Stop all the clocks voor een muziekvoorstelling vol verkapte liefdesbrieven

Cabaret Songs

Benjamin Britten, Conor Mitchell, Jamie McDermott

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Zanger Jamie McDermott van The Irrepressibles geeft kleur en bezieling aan een radicale herinterpretatie van Benjamin Brittens populaire Cabaret Songs uit 1937. Britten schreef de liederen met de sfeer in het Berlijnse nachtleven van het interbellum in gedachten. Ter gelegenheid van Brittens 100e geboortedag breidde componist Conor Mitchell de vier originele songs uit met acht nieuwe composities; op ongebruikte teksten die W.H. Auden voor Britten had geschreven en op nieuwe gedichten van Mark Ravenhill. De songs gaan over opwinding, extase, twijfel en verdriet en vormen een subtiel commentaar op Brittens verhouding met Auden, hun aanstaande breuk én zijn ontluikende liefde voor zijn latere levenspartner Peter Pears. Een muziekvoorstelling vol verkapte liefdesbrieven.

Programmaboek

CREDITS

muziek
Benjamin Britten, Conor Mitchell
tekst
W.H. Auden, Mark Ravenhill
zang
Jamie McDermott
piano
Stephen Higgins
productie
Aldeburgh Music
met steun van
Arts Council England

Jamie McDermott's soaring croon recalls Ferry, Bowie and Mael ...

The Independent

Achtergrondinformatie

In 2013 is het een eeuw geleden dat Benjamin Britten, een van de populairste Engelse componisten van de twintigste eeuw, werd geboren. Brittens muziek is bovendien een terugkerende constante in het Holland Festival. Tijdens de eerste editie in 1947 werden zowel The Rape of Lucretia als Albert Herring uitgevoerd en in 1949 ging zijn Spring Symphony hier in première. In 2010 werd de kerkparabel Curlew River hernomen en in 2011 klonk wederom de kameropera The Rape of Lucretia. Britten en zijn levenspartner, tenor Peter Pears, waren graag geziene gasten op het festival. Dit jubileumjaar is Britten vertegenwoordigd met een relatief lichte toets, in de vorm van een nieuw programma rondom de Cabaret Songs (1937) die hij schreef op teksten van dichter W.H. Auden. De vier oorspronkelijke liederen worden daarin aangevuld met acht nieuwe, speciaal voor het programma geschreven liederen door de Ierse componist Conor Mitchell.

 

De wereldpremière van de uitgebreide Cabaret Songs vindt in juni 2013 plaats in het Aldeburgh Festival – ooit door Britten opgericht naar voorbeeld van het Holland Festival. De liederen worden echter niet, zoals gebruikelijk, gezongen door een vrouw, maar door een man; te weten Jamie McDermott, frontman van de theatrale Engelse popgroep The Irrepressibles. Dat is niet voor niets: in de periode dat hij de Cabaret Songs componeerde ontmoette Britten zijn latere levenspartner Peter Pears, en de liefdesbetuigingen die hij de zangeres in de mond legt laten zich prachtig herinterpreteren als de zijne. McDermott heeft een kenmerkend stemgeluid met een warm en donker laag register en een ijle falset. Zijn theatrale voordracht, compleet met een vlug vibrato, doet wel eens denken aan Antony Hegarty van Antony and the Johnsons. In 2011 was McDermott met zijn tienkoppige band in het Holland Festival met het programma Human Music Box, een verrassende mix van pop en performance met uitbundige ensceneringen die verwezen naar het decadente Berlijnse cabaret van de jaren twintig.

 

Britten (1913-1976) werkte in de jaren dertig veelvuldig samen met Auden (1907-1973), met wie hij een moeizame (liefdes)relatie onderhield. Gedurende een periode van twee jaar ontstonden de vier Cabaret Songs, geschreven voor de Engelse zangeres Hedli Anderson, die Britten en Auden kenden van de experimentele theatercompagnie The Group Theatre. De teksten van Auden waren gebaseerd op zijn ervaringen in het frivole nachtleven van Berlijn en Britten bediende zich daarom van een bijpassende populaire stijl, met reminiscenties aan Amerikaanse jazz en het werk van Kurt Weill. De liederen zijn evenwel niet allemaal licht van toon: de Funeral Blues is onheilszwanger en lijkt niet alleen een liefdesbreuk te beklagen, maar ook vooruit te lopen op de grote ramp die Europa te wachten stond.

 

Vier andere teksten die Auden aanleverde werden niet door Britten getoonzet. Die taak heeft componist Conor Mitchell nu op zich genomen. Voor de gelegenheid schreef de Engelse toneelschrijver, dichter, acteur en journalist Mark Ravenhill bovendien vier nieuwe teksten, eveneens door Mitchell op muziek gezet, zodat er drie sets van vier liederen zijn ontstaan met een verloop van verleden naar heden. De liefdesaffaire die in de liederen centraal staat, compleet met opwinding, twijfel en verdriet, is zo van een nieuwe laag voorzien. Gebracht met de zwoele falset van Jamie McDermott zijn de Cabaret Songs in deze geüpdatete vorm, behalve entertainment van de bovenste plank, een subtiel commentaar op Brittens verhouding met Auden, hun aanstaande breuk én zijn ontluikende liefde voor Peter Pears. Oftewel: een muziekvoorstelling vol verkapte liefdesbrieven.

Biografieën

Benjamin Britten (1913-1976) was een Engelse componist, pianist en dirigent. Hij wordt wel beschouwd als de grootste Engelse componist sinds Henry Purcell en behoorde tot de meest prominente klassieke componisten van de twintigste eeuw. Britten begon zijn compositiestudie reeds op twaalfjarige leeftijd bij Frank Bridge aan de Gresham's School in Holt, Norfolk. Dankzij een beurs kon hij vervolgens verder studeren aan het Royal College of Music in Londen bij John Ireland (compositie) en Arthur Benjamin (piano); een plan om in Wenen bij Webern en Berg te gaan studeren, ging tot zijn spijt niet door. Niettemin oogstte hij al met zijn vroege werken groot succes en kwam zijn doorbraak met Variations on a theme of Frank Bridge, dat zijn première beleefde op het Salzburg Festival in 1937. Op grond van zijn volgende composities, met name Sinfonia da Requiem en Serenade, werd hem een leidende rol in de wereld van de Britse klassieke muziek toegedicht. In 1945 volgde de première van zijn tweede opera Peter Grimes, waarmee hij definitief erkenning kreeg. Van 1939 tot 1942 woonde Britten in de Verenigde Staten en bij terugkomst vestigde hij zich in het Engelse kustplaatsje Aldeburgh. In 1947 trad hij met zijn English Opera Group op in het allereerste Holland Festival, waarna hij in 1948 het inmiddels wereldberoemde Aldeburgh Festival oprichtte. Britten schreef veel werken voor zijn partner, de tenor Peter Pears, en wordt gezien als een van de grootste componisten van vocale muziek in de muziekgeschiedenis. Voor zijn ontwikkeling op dit vlak was ook de samenwerking met de Engelse dichter W. H. Auden van groot belang. Andere bekende werken van Britten zijn onder andere The Young Person's Guide to the Orchestra, A Midsummer Night's Dream op tekst van Shakespeare, Death in Venice en het War Requiem. Daarnaast componeerde hij ook veel filmmuziek. In het jaar van zijn dood, 1976, werd hij in de adelstand verheven.

 

Conor Mitchell is een Ierse componist en schrijver. Hij componeert hoofdzakelijk vocale muziek, zoals opera en liederen. In 2009 schreef Mitchell in opdracht van het Royal National Theatre het toneelstuk The dummy tree. Hij werkte verschillende keren samen met schrijver Mark Ravenhill; samen maakten zij de opera Intolerance voor de Spark Opera Company Belfast (2010), de bekroonde liederencyclus Ten plagues voor Marc Almond (2011), het koorwerk Shadow time voor het London Gay Men’s Chorus (2012) en de opera Our day voor de Northern Ireland Opera (2012). Mitchell was ‘writer in residence’ bij de London Academy of Music and Dramatic Art en ‘artist in residence’ bij het Metropolitan Arts Centre in Belfast. Zijn werk werd tweemaal onderscheiden met de prestigieuze Fringe First Award van The Scotsman, voor voorstellingen in het Edinburgh Festival Fringe. Ook won hij de Best Score Award van het New York Musical Theatre Festival, de Stiles and Drewe Song Writers Award en de Arts Foundation Fellowship Award for Composition.

 

De dichter en essayist Wystan Hugh Auden (1907-1973) geldt als een van de grootste schrijvers van de vorige eeuw. Hij werd geboren in de Engelse stad York, maar werd in 1946 Amerikaans staatsburger. Auden studeerde Engelse literatuur aan Christ Church College aan de universiteit van Oxford. Na zijn studie woonde hij een jaar in Berlijn, waar hij openlijk kon uitkomen voor zijn homoseksualiteit. Zijn eerste bundel, Poems, verscheen in 1928. Zijn vroege gedichten waren dramatisch van toon en vestigden hem als een gezaghebbende, linksgeoriënteerde politieke dichter. In 1935 ontmoette hij Benjamin Britten, met wie hij samenwerkte aan toneelstukken, liederencycli en een operalibretto. Datzelfde jaar trouwde Auden met Erika Mann, de dochter van Thomas Mann, om haar van een Engels paspoort te voorzien. Ze leefden niet samen, maar zijn nooit gescheiden. In 1939 emigreerde Auden met zijn vriend Christopher Isherwood naar Amerika, waar hij zich begon toe te leggen op religieuze en ethische thema's. In New York ontmoette hij de dichter Chester Kallman, die zijn levenspartner werd. In New York werkte hij met onder anderen Igor Stravinsky, Hans Werner Henze en Nicolas Nabokov. Voor het lange gedicht The age of anxiety (1947) ontving hij in 1948 de Pulitzer-prijs. Van 1956 tot 1961 was Auden professor in de poëzie in Oxford, waar hij per jaar drie colleges gaf. In de laatste jaren van zijn leven woonde hij een deel van het jaar in Oostenrijk. Hij stierf in 1973 in Wenen. In het Engelse taalgebied genieten verschillende gedichten van Auden brede bekendheid. In de film Four weddings and a funeral uit 1994 wordt bij de begrafenis het gedicht Funeral Blues geciteerd, met de beroemde openingsregel “Stop all the clocks”.

 

Jamie McDermott is een Britse musicus en kunstenaar, geboren in Yorkshire, en vooral bekend als leadzanger en gitarist van The Irrepressibles. Hij overschrijdt graag grenzen tussen pop en eigentijdse klassieke muziek. McDermott staat bekend om zijn karakteristieke zangstijl, waarin hij elementen van de crooner en de countertenor verenigt. McDermott richtte het tienkoppige artpopgezelschap The Irrepressibles op in 2002. De groep wordt vaak vergeleken met David Bowie, Kate Bush, Antony and the Johnsons en de Bonzo Dog Doo-Dah Band. De Britse krant Sunday Times omschreef de groep als “an enchantingly theatrical pop extravaganza.” Met The Irrepressibles heeft McDermott twee albums opgenomen, Mirror Mirror (2010) en Nude (2012), en opgetreden in onder meer het South Bank Centre en de Barbican Hall. In 2005 richtte McDermott het collectief Conversations with Sound op, een internationaal vocaal ensemble dat met geïmproviseerde performances interventies pleegt in de publieke ruimte, bijvoorbeeld in een metrostation. In 2009 ontwikkelden zij voor de Grimeborn Opera het werk Opera of Surveillance, waarvan in januari 2013 een uitgebreide versie werd uitgevoerd in Kings Place in Londen. In 2012 vertolkte McDermott een van de hoofdrollen in de kameropera Star-shaped biscuit van componist en librettist David Toop. Ook zong hij een van de Pierrots in een speciale uitvoering van Pierrot lunaire van Schönberg in een Nonclassical Event van Gabriel Prokofiev, ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van het werk. In 2011 was hij met The Irrepressibles in het Holland Festival te gast met de voorstelling Human Music Box.