante gaat over het huidige Rusland, aldus Moguchiy. Maar hij houdt zich bezig met kunst, niet met politiek. Zijn methodes voor expressie zijn nooit expliciet politiek geladen. Meer poëtisch, visueel en abstract.

 

De absurdistische voorstelling Circo Ambulante is losjes geïnspireerd op het beroemde verhaal van Don Quichot van Miguel de Cervantes; de dwaas die ten strijde trekt tegen windmolens. Moguchiy en Isaev stortten zich op het merkwaardige fenomeen van het Quichotisme: waarom onderneemt iemand hoogdravende projecten, die in de ogen van buitenstaanders als volkomen waanzinnig overkomen? Het antwoord van Moguchiy en Isaev is even simpel als raadselachtig: vanwege de liefde. In dit geval de liefde tussen de personages Maria en Anton, gespeeld door Liya Akhedzhakova en Albert Filozov.

 

Het verhaal speelt zich af op een afgelegen vulkanisch eilandje. Hier staat een oude staalfabriek, al jaren buiten bedrijf na de sluiting van de mijnen. De economie draait nog uitsluitend op de vleesindustrie, die stierenballen levert voor de export. De stierenkarkassen worden in de oceaan gegooid als voer voor de vele haaien, de rijken zijn allang per vliegtuig gevlucht, en het eiland wordt geteisterd door regenstormen en orkanen. De Grote Leider en de Politiecommissaris maken de dienst uit. Ooit had het eiland een succesvolle circusgroep, maar die heeft moeten plaatsmaken voor de Nationale Vlooienmarkt. Na een bezoek aan een verre eilandengroep besluit de Grote Leider het circus nieuw leven in te blazen om meer werkgelegenheid te creëren. De Nationale Vlooienmarkt wordt opgeheven en in de krater van een uitgedoofde vulkaan wordt een nieuwe circusgroep uit de grond gestampt. Er worden audities gehouden en de nieuwe acteurs wordt een goed salaris met allerlei voordelen geboden. Een nieuw nationaal ideaal komt tot leven. De Grote Leider heeft grote ambities: zijn eiland moet het Wereldcentrum voor Clownerie worden.

 

Dit verhaal van Moguchiy en Isaev is een gewaagde vlucht van de verbeelding waarbij werkelijkheid en fantasie samenvloeien, net als het buitengewone en het alledaagse. Herkenbaar als, en tegelijkertijd ook het tegenovergestelde van, de wereld waarin we leven. Circo Ambulante is geen conventioneel toneelstuk, aldus Moguchiy. “We hebben een enorme hoeveelheid materiaal verzameld en verzonnen. Daarmee is zoveel kennis over onze personages bijeengebracht dat het verhaal bijna uit zichzelf kon ontstaan.” Voor Moguchiy was de leidraad in het verhaal de overeenkomsten tussen de rol van Maria en het beroemde personage van Don Quichot. Moguchiy: “Maar wat zijn die overeenkomsten? Om die vraag te kunnen beantwoorden, kwamen we op het idee om een circuselement aan het verhaal toe te voegen.”

 

Het werk kwam organisch tot stand als een performance met een immens en grotesk decor, gemaakt door Isaev, en een lichtontwerp van Alexandr Sivaev. Moguchiy: “Deze voorstelling is het resultaat van een collectief proces van creatieve wisselwerking. Ook de intuïtie van de acteurs bleek essentieel om bepaalde situaties in het verhaal op te lossen. Dat gebeurde vaak op een wijze die je nooit zelf had kunnen bedenken. Daarom heeft de collectieve werkwijze altijd mijn voorkeur.”

 

Moguchiy blijft gefascineerd door het thema van het Quichotisme. “Is het een ziekte, een soort krankzinnigheid? Of is het een noodzakelijk deel van de menselijke ziel? Wat drijft de mens om dingen te ondernemen die volledig tegen de ratio in gaan? Op deze momenten ontstaat een botsing tussen de mens en samenleving, zeker wanneer een ‘waanzinnige’ erin slaagt om de massa’s te inspireren om hem in zijn ideeën te volgen. Is dat een goede of een slechte zaak? Ik weet het niet. Dat wil ik in Circo Ambulante.

Biografieën

Het Theatre of Nations werd in 1987 opgericht als het Friendship of Nations Theatre. In 1991 kreeg het zijn huidige naam. Het is een van de meest veelzijdige theaters in Rusland en neemt een unieke plaats in tussen de culturele instellingen van Rusland. Onder leiding van artistiek directeur en acteur Evgeny Mironov onderneemt en ontwikkelt het theater een grote verscheidenheid aan voorstellingen binnen alle denkbare genres en trends, en organiseert diverse nationale en internationale festivals. Verder produceert het State Theatre of Nations eigen voorstellingen en speelt een centrale rol in het opleiden van een nieuwe generatie theatermakers. Ook worden grote namen uit het Europese theater uitgenodigd om hier hun werk te tonen, waaronder actrice Marina Vladi, regisseur Peter Stein en dansgezelschap Parsons Dance. Mironov is tevens een van de artistiek directeurs van het Russische Territory Festival en lid van de Raad voor Cultuur en Kunst, onder auspiciën van de president van de Russische Federatie. Met Circo Ambulante is dit gezelschap nu de tweede keer te zien op het Holland Festival. De eerste keer was met de voorstelling Shukshin’s Stories (2010).

 

Auteur en regisseur Andrej Moguchiy (Leningrad / Sint-Petersburg, 1961) studeerde voor ingenieur aan het Leningrad College of Aviation Instruments and Radar Systems Manufacture, voordat hij in 1986 afstudeerde aan het Leningrad Institute of Culture (Department of Acting and Directing). In hetzelfde jaar richtte hij de onafhankelijke theatergroep Formal Theatre op, en reisde in de jaren negentig met een aantal producties door Europa. Onder andere met The Bald Soprano van Eugène Ionesco, Petersburg van Andrei Belyi en Two Sisters van Ivan Turgenev. Zijn meest beroemde project in deze tijd was A School for Fools naar Sasha Sokolov, waarmee hij zowel de First Fringe Award won op het Edinburgh Festival, als de Grand-Prix op het Belgrade International Theatre Festival (BITEF). Moguchiy staat bekend om zijn genre-overstijgende creativiteit. Zo ensceneerde hij Boris Godunov op het Kathedralenplein in Moskou vlak voor het Kremlin, een solo met prima ballerina Diana Vishneva, de circustheatershow Krakatuk en diverse galaperformances. Sinds eind jaren negentig wordt Moguchiy regelmatig benaderd voor masterclasses in Berlijn en Helsinki. In 2004 is hij als regisseur betrokken bij het Alexandrinsky Theatre in Sint-Petersburg. Vier maal werd Moguchiy voor zijn producties bekroond met de nationale toneelprijs, een Golden Mask, drie keer won hij een prijs op het Golden Floodlight Theatre Festival in Sint-Petersburg. Hij werd tevens bekroond met de Stanislavski International Theatre Award (2011), de Europe Prize New Theatrical Realities (2010), en in 2007 werd hij onderscheiden met een medaille voor verdiensten aan het vaderland.

Clifford Chance