Multidisciplinaire voorstelling over de tragische liefdesgeschiedenis van Adam en zijn eerste vrouw.

Lilith

Claron McFadden, Dimitar Bodurov, Frans Weisz

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

In de bar van Hôtel du Paradis zien we een man die vertelt over zijn mislukte liefde. Dan zien we een vrouw die op haar beurt over haar stukgelopen relatie begint. Gaandeweg wordt duidelijk dat hij Adam is en zij Lilith, volgens de joodse mythologie zijn eerste vrouw, die gelijktijdig en gelijkwaardig aan hem was geschapen. Nadat Lilith weigert zich te onderwerpen aan Adam besluit zij het paradijs te verlaten. Zo ontspint zich het verhaal van hun tragische liefdesgeschiedenis, uitmondend in een dramatisch slot. Met Lilith zet operazangeres Claron McFadden een emotioneel geladen muziektheatervoorstelling neer, die klassieke muziek, jazz, sampling, toneel, film en poëzie combineert om tijdloze vragen aan de orde te stellen over de verhouding tussen man en vrouw, en tussen de mens en God. 

Programma

Achtergrondinformatie

Lilith is een muziektheaterproductie van operazangeres Claron McFadden. Niet alleen voert zij deze voorstelling uit, voor het eerst heeft zij ook de ontwikkeling van het concept en de artistieke leiding op zich genomen. Daarbij wordt zij ondersteund door een artistiek team dat bestaat uit de Bulgaarse componist en pianist Dimitar Bodurov, acteur Jeroen Willems, regisseur en filmmaker Frans Weisz, de Zuid-Afrikaanse dichteres Carola Luther, die het libretto schreef, en decor- en lichtontwerper Tom Schenk. Na enkele try-outs tijdens de Operadagen Rotterdam in mei gaat Lilith in juni 2012 tijdens het Holland Festival in première in Theater Bellevue. De voorstelling wordt twee keer gespeeld. Voor het najaar van 2012 en 2013 staat een tournee door binnen- en buitenland gepland.

Lilith is gebaseerd op een joodse mythe waarin niet Eva maar Lilith als de eerste vrouw van Adam beschouwt wordt. Volgens dit verhaal, dat zijn oorsprong vindt in het ‘Alfabet van Ben Sira’ (8e-10e eeuw), is Lilith tegelijk met Adam en gelijkwaardig aan hem geschapen. Zij weigerde zich aan Adam te onderwerpen en besloot het paradijs te verlaten. Om haar plaats in te nemen schiep God vervolgens Eva, dit keer uit een van Adams ribben. Claron McFadden koestert een fascinatie voor deze eerste vrouw. Met Lilith bijt zij het spits af van de ‘Iron Maiden Chronicles’, een reeks van muziektheatrale portretten die ze wil maken over sterke vrouwen uit de geschiedenis en de literatuur.

McFaddens Lilith toont de relatie tussen Adam en zijn eerste vrouw als een liefdesgeschiedenis die gruwelijk is misgegaan. De consequenties van de mislukking voor het vervolg van het scheppingsverhaal worden daarbij in een hedendaagse context geplaatst. Het stuk speelt zich af in de bar van het 5-sterren Hôtel du Paradis, waar een pianist de eenzame gasten troost met zijn muziek. Een mannenstem begint het verhaal van zijn mislukte liefde te vertellen. Dan treedt er een intrigerende vrouw binnen die vlak bij de pianist plaatsneemt en op haar beurt vertelt over haar stukgelopen relatie. Gaandeweg wordt duidelijk dat de vrouw Lilith is en de afwezige man Adam. Beiden richten zich tot hun “Schepper”. Adam zoekt rechtvaardiging voor zijn handelen, Lilith wil weten waarom Hij Adams handelen heeft toegelaten. Op de punten waar hun verhalen samenvallen, herbeleven zij in flashbacks herinneringen uit hun liefdesleven, en alleen dan is er sprake van directe communicatie tussen Lilith en Adam. De precieze oorzaak van hun breuk wordt pas aan het einde onthuld in een zeer dramatische scène.

Lilith brengt verschillende media samen: klassieke muziek, jazz, sampling, toneel, film en poëzie. De flashbacks zijn ingenieus vormgegeven met behulp van een projectiescherm in de vorm van een echtelijk bed; alleen daar, in het verleden, bestaat er nog contact tussen Lilith en Adam, die het podium nooit fysiek betreedt. De muziek van Lilith wordt gekenmerkt door Dimitar Bodurovs eclectische stijl van compositie en jazzimprovisatie gecombineerd met samples en soundscape. Ook voor McFadden ligt de nadruk op verscheidenheid van muzikale stijlen en kleuren, en door het improvisatie-element en de live samplingtechniek zullen geen twee uitvoeringen precies hetzelfde zijn. De brede oriëntatie van de muziek staat steeds in dienst van een toegankelijke, emotioneel geladen voorstelling over tijdloze vragen. Bovenal wordt Lilith gedragen door de fenomenale performerskwaliteiten van Claron McFadden.

Biografieën

Sopraan Claron McFadden is oorspronkelijk uit Amerika afkomstig, maar woont al lange tijd in Nederland. Ze studeerde in 1984 af aan de Eastman School of Music in New York en maakte in 1985 haar operadebuut op het Holland Festival in Hasses l’Eroe Cinese. Claron McFadden heeft sindsdien een grote reputatie verworven als operazangeres op het internationale podium, een ster die regelmatig te zien is in wereldpremières met zowel barok als modern repertoire.
Claron McFadden werkte met orkesten en ensembles zoals het London Philharmonic Orchestra, het BBC Symphony Orchestra, het Residentie Orkest, het Nederlands Philharmonisch Orkest, The King’s Consort, het Münchener Kammerorchester, Ensemble intercontemporain en Ensemble Modern. Ze heeft opgetreden met dirigenten als Kurt Masur, Sir Andrew Davis, Hartmut Haenchen, Frans Brüggen, Marc Minkowsky, Sir John Eliot Gardiner, Neëme Jarvi en Fabio Biondi, in zalen zoals Het Concertgebouw in Amsterdam, Mozarteum,Großer Saal en de Royal Albert Hall in Londen, het Théâtre du Châtelet in Parijs, het Gewandhaus in Leipzig, en op de grote podia in New York City en Tanglewood in de Verenigde Staten, Polen, Duitsland en Japan.
McFadden heeft rollen vertolkt in producties van internationaal bekende operahuizen zoals het Royal Opera House, Covent Garden, De Nederlandse Opera, Teatro alla Scala en het Théâtre des Champs-Elysées. Haar brede oriëntatie blijkt uit de keur aan producties waarin zij heeft gezongen, van Mozart tot Vivier en van Purcell tot Tippett. Ze heeft vele cd-opnamen gemaakt, onder meer van Acis and Galatea van Händel, Orfeovan Haydn, Les Indes Galantes van Rameau, Ascanio in Alba van Mozart en Life Story van Thomas Adès. In 2006 kreeg McFadden de Amsterdamprijs voor de Kunsten uitgereikt.

Dimitar Bodurov (1979) is een Bulgaarse jazzpianist, componist en producer. Hij woont in Nederland. Bodurov heeft een solide achtergrond in zowel jazz-improvisatie als klassieke compositie, maar hij is het meest bekend om het inbedden van invloeden van Bulgaarse folklore in zijn muziek.
Als pianist heeft hij diverse cd’s op zijn naam staan. De Volkskrant selecteerde zijn cd Stamps from Bulgaria met het Bodurov-trio voor de Top 10 Nederlandse albums in 2008. Zijn project voor duet Neofobic werd in 2010 uitgebracht door de vermaarde Noorse pianist en producer Bugge Wesseltoft.
Bodurov heeft over heel Nederland concerten gegeven, en ook in Duitsland, Oostenrijk, België, Luxemburg, Frankrijk, Ierland, Macedonië en Bulgarije opgetreden.
Hij heeft samengewerkt met de top van de internationale jazz, waaronder Randy Brecker, Rick Margitza en Didier Lockwood.
Bodurov heeft verschillende onderscheidingen in ontvangst mogen nemen. In de afgelopen jaren won hij onder meer de Young Pianist Foundation Jazz Competition in 2007 en kreeg hij een eervolle vermelding op de Martial Solal Jazz Piano International Competition in 2010. 
Als componist schrijft Bodurov voornamelijk kamerwerken voor diverse ensembles. Hij heeft opdrachtwerk geschreven voor onder meer het Gergiev Festival in Rotterdam, Sofia Music Weeks International Festival en Musique Classique Amiens. In 2011 schreef Bodurov de muziek voor GAP – een muzikale dansvoorstelling van de LeineRoebana Dansgroep uit Amsterdam.

Frans Weisz (1938) is een Nederlandse film- en televisieregisseur. Weisz begon met een studie aan de toneelschool, maar gaf dat na een jaar op om naar de Amsterdamse Filmacademie te gaan. Hij kreeg een studiebeurs voor de Italiaanse filmschool Centro Sperimentale di Cinematografia in Rome. Zijn eerste speelfilm maakte hij in 1966, Het gangstermeisje, naar de gelijknamige roman van Remco Campert. Voorts maakte Weisz onder meer de films De Inbreker (1972), Rooie Sien (1975), Charlotte (1981), de trilogie Leedvermaak(1989), Hoogste Tijd (1995), Qui Vive (2002), Happy End (2009) en de televisieserie Bij nader inzien (1991). Hij heeft gewerkt met gerenommeerde acteurs als Kitty Courbois, Will van Kralingen en Coen Flink, de Louis d’Or-winnaars Ko van Dijk, Gijs Scholten van Aschat, Pierre Bokma en Edwin de Vries, Theo d’Or-winnaars Sigrid Koetse en Annet Nieuwenhuyzen en Gouden Kalf-winnaars Rijk de Gooyer, Willeke van Ammelrooy, Gerard Thoolen en Willem Nijholt. Zelf kreeg Weisz Gouden Kalveren voor Leedvermaak (1989) en Bij nader inzien (1991).

Jeroen Willems (1962) is een Nederlands acteur en zanger. Willems doorliep de Toneelacademie Maastricht en begon zijn carrière bij Theatergroep Hollandia, waar hij onder meer te zien was in La Musica (1991), het bekroonde Twee Stemmen (1997 en 2004) en La Musica Twee (2003). Willems werkt ook regelmatig bij andere gezelschappen, waaronder Het Zuidelijk Toneel/Hollandia, het Nationale Toneel, Oostpool en het Vlaamse gezelschap De Tijd. Hij speelde in vele film- en televisieproducties, waaronder Tijd van leven (1996),Wij Alexander (1998), als Wim Sonneveld in de VPRO-dramaserie Bij ons in de Jordaan (2000), De Passievrucht (2003), in de rol van Jacques Brel in Brel (2004), Ocean’s Twelve (2004) en Simon (2004),Stellenbosch (2007), Zomerhitte (2008), Komt een vrouw bij de dokter (2009), Bellicher (2010) en De Troon (2010). Willems speelde de hoofdrol in een uitvoering van Louis Andriessens opera La Commedia(wereldpremière Holland Festival 2008).
Ook is Jeroen Willems regelmatig in Duitstalige theaterproducties te zien. Bij de Münchner Kammerspiele speelde hij in Drei Farben: Rot naar de film van Krzysztof Kieslowski (Johan Simons). En ook is hij te zien inLudwig II, naar Visconti’s gelijknamige film (Ivo van Hove). Vanaf 2005 speelde hij in Christoph Marthalers projecten Schutz vor der ZukunftPapperlapapp en Lo Stimulatore Cardiacco (Wiener Festwochen, Festival d’Avignon, Opera Basel). Verder was hij met Barbara Sukowa te zien in Heiner Mullers Quartett, (Holland Festival 2008) dat Barbara Frey voor de Salzburger Festspiele regisseerde.
Willems ontving in 1994 de Mary Dresselhuysprijs voor de beste acteur. Voor zijn rol in de korte film Zaanse Nachten werd hij in 1999 genomineerd voor een Gouden Kalf voor beste acteur, evenals voor zijn rol in de speelfilm Nynke (2001). In 2004 werd Willems onderscheiden met de Louis d’Or voor zijn rol in La Musica Twee én voor de voorstelling Brel, de zoete oorlog van Toneelgroep Oostpool. In 2010 ontving Willems een Gouden Kalf voor beste mannelijke bijrol voor zijn rol als Claus in Majesteit (2010).

CREDITS

concept, artistieke leiding, zang en spel
Claron McFadden
muziek, piano en spel
Dimitar Bodurov
libretto
Carola Luther
film en regie
Frans Weisz
spel en zang in film
Jeroen Willems
toneelbeeld / licht
Tom Schenk
dramaturgie
Sara Vanderieck
filmtechniek
Quintus Films - Frits Harkema
camera
Paul Staartjes
geluid, licht
Gregoor van de Kamp
montage
Erik Disselhoff
coach beweging
Tim Persent
geluid
Clare Gallagher
kostuums
Zoe Monti
artwork
Thérèse Zoekende
projectleiding preproductie
Shout! Partners in Cultuur (Annette Schautt)
leiding tour & acquisitie
Muziektheater Transparant
productie
Muziektheater Transparant
Holland Festival
Operadagen Rotterdam
coproductie
Concertgebouw Brugge
Klara Festival
Korzo Producties
met steun van
Prins Bernhard Cultuurfonds
Amsterdams Fonds voor de Kunst