Een eerbetoon aan twee van de grootste vernieuwers van de 20e-eeuwse dans.

Bill & Mr. B.

George Balanchine, William Forsythe, Het Nationale Ballet

U kijkt nu naar een voorstelling uit het archief van Holland Festival

Ze worden gezien als de twee grootste vernieuwers van de 20e-eeuwse dans: George Balanchine, door zijn dansers steevast Mr. B. genoemd, en William – Bill – Forsythe. De eerste vormde het klassieke ballet om tot een abstracte kunstvorm vol dynamiek en scherpte; de laatste ging nog een stap verder en zette ballettechniek en -logica compleet op z’n kop. Van Balanchine danst Het Nationale Ballet Symphony in Three Movements, een geniale visualisering van de complexiteit en variatie van Stravinsky’s gelijknamige compositie. Van Forsythe worden twee werken uitgevoerd: The Second Detail, een caleidoscoop van beweging die de grenzen van het lichamelijke kunnen opzoekt; en Steptext, door sterballerina Sylvie Guillem ooit omschreven als een stuk dat ‘gevaarlijk dicht tegen het onmogelijke aan schuurt’.

Biografieën

Als een van de grootste genieën in de geschiedenis van de kunsten in het westen heeft George Balanchine (1904-1983) zijn stempel op de ontwikkeling van de twintigste-eeuwse theaterdans gedrukt.
Balanchine kreeg zijn opleiding aan de vermaarde school (nu: Vaganova Academie) van het Marijinski Ballet. Daar, en later bij het Marijinski Ballet, werd hij getraind in de principes en stijl van choreograaf en artistiek leider Marius Petipa. Hierdoor heeft Balanchine zich kunnen ontpoppen als diens volwaardige artistieke erfgenaam: hij was de enige, in het westen werkzame choreograaf die tot op de bodem kon putten uit het rijke bewegingsarsenaal van het negentiende-eeuwse, romantische ballet. Met name Balanchines briljante spitzenvariaties en de elegantie en aristocratische verfijning van zijn choreografieën demonstreren dit.
Enerzijds wortelt Balanchines werk dus stevig in de balletromantiek. Anderzijds liet hij zich inspireren door het constructivisme, een kunststroming die opkwam ten tijde van de Russische Revolutie. Samen met anderen richtte hij in 1921 het avant-gardistische Jonge Ballet op, waarvan de vormexperimenten gekenmerkt werden door erotiek, abstractie en aan het circus ontleende benaderingswijzen.
In 1924 werd Balanchine geëngageerd door impresario Serge Diaghilev, die met zijn legendarische Ballets Russes – waarvoor hij de grootste Russische dans- en choreografietalenten naar Parijs haalde – de wereld verbaasde. Diaghilev bracht Balanchine in contact met de eveneens door hem ontdekte Igor Stravinsky; het begin van een uiterst vruchtbare samenwerking tussen de choreograaf en componist.
De belangrijkste inspiratiebron voor zijn vernieuwing van het academische ballet vond Balanchine echter in Amerika, waarheen hij – na de dood van Diaghilev – in 1933 verhuisde, op uitnodiging van de Amerikaanse kunstkenner Lincoln Kirstein. Tot Balanchines dood was Kirstein algemeen directeur van het gezelschap waar Balanchine artistiek de toon aangaf – in 1948 omgedoopt tot New York City Ballet en al gauw een van de meest fameuze balletgezelschappen ter wereld. Het Amerikaanse leven zorgde voor dynamische, flitsende impulsen en een opgevoerd tempo in het werk van Balanchine, wiens productiviteit ongeëvenaard was: hij maakte meer dan vierhonderd balletten, film-, opera-, revue- en musicalchoreografieën en zijn creatieve kracht bleef onaangetast tot enkele jaren voor zijn dood.

Choreograaf William Forsythe wordt beschouwd als één van de meest vooraanstaande vertegenwoordigers van de hedendaagse dans. Zijn werken hebben een nieuwe inhoud gegeven aan het klassiek ballet en het getransformeerd tot een dynamische 21e-eeuwse artistieke uitdruk¬kingsvorm. Forsythes visie op choreografie heeft zich altijd ontwikkeld in respons op de onomkeerbare eigentijdse innovaties in de podium¬kunsten en de beeldende kunsten, in architectuur en multimediakunst, terwijl hij tegelijkertijd op internationaal niveau aan de ontwikkeling van deze nieuwe vormen een belangrijke bijdrage heeft geleverd.
William Forsythe kreeg zijn dansopleiding in Florida en New York. Hij danste bij het Joffrey Ballet, alvorens te verhuizen naar Stuttgart waar hij in 1976 werd aangesteld als huischoreograaf bij het Stuttgart Ballet. Nadat hij een aantal jaren freelance choreograaf was voor grote gezel¬schappen in Europa en de Verenigde Staten werd hij in 1984 directeur van het Ballett Frankfurt, waar hij een aantal van zijn meest memorabele stukken choreografeerde, waaronder Artifact, Decreation en Kammer/Kammer, De laatste twee waren tijdens het Holland Festival te zien in 2008. William Forsythe heeft met de oprichting van The Forsythe Company in 2004 een nieuwe en flexibele setting gecreëerd waarin hij het rijk geschakeerde creatieve werk kan voortzetten dat hij met het Bal¬lett Frankfurt was begonnen.
Met zijn constante en betrokken gedrevenheid bij het ontwikkelen van alternatieve ontmoetingen met het publiek, maakt hij voorstellingen en installaties die hun weg reeds vonden naar theaters, publieke ruimtes, musea en cultuurhuizen over de hele wereld.
Forsythe heeft met zijn inzicht in de flexibiliteit en de mogelijkheden die inherent zijn aan de taal van de dans, alsook beeldende kunst, archi¬tectuur en digitale media, een grote invloed gehad op de wijze waarop er tegenwoordig over dans wordt gedacht.
In 1994 zorgde Forsythe voor een revolutie in het dansonderwijs met zijn computer-applicatie Improvisation Technologies. In 2009 kwam hij met een tweede software-gerelateerd dansprogramma Synchronous Objects for One Flat Thing, reproduced, een instrument dat inzicht geeft in de complexe structuren van choreografieën.
In 2010 stond Forsythe met zijn gezelschap in het Holland Festival met Angoloscuro. Datzelfde jaar werd hij door de Biennale di Venezia onderscheiden met een Gouden Leeuw voor levenslange verdienste, als erkenning voor zijn betekenisvolle bijdrage.

Het Nationale Ballet neemt een vooraanstaande plaats binnen het Nederlandse culturele leven in en daarbuiten. Met tachtig dansers op een totaal van 125 medewerkers is het veruit het grootste dansgezelschap van ons land. In het seizoen 2011 | 2012 viert het gezelschap zijn 50-jarig bestaan.
In de afgelopen decennia heeft Het Nationale Ballet zich ontwikkeld tot een wereldwijd gerespecteerd balletgezelschap. Het gezelschap hanteert de academische, klassieke ballettechniek als vertrekpunt voor al zijn creaties - of het nu de negentiende-eeuwse sprookjesballetten betreft, of nieuwe, experimentele choreografieën. Niet alleen is de klassieke ballettechniek de meest veeleisende van alle theaterdansvormen, het is ook een populaire kunstvorm: de voorstellingen van Het Nationale Ballet trekken jaarlijks ruim honderdduizend bezoekers.
Het Nationale Ballet brengt academisch ballet op het allerhoogste niveau: van klassiek tot hedendaags, van verhalend tot abstract, eigen en internationaal repertoire. Het gezelschap beweegt zich tussen traditie en vernieuwing, met respect en liefde voor de van generatie op generatie overgeleverde kennis van het klassieke ballet, gekoppeld aan een door passie gedreven nieuwsgierigheid naar nieuwe manieren om dans te beleven. Ballet in al zijn verschijningsvormen, van historisch tot nog maar nét gecreëerd.

CREDITS

Symphony in Three Movements
choreografie
George Balanchine
muziek
Igor Stravinsky
The Second Detail
muziek
Thom Willems
Steptext
choreografie
William Forsythe
muziek
Johann Sebastian Bach
muzikale begeleiding
Holland Symfonia
dirigent
Otto Tausk
dans
Het Nationale Ballet
productie
Het Nationale Ballet

DEZE VOORSTELLING IS MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR