Johan Simons regisseert Toneelgroep Amsterdam in Shakespeares bloederigste tragedie.

Macbeth

William Shakespeare, Johan Simons, Toneelgroep Amsterdam

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Generaal Macbeth (Fedja van Huêt) en zijn vriend Banquo (Roeland Fernhout) komen zegevierend terug van het slagveld. Het bloed nog druipend van hun zwaarden. Overal weerklinkt de naam van Macbeth. Hij is een held, een killer in dienst van koning en vaderland. En nu? Kan Macbeth het doden laten, nu de strijd gestreden is? Vreemde wezens voorspellen hem het koningschap. Aangemoedigd door zijn meedogenloze vrouw (Chris Nietvelt), moordt hij zich een weg naar de absolute macht. Hij wordt een tirannieke heerser, maar hoe moorddadiger hij wordt, des te meer hij wordt overmand door angst en schuldgevoel. Johan Simons regisseert met Shakespeares Macbeth een stuk over de verleiding van het kwaad. Exclusief in Amsterdam te zien tijdens het Holland Festival.

Vanwege de voetbalwedstrijd Nederland - Duitsland op 13 juni, begint de voorstelling die dag vroeger dan eerder aangekondigd. Aanvangstijd is 18.00 uur. De inleiding komt dan te vervallen. Het publiek kan na aflooop van de voorstelling de wedstrijd (start 20.45 uur) op groot scherm in de RABOzaal volgen.

Achtergrondinformatie

Voor Johan Simons (1946) is Macbeth een genetische studie van het geweld. Het geweld komt niet van buiten, maar is in de mens zelf als mogelijkheid geprogrammeerd. Het echtpaar Macbeth voert een programma uit van systematische vernietiging. Op het einde daarvan staat, paradoxaal genoeg, de heropstanding van het goede, de kans om het anders te doen. Want niet het kwade stuurt de mens, de mens stuurt het kwade. Door het kwade in zichzelf aan banden te leggen, kan hij zichzelf en zijn wereld herscheppen. De paradoxale consequentie van een stuk als Macbeth is het besef dat niet alleen het kwade in ons is verankerd, maar ook de mogelijkheid het goede te doen. De Engelse toneelschrijver en dichter William Shakespeare schreef Macbeth tussen 1603 en 1607, als hommage aan de Schotse afkomst van Koning Jacobus I van Engeland. Het werk is deels gebaseerd op de waargebeurde geschiedenis van de Schotse koning Macbeth van Schotland (1005 - 1057), die op de troon kwam door koning Duncan I van Schotland te doden.

Synopsis
Schotland, lang geleden. De oorlog is gestreden. Generaal Macbeth (Fedja van Huêt) en zijn vriend Banquo (Roeland Fernhout) komen terug van het slagveld. Ze hebben de overwinning behaald, staan stijf van de adrenaline, hun zwaarden druipen nog van het bloed. Overal weerklinkt de naam van Macbeth, de lucht gonst van de verhalen over hoe makkelijk het doden bij hem ging. Macbeth is een held, een killer in dienst van koning en vaderland. En nu? Kan Macbeth het doden laten, nu de strijd gestreden is? Vreemde wezens voorspellen hem het koningschap. Aangemoedigd door zijn meedogenloze vrouw (Chris Nietvelt), moordt hij zich een weg naar de absolute macht. Eerst schakelt hij koning Duncan uit, dan zijn beste vrienden, dan hun familie, inclusief kinderen. Vervuld als hij is van het kwaad, los van elk moreel gevoel, blijft Macbeth toch een mens. Sterker nog, hoe verder hij zich begeeft op de weg van het geweld, des te meer nemen andere krachten het over. Macbeth en zijn vrouw worden opgejaagd door hun eigen demonen, raken in de greep van schuldgevoel en gewetenswroeging. Alleen gelaten door vriend en vijand, is er nog maar één bevrijding, die van de dood. En dan is het aan de volgende generatie. Wat heeft zij geleerd? Is zij in staat om doorheen het ergste kwaad opnieuw naar het goede te reiken?

Biografieën

Johan Simons (1946) begint na een opleiding tot danser en acteur in 1976 als acteur/regisseur bij de Haagsche Comedie. In 1979 start hij zijn eigen gezelschap Het Wespetheater en in 1982 Het Regiotheater (vanaf 1985 Theatergroep Hollandia). De keuze om voornamelijk op locatie te spelen en daardoor de werkelijkheid direct in het theater te betrekken, draagt bij aan Hollandia’s kracht. Simons ontwikkelt met zijn vaste acteurs een kenmerkende speelstijl: hier en nu, vanuit een toestand, met een autonome fysieke beweging van het personage en dankzij componist/slagwerker Paul Koek een tekstzegging die getuigt van een ontwikkeld muzikaal inzicht. Met name in de enscenering van Griekse tragedies komt deze speelstijl tot uiting. In de jaren negentig verschuift Simons’ interesse naar maatschappelijk geëngageerde, soms expliciet politieke thema’s. Simons’ voorstellingen oogsten in het buitenland veel lof en reizen met succes in Duits- en Engelstalige versies door Europa en de Engelstalige landen daarbuiten. Regelmatig regisseert Simons in het buitenland, onder meer bij Schauspielhaus Zürich en Schauspielhaus Stuttgart. In mei 2006 regisseerde hij Verdi’s opera Simon Boccanegra in de Opéra Bastille (Parijs). Sinds seizoen 05/06 is Simons als directeur/regisseur aan NTGent verbonden. Hij regisseerde er onder meer De asielzoeker, Platform (geselecteerd voor het Nederlandse en het Vlaamse Theaterfestival 2006) en Robinson Crusoe, de vrouw en de neger.

William Shakespeare (1564-1616) was de zoon van een welgestelde boer en koopman in Stratford-upon-Avon. Op 22-jarige leeftijd verbond hij zich als acteur en schrijver aan een theatergroep in Londen. Reeds gedurende zijn leven verwierf Shakespeare een grote reputatie en werd hij een rijk man. Tot op de dag van vandaag nemen zijn toneelwerken een centrale plaats in in het wereldrepertoire. Shakespeares tragedie Macbeth is een prachtig voorbeeld van de metamorfosen van het kwaad en de vele gezichten die angst aanneemt. Hij schreef De tragedie van Macbeth tussen 1604 en 1606. Samen met Hamlet, Othello en King Lear wordt het beschouwd als het grootste tragische drama in zijn literaire oeuvre. De belangrijkste inspiratiebron voor Shakespeare was Holinsheds Kronieken van Engeland, Shotland en Ierland, dat ook voor zijn historische drama’s de basis vormde. Shakespeare richtte zich meer op de legendarische en minder op de historische gebeurtenissen rond Koning Macbeths heerschappij (1040-1057) en slaagde erin deze te verwerken in een verhaal dat slechts drie maanden beslaat. De eerste uitvoering was volgens overlevering in het Globe Theater in Londen op 20 april 1611.

Bij Toneelgroep Amsterdam gaan traditie en vernieuwing hand in hand. Het zijn de pijlers van een gezelschap dat voortdurend in beweging is en zich nadrukkelijk presenteert in het hart van Amsterdam, de Stadsschouwburg aan het Leidseplein. TA is het grootste toneelgezelschap van Nederland en wordt geleid door directeur Ivo van Hove. Sinds zijn aanstelling in 2001 heeft hij met een serie spraakmakende voorstellingen en het aantrekken van regisseurs uit binnen- en buitenland de weg geëffend voor een stadsgezelschap met internationale allure. Kern is het topensemble van 20 acteurs dat het mogelijk maakt voorstellingen op het repertoire te houden. Toneelgroep Amsterdam werd in 1987 opgericht. Het is een fusie tussen twee hoofdstedelijke gezelschappen, het Publiekstheater en Toneelgroep Centrum. Toenmalige artistiek leider Gerardjan Rijnders haalde als eerste het experiment uit de marge en plaatste de avant-garde op het eerste podium van het land: Stadsschouwburg Amsterdam. Zijn opvolger Ivo van Hove zet die lijn door. Samen met ontwerper Jan Versweyveld doorbreekt hij de beperkingen van de grote zaal en stapt, als de voorstelling daarom vraagt, uit de lijst. De schouwburg als locatie waar de vanzelfsprekende afstand tussen acteur en publiek wordt opgeheven en relatie tussen fictie en werkelijkheid op een nieuwe manier wordt gedefinieerd. Toneelgroep Amsterdam ontwikkelt zich tot een stadsgezelschap dat vanaf 2009 de bestaande zaal en de nieuwe Rabozaal van de Stadsschouwburg bespeelt. Het is de uitvalsbasis voor ontmoetingen met kunstenaars uit binnen- en buitenland. Amsterdam als kern van een ‘global village’ waar veranderingen op lokaal en mondiaal niveau het denken over kunst en theater blijven voeden. TA maakt voorstellingen op de huid van de tijd zonder expliciet te reageren op politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. Theater als vrijplaats voor de confrontatie met het vreemde: het vreemde in onszelf, in de ander, in de maatschappij. Maar theater moet vooral het feest van de chaos zijn, waar het irrationele en het onlogische gevierd wordt. Uitgangspunt is en blijft de veelheid aan theatertalen. Toneelgroep Amsterdam brengt herinterpretaties van klassiek repertoire, nieuwe teksten, cross-overs met muziek, design en dans. In een regelmatige samenwerking met andere gezelschappen zoals NT Gent en de Theatercompagnie ontstaan artistieke dwarsverbanden. Naast Ivo van Hove werkt TA met vooraanstaande gastregisseurs uit binnen- en buitenland zoals Theu Boermans, Johan Simons, Krzysztof Warlikowski, Christoph Marthaler en Pierre Audi.

CREDITS

van
William Shakespeare
regie
Johan Simons
met
Roeland Fernhout
Fred Goessens
Fedja van Huêt
Hans Kesting
Chris Nietvelt
vertaling
Hugo Claus
dramaturgie
Koen Tachelet
muziek
Warre Simons
scenografie
Jan Versweyveld
kostuums
Greta Goiris
productie
Toneelgroep Amsterdam